/bochnia1894.djvu

			,
 
__:f 


"".;_. 1- 


8PRA "TOZD

XIE 
- - 
-. .- 
 


'- 
DYREKGYI C.K. GIMNAZYUM 


'" HOCHNI 


- 
ZA- FtOK SZ-KOLNY 


1B-94.- 


'. 



 .._, 


-':f:- J;, 


.t'B. E S};
- 


-
De tempore s.atirae .Juven:j;1is septiJUae rite cotlstituendo scrlpsit V. SchiDidt. 
Wjadomosci'szkolne-, skreslQne przez Dyielitora. 



 
0/ 
=lYff;- ;j f:¥ 


- 
 


f-'7$$ 


j 
;r"\
 


KR)...K6w; 
NAKLADEM- FmIDUSZU NAUKOWEGO._ 
W drukarni WI. - L. Anczyca i Sp6lki, pod zatz!}derii 
 Jana Gadowskiego. 
18
4. 




PRA "TOZDANIE 


DYREKCYI C. K. GIMNAZYUM 


W BOCHN. 


ZA ROK SZKOLNY 


vsS 


1894. 


T RES C: 


J 


Aili 


De tempOl'e satirae Juvenalis septimae rite constituendo scripsit V. Schmidt. 
Wiadomosci szkolne, skreslone przez Dyrektora. 



 


KRAKOW. 
NA"KLADEM FUNDUSZU NAUKOWEGO. 
W drukarni WI. L. Anczyca i Sp6lki, pod zarzl}dem Jana Gadowskiego. 
1894. 




 
-.4- 

. 


tv! 


'" 
o 


Ss
 I 

 



/3Y 



DE TEMPORE SATIRAE JUVENALI8 SEPTIMAE 


rite constituendo disputatio. 


Quaestio illa nobilissima de temporibus vitae ac satIrarum Juve. 
nalis constituendis etsi ingenia multorum virorum et doctrina et aeu. 
mine insignium exercuit, tam en tot tenebris ac difficultatibus involuta 
nobis obversatur, ut nonnulli prorsus dubitent, an unquam futurum 
sit, ut nudam simplicemque -vetitatis rationem deprehendamus. Cuius 
rei causa prima est, quod vitarum poetae, quae exstant inde- antiqui- 
tus traditae, natura ita est eomparata, ut perpauca exhibeant ac ne in 
paucis quid em illis inter se eongruant et conspirent, contra valda 
secum pugnent saepenumero. Sunt in manibus nunc tredecim Juve- 
nalianarum rerum testimonia, quorum septem suae editioni inseruit 
Otto Jahnius I), omnia eollecta ae edita invenies in J. Duerri disser- 
tatione 2), in quibus omnibus cum nihil certi traditur turn id maxime 
offendit, quod de rebus gravissimis aut altum obtinet silentiurn aut 
discrepantiae intercedunt, quae _ prohibeant veri quidquam inde eolli- 
gere. Neque magis adiuvamur scholiorum locis, qui quidem ad poetae 
vitam spectant. Nam quae memoriae prodiderunt scholia, eandem ob- 
scuritatem atque ineonstantiam prae se ferunt S). Apud aequales frustra 
quaesiveris de poeta testimonia. praeter tria illa Martialis epigrammata, 
ubi satirici mentionem deprehendimus 4). 


t) D. Junii Juvenalis saturarum libri V cum scholiis veteribus, Berolini, 
1851 pp. 386-390. 
2) Das Leben Juvenals v. Julius Dilrr, Gymn.-Progr. mm, 1888, pp.21-26, 
ibidem pp. 28-30. 
3) cf. Stracki dissertationem: "De J uvenalis exsilio, Frankfurt am Main, 1880 
(Programm des Gymn. Fridericianum zu Laubach). 
4) L. VII, c. 24 et 91; I. XII, 18. E quibus quid effici possit, infra videbimus. 
SPRAytOZDANIE SIMNAZYUM w. BOOHRI t 



2 


Itaque in re argumentis eertioribus paene omnino destituta la- 
tissimus coniectandi campus pateret criticis, nisi in carminibus ipsis 
invenirentur indicia, quae subsidio sunt de satirarum temporibus quae- 
rentibus. Etsi enim plane desiderantur loci, quibus sui mentionem 
faciat poeta, tam en sunt quaedam temp oris notae, unde nonnihillu- 
minis nostrae quaestioni adspergitur. 
Et nobis quaestionem de tempore satirae septimae rite eonsti- 
tuendo "retractaturis id imprimis propositum esse videtur, ut in satirae 
argumentum accurate inquiramus, numquae insint in ea indicia, unde 
cerli quidquam de tempore, quo conscripta sit, depromi possit. 
His in universum praemissis ad quaestionem propositam accedo. 
Satira septima, quae quasi agmen .-ducit satirarum libri tertii, in mi- 
serrima litterarum atque arlium ingenuarum condicione describenda 
versatur. Incipit vero a Caesaris laudibus, in quo unico spem et ra- 
tionem studiorum, quae usque ad hoc tempus neglecta iacuissent, po- 
sitam esse ait poeta 1). 
Quae laudatio prineipis cum a reliquo satirae argumento primo 
aspectu absona esse videatur, exstiterunt viri docti, qui singulas no- 
stri carminis particulas diversis temporibus exaratas esse ac postea 
demum parum quidem apte coagmentatas persuasum sibi haberent. 
Atque primum Ludovieus Friedlaenderus 2) Miillerum 3) secutus versus 
inde ab initio satirae usque ad v. 35, si minus, certe ad v. 29, qui 
quasi exordium sunt totius carminis, reliquae satirae iam pridem con- 
feetae sub Hadriani primordia poetam praeposuisse autum at 4). Suspi- 
eatur enim prooemium illud cum reliquo carmine nullo vinculo quo- 
dam arctiore cohaerere, ita ut prorsus aliud in primis illis versibus 
aliud in reliquo satirae argumento propositum esse poetae censeat. 
Maxime illud eum offendit, quod cum poeta in exordio spem et ra- 
tionem studiorum in Caesare tantum positam esse confirmet, non ut 
oportuerit, pergit, usque ad hoc videlicet temp lIS spe omni deieclos 
fuisse homines litteratos, iIlimo quovis nexu abrupto poetarum, rerum 
scriptorum, Cjausidicorum, rhetorum, grammatieorum statum miserri- 
mum ut etiamtum praesentem ae permanentem describit. Quam, ut 
dicit, rei perturbationem ne nostro quidem poetae, quem persaepe in 


1) sat. VII. v. 1 sqq, 17 sqq. 
2) v. Sittengeschichte Roms t. IIra p. 461 sq., cf. dissert. de Juvenalis vitae 
temporibus, Regimonti Prussorum, 1875 p. 4. 
3) Cuius-librum non inspexi; opinionem, quam in eo protulit, tradit Her- 
mannus in disp. quae inscribitur: "de Juvenalis satirae septimae temporibus", 
1843, Gottingae, p. 19. 
4) Eandem opinionem tuetur Mart. Schanz, Geschichte der romischen Litte- 
ratur, Miinchen, 1892 p. 343. 



3 


carminibus componendis artem ac rationem, qua se singulae partes 
excipiant, neglegere constet, indulgeri posse putat ideoque temporum 
feliciorum quae novo imperio invaluerant, mentionem vel levissimam 
in extremo carmine desiderat. At si verba satirae, quae laudes Cae- 
saris continent, accurate perpenderimus, Friedlaenderi opinionem 
a vero recedere facile videbimus. 
Quum enim poeta principem solum tristes Camenas respexisse 
dicat eumqu
 solum benignum litterarum fautorem praedicet, reete 
tutori ilii poetarum' cives nobilissimos ac locupletissimos opponit 1), 
qui minime solliciti de condicione litterarum poetas miserrimam vitam 
agere patiantur. Ita initium satirae cum reIiquo carminis argumento 
arctissime eohaerere dl1co. Descriptionem temporum feliciorum, quam 
desiderat Friedlaenderus, haud exspectamus, cum spem tantum pro- 
ponat poeta, non mutatam iam rerum temporumque condicionem. 
Itaque minime mirari debes, poetam his laudibus in prineipem collatis 
statim ad statum miserrimum studioruin accurate depingendum trans- 
ire, quae est carminis argumenti summa. Quin etiam puto hac vivi- 
dissima imagine J uvenalem id egisse, ut principis benignitatem eo 
magis incitaret "materiamque indulgentiae" eius quasi subministraret. 
Deinde id offensionis ansam praebet Friedlaendero, quod in reliquo 
carmine omnium promiscue, qui litterarum studiis incumbunt ac in 
rebus seriis elaborant, misera condicio describitur, non ita in exordio, 
ubi ad poetas tantummodo sese convertit Juvenalis eosque ineitat In 
spem magnam indulgentiae ac tutelae principis venire, de reliquis 
quidem altum agens silentium 2). Tamen quid credi potest facilius 
quam poetam de poetis imprimis cogitare eorumque rebus imprimis 
eonsuIi eupere? S). Neque magis haerere oportet in repetitione ilia, ad 
quam provoeat idem vir doctus, inde a v. 37 usque ad v. 97, quibus 
poeta abunde accurateque idem enarrat, quod in exordio a v. 3 ad 
v. 16. breviter tantum atque obiter denotavit. Est ea repetitio neque 
molesta neque a poesis Juvenalianae indole aliena, quia saepius apud 
Juvenalem eaedem imagines repetuntur in uno eodemque carmine. 
Cuius rei exemplum lueulentissimulli praebet satira prima. Nam vv. 
inde a 22 usque ad 80 satirae primae, ubi depravatos hominum mo- 


1) lnde a. v. 22: "Si qua. aliunde putas rerum exspectanda tuarum Prae- 
tidia. . . . . . 
2) Voce "studia" et v. sat. nostrae primo et decimo sexto de poeticis tan- 
summodo studiis usum esse poetam e sensu et neJtu utriusque loci confici posse 
facile concedo Friedlaendero. Nam utroque loco verbis expressis de poetis 
dicitur . 
3) cf. Rittwegeridisserta
ionem, cui inscribitur: "Die Verbannung Juvenals 
und die Abfasssungszeit seiner 7. Satire" Gymn. i>ro
r. Bochum 1886, p. 12 sq. 
1* 



4 


res castigat poeta, in eadem materia versantur, quam deinceps vv. 
a 81 usque ad 147 fuse lateque enarratam legimus. Oum igitl1r Fried- 
laenderi opinio scilicet satirae exordium a reliquo carmine longin- 
quiore temp oris spatio seiungendum esse firmis argumentis omnino 
careat, equidem asseverare non dubito, poetam, cum satiram compo- 
neret, statim exordium illud ei praemisisse, non postea demnro, cum 
carmen iterum edendum curaret, adiecisse. 
At 
i, nt Ribbeekius .1), quem nuperrime secutus est Duerrius 2) 
de versibus 90-92 satirae nostrae iam pridem exaratae Hadriani de- 
mum temporibus, cum iterum carmen in publicum emitteret, insertis 
somuiaverunt. Quam virorum doctorum suspicionem infirm are ac pror- 
sus refutare contigit Vahleno S). Hic enim versus 88-92, ubi de Pa- 
ride honores amplissimos largiente sermo est, de integro accurate 
perscrutatus evicit eos cum inter se aptissime cohaerere, tum maxime 
cum iis, quae antecedunt quaeque eos excipiunt coagmentatos esse 4). 
Inde minime consentaneum esse de versibus illis posteriore demum 
tempore a poeta satirae insertis cogitare recte colligit. Deinde iure 
contendit idem vir doctus e vitarum 5) verbis:...." ut ea, quae prima 
fecerat, inferciret novis seriptis" nihil aliud confici posse nisi Juve- 
nalem versus, quos Domitiani temporibus in Paridem iactasset, post- 
hac, cum satiram septimam componeret, adhibuisse. Hic e re esse 
videtur de duplici illa satirarum recensione ab ipso poeta instituta, 
quam quidem nonnulli viri docti amplexi sunt, pauca in universum 
proferre. Atque opinionem earn primus protulit O. Muellerus 6), inter 
recentiores praeter Friedlaenderum 7), euius vestigiis fidissime nuper 


1) In libro, qui inscribitur: Der echte und unechte Jnvenal, Berolini, 1865, 
p. 70. cf. praef. ed., Lipsiae, 1859, p. XII. 
2) Dissert. laud. p. 18. 
3) Ouius e.xstat dissertatiuncula "Juvenal und Paris" inscripta (in Sitzungs- 
berichte der preuss. Akademie der Wissenschaften zu Berlin, t. 83 pp. 1175-1192. 
4) Horum versuum 88, 89 Ribbeckius in libro saepius laudato: "Der echte 
u. unechte Juv." p. -130 tamquam valde ineptos ac loco nostro parum convenientes 
reiciendos putat. Tamen iniuste eum censere evidenter demostravit Vahlenus 
diss. laud. p. 1178-1182, qui quidem cohaerentiam _ac nexum mutuum horum 
versuum planum fecit. Namque priore versu (88) in universum de honoribus 
a Paride condonatis, altero vero specialiter de semestri tribunatu dicere poetam 
declaravit. Penitus in hanc rem inquirere atque argumenta, quae in medium pro- 
lata sunt ab utroque, citare vetant angusti nostrae dissertationis termini. 
5) Vitae Probiana6 quae dicitur: cf. vitam V, VI (v. Jahn. ed. Juv. p. 
388 sq.). 
6) In libro quem inscripsit: "Quam curam respublica apud Graecos et Ro. 
manos litteris doctrinisque et colendis et promovendis impenderit"_ Gott. 1837, 
quem librum adeundi facuUatem non habui. citavi e Hermanni disp. laud. p. 18. 
'/) I. s. cit. 



5 


ingressus est Duerrius t), SUanl feeerunt Teuffelius 2), cui quidem redin- 
tegrati operis suspicionem maxime satirae prima et quarta iniecerant, 
Ribbeekius, qui haec profert 3): "Alteram autem _vel integri corporis 
vel satirae septimae editionem paravisse videtur poeta circa a. 135, 
qua quidem famosos illos versus septirnae 81-83 (in vel. edd. 90-92) 
quasi postliminio revocaverit". Equidem contra eorum virorum aucto- 
ritatem cum Stampinio 4), N aguievio 5) nullam causam invenio, cur res 
Juvenalianae duplici satirarum recensione dec1arentur. - Nam ingenii 
Juvenalis naturam earn esse e singulis satiris facile perspici potest., 
ut certum ordinem et aceuratam disponendi rationem contemnat. Quo 
fit, ut passim inveniantur loci, quos earmini iam pridem confeeto pa- 
rum apte insertos esse crederes primo aspectu. Tum aptissime ad per- 
suadendum de hac re ita disputavit Stampinius 6): "Quod si passim 
quibusdam satirarum locis molestae repetitiones occurrunt, eas tamen 
a J uvenalis ingenio minime abhorrere iudieabit, qui poetam conside- 
ret multum in declamationibus versatum sibi temperare non potuisse, 
quin tumidum et luxurians scribendi genus saepe usurparet". Itaque 
locos illos in satiris repetitos alterius .reeensionis vestigia non esse 
pro certo habeo. 
Neque extrinsecus suppetunt documenta, quae illam opinionem 
fovere videantur. Nam si Duerrius, quem nuper Friedlaenderi opinioni 
patronum exstitisse supra commemoravimus, subsidio -vocat Kulenkam- 
pianae verba: "in exsilio ampliavit satiras et pleraque mutavit" atque 
adeo certissimum inde depromit testimonium ad sententiam de duplici 
satirarum recensione confirmandam, tantum abest, ut ei in hac re 
occinamus, lIt etiam prorsus aliter res se habere nobis videatur. Qui 
enim nulla sententia praesumpta illius vitae narrationem perpondera- 
bit,. quae modo citavimus verba, nil nisi ratiocinationum vitae scrip- 
toris eventum esse atque ex ingenio arrepta facile nobis conqedet. 
Quum enim semel credidisset ac statuisset poetam extremis Domitiani 
temporibl1s in exsilium_ missum neque deinde a posteriori bus imp era- 
toribus revocatum usque ad mortem pro cuI a patria vitam degisse, 
quod quid em merum commentum est testimonio Martialis 7) clarissimo 


') 1. laud. p. 18. 
2) in libro: "Studien und Charakteristiken, II AuH. 1889, pp. 549-560. 
3) ed. laud. praef. p. XlI. 
4) in disput. quae scripta est de D. J. Juven. vita, Aug. Taurin. 1881 p. 449. 
S) in dissert.: "De Juvenalis vita observationes", Rigae, 1883, p. 18, 19. 
6) 1. modo cit. 
7) 1. XII epigr. 18, quod scripsit auctor ad Juvenalem velut tum Romae 
morantem. Scriptus et editus est autem hie liber epigrammatum a. p. Ohr. n. 
101. lure igitur hoc epigramma pro documento haberi potest, poetam post Do- 
mitianum mortuum Romae commoratum esse. 



6 


vehementer repugnans, nonne eum etiam satiras a poeta in exsilio 
exaratas ac perpolitas fuisse statu ere neeesse erat? Nisi forte eredis 
adeo prorsus rei ignarum fuisse vitae auctorem, ut satiras a poeta 
maximam partem iam Domitiano imperante elucubratas fuisse sibi 
persuasum haberet, indiciorum quidem temporis, quae exstant in car- 
minibus, prorsus oblitus. 
Ex dictis apparet opinionem illam de duplici satirarum reeen- 
sione ab ipso poeta institl1ta neque indiciis e satiris depromptis neque 
argumentis extrinsecus sumptis satis probatam esse. De hac re satis 
dictum. 
lam quum viri docti de singulis satirae nostrae partibus diverso 
tempore compositis persuasionem nobis inicere nequeant neque quid- 
quam in carmine exstet, quod operis redintegrati suspicionem moveat, 
_ satiram totam uno tenore eompositam ae conscriptam esse credere 
nullus erubesco. Hoc assecuti accedimus ad tempus, quo poeta sati- 
ram septimam consc
ipgerit ac ediderit, definiendum. 
Ac si in satirae nqstrae argumentum inquirimus, temp ora Do- 
mitiani artium liberalium studiosis valde iniqua facile agnoscimus.. 
Quod nobis maxime probatur Statii 1) et Quintiliani 2) mentione. Sta- 
tium enim poetam, cuius Thebaidos recitationem ut rem nuper actam 
et omnibus notam comDiemorat Juvenalis v. 82 sqq. Domitiani aetate 
vixisse eodemque fere tempore, quo principem, e vita migrasse- con- 
stat 3). -Thebais autem composita ac publici iuris facta esse videtur, 
quoad colligi potest, circa a 92 4), tribus vero annis post publiee re- 
eitatam benigne excepta
 esse ab aequalibus ipse auctor tradit 5). 
Neque Quintilianum rhetorem illum clarissimum, qui versu no- 
strae satirae 188 sq. pro rarissimo locupletati rhetoris exemplo indu- 
citur, Domitiano diu supervixisse, immo potius simul cum Domitiano 
fato concessisse demonstrat Roth 6). Exstat quidem Plini epistola 7) 
ad Quintilianum quendam, modicum facultatibus, cui ql1inquaginta 
milia nummum in dotem filiae nupturae se collaturum promittit, pri- 
mis quidem Traiani imperii annis, ut reliquae eiusdem auctoris episto- 
lae, missa. Tamen hunc Plini amicum nomine tantum tenus cum 
rhetore convenire iam Spaldingius, Muellerus videmnt, argumentis 
firmissimis evicit Hermannus 8), quorum id unum afferre suffieiet, 
Quintilianum rhetorem, qui iam a Vespasiano stipendium publice coO:- 
stitutum accepisset p extremis Domitiani temporibus in exsilium missum esse tradit, 


1) Etiam in hac vita pro voce "tyranni" in cod. Mediolanensi "Traiani" 
scriptum esse adnotavit Ribbeck (praef. ed. p. 8.). Tamen initio hie nomen Tra- 
iani non exstitisse vel inde colligi potes
, quod in eadem de mc>rte statim obita 
sermo est, quod probari nequit, siquidem Hadriani temporibus poetam etiamtum 
vixisse, in satt. 13. et 15. indicia exstant luculentissima. 
2) ed. praef. pp. 5: et. 7. 
3) 1. saepius laud. p. 454sq. 
4) Unde orta sit ilia in vita Probiana de poeta octogenario urbe summoto 
notitia, ita explico. Sine dubio usque ad id teml'ns, quo vitae scribi coeptae sunt, 
servata est memoria, poetam aetate valde provectum (80 annos natum) vita de- 
eessise. Cum autem prorsus nesciretur, quo tempore poeta exsulatum iisset, men- 
tione satirae quindecimae inserts., qua poeta se in Aegypto fuisse innuere vide- 
tur verbis: "quod ipse notavi U , adducti sunt vitarum scriptores, ut poetam ulti- 
mis demum vitae snnis ROlla ablegatum fuisse computarent. Unde etiam alii 
poetam amplius non rediisse Romam, alii post reditum eum breviter vixisse 
tradunt. Tamen in re dubia certi q-uidquam statuere nolo. 


2' 



20 


tamen aliunde sane hausta probabiliore de exsilio notitia usque ad 
Antonini Pii imperium vitam produxisse statuit satiricum. 
lnde apparet, prorsus - nihil nos certi vitarum narrationibus de- 
bere. Quare temerarii esse videtur quaestione haud sane accurate ab 
omni parte perpensa cuiuslibet vitae mentione innixum rem confee- 
tam habere. 
Missis igitur, quae e vitis deprompta sunt a nonnullis, quaera- 
mus, ll\up.quae sint, quae nos in Hadriani temp ora poetai3 exsilium 
ponere cogant 1). Atque primum si poenae genus speetamus, quam 
solvisse traditur' poeta, ab Hadriani imperatoris moribus atque inge- 
nio eam nequaquam abhorrere) eoncedere in prDmptu est. Suut profecto 
scriptorum antiquorum testimonia, quae Hadrianum morosum ae sus- 
piciosum ideoque invisum fuisse clarissimis verbis edoceant. Itaque 
apud Aurelium Vietorem haec legimus de Hadriano; 2) "ingenium in- 
vidum, triste, lascivum et ad ostentationem sui insolens callide tege- 
bat 7 continentiam, facilitatem, clementiam simulans". Neque aliter 
huius principis ingenium Aelius Spartianus deseripsit his 3): "idem 
severus, laetus, comis, gravis,' cunetator, tenax, liberalis, simulator, 
saevus, clemens et semper in omnibus varius. Amicos ditavit et qui- 
dem non petentes, quum petentibus nihil negaret. Idem tamen facile 
de amicis quid quid ins
suITabatur, audivit. Atque ideo prope cunctos 
vel amicissimos vel eos, quos summis honoribus evexit, postea ut 
hostium loco habuit: ut Tatianum et N epotem et Septicium Clarum. 
Nam Eudaemonem, prius conseium imperii, ad egestatem perduxit. 
Polyaenum et Marcellum ad mortem voluntariam eoegit. Heliodorum 
famosissimis litteris lacessivit, Tatianum ut conseium tyrannidis et argui 
passus est et proseribi. Numilium Quadratum et Oatilium Severl1m et 
Turbonem graviter insecutus est. Servianum, sororis virl1m nonagesi- 
mum iam annum agentem , ne sibi superviveret, mori coegit. Libertos 
denique et nonnullos milites insecutus est. Et quam vis esset oratione 
et versu promptissimus, tamen professores omnium artium semper ut 
doetior risit J comempsit, obtrivit". Subiungi possunt, quae Dio Cassius 


') In Hadriani t.empora exsilium poetae rect.e deprimendum esse, ut. mitt.am 
priores: Salmasium, Dodvellum, qui maxime supra citatis Probianae verbis innixi 
sunt, inter recentiores sibi persuaserunt, ut a Heinrichio (ed. t, II. p. 21) 
incipiam, Ribbeckius (praef. p. 12 cf. der echte u. unechte Juvenal, p. 69), Wi- 
dalius (Juvenal et ses satires, praef. p. 12), Teuffelius (Stud. u. Char. p. 537), 
Stampinius (1. c.), Weidnerus (Juvenals Satiren, Lipsiae, 1873. Ein1. 
. 23, 24.). 
Nuperrime eandem opinionem amplexus est Duerrius I. 1. p. 18.), accessit Schanz 
(Rom. Littergesch.). 
2) Epitom. cap, XIV. 3) vita Hadriani, cap. XIV sq. 



21 


litteris mandavit 1): ,,€fJ.t'j-ij-&-tj fLEY 8td. ts tOO; -.rpro'tODS' 'XCXt t€AW't'J.lODS' rpOV{}t)S'. 
Efts 0:8£'X0); 'X'J.t exvoo£O); I'EvofLavODS'. S-.rEl ObtffiiE 
'Xtatcx rpOVl'XOS' SI'EVE'tO". 
Praecipue autem ultimis vitae annis crudelitas eins exundavit, quod 
testator Aelius Spartianus 2): "sub ipso mortis tempore ob leves 
offensas plurimos iussit occidi, quos Antoninus reservavit". Apud Dio- 
nem Oassium etiam legimus 3) Hadrianum in Apollodoro architecto 
puniendo suspiciose ac crudeliter se -gessisse". Quo quidem exem- 
plo Ribbeekius nixus haec dixit 4) : qui apud Dionem legerit, qualis 
in Ap -3-sci'tp!,u p.o1lOp.cixoo; aO'J6
'XAS 'X.cxi. 
"(!1.p 
xcx
pall cx
'tOt; 'X.

 'tot>; bpX'lIa'ta; 10; 'to -3-ecx'tpoll bccxvit(cxjs. 'X.cx
 jap 
1I0; 
a.o'Croll, roo IIo}.ciooo, y;p
". Inde comperimus, nonnihil obnoxium fuisse 
Traianum pravis consuetudinibus in aula prineipum Romanorum iam 
pridem usitatissimis atque libertis, histrionibus, aliis eiusdemmodi ho- 
minibus aliquid auctoritatis et potentiae concessisse. Cuins testimonii 
vim plane infringi ae debilitari eiusdem auctoris vf\rbis, quae de Py- 
lade narrationem excipiunt: 0& V-SlI'tOt, orcx -.rOASP.t'X.O; a
p, 't
AA'-'- 1)'t'CO'l 

l1jjSlI, 
 'X.':X
 1)'t't01l €B£M
sv, q uaeque cum aliis locis 3) idem scriptor, 
tl1m alii historici de Traiano tradiderunt, haud recte censuerunt Her- 
mannus 4), N aguievius 5), Strackius 6), Stampinil1s 7) alii. Ex verbis enim 
Dionis modo eitatis id - tantum elucet, Traianum non eo progressum 
esse erga histrionem indulgentiae, ut in omnibus rebus eius sequere- 
tur arbitrium. Quo magis autem princeps se a tantis probris alienum 
esse sensisset non omni tamen culpa vaeuus, tanto aegrius ferre eum 
debuisse obliquam eorum insimulationem facile largior Synnerbergio 8). 
Ceterum Traiani studium histrionum ceterorumque circi aut harenae 
artificum in dies maius evasisse, ita ut bello Parthieo exardescente 


L) Traianum amplexi sunt Volkerus (v. Juvenal, ein Lebens- u. Charakter 
bild aus der rom. Kaiserzeit, Elberfeld, 1851, p. 105), Synnerberg. (p. 40, cf. pp. 
81-84), RittwE;ger. (p. 18 ad finem); Teuffelius (St. u. Char. I. ed., p. a07) idem 
credidit, postea mutavit sententiam. 
2) 1. 68. cap. 10. 3) I. 68, cap. 5, 6, 7. 4) praef.- ed. laud. p. V. 5) 1. laud. 
p. 49. 6) 1. 1. p. 27. 7) 1. 1. p. 453. 8) diss. laud. p. 83 sq. 



24 


"histriones ex urbe in Suriam aceiret" a Frontone- 1 ) doeemur. Proinde 
iure nostro suspicamur Traianum nonnunquam histrioni cuidam valde 
anIato plus iusto indulsisse. 
lam quaeritur, num poenae genus, quam subiit poeta, ad Traia- 
num auetorem iure referatur. Viri enim doetissimi iique plurimi exsilii 
poenam, quae ab imperatore Juvenali irrogata esse traditur, a Traiani 
ingenio prorsus abhorrere collegerunt e testimoniis inde antiquitus 
servatis. Atqui nobis diversam opinionem secutis non deest munimen- 
turn. Exstat quidem documentum firmissimum, I1nde confici possit, 
Traianum interdum etiam iniquae irae indulsisse. Apud Cornelium 
Frontonem enim haec legimus de eaede Parthamasiri 2) : "Traiano 
oaedes Parthamasiri regIs supplicis haud satis excusata. Tametsi ultro 
ille vim coeptans - tumultu orto merito interfeetus est, meliore tamen 
- Romanorum fama impl1ne supplex abiisset, quam iure supplicium luis- 
set. Namque talium faeinorl1m causa facti latet, factum speetatur 
longeque praestat secundo gentium rumore iniuriam neglegere, quam 
adverso vindieare". Eiusdem faeinoris mention em etiam apud Dionem 
Cassium deprehendimus:l). Hic commemoratu dignum est alil1d exem- 
plum, uude Traianum non semper iustitiae leges accurate observ-ass-e, 
immo nonnunquam his prorsus neglectis, ut ei liberet, feeisse appa- 
rebit. In qlIem enim acerrime animadvertere debuit, in Abgarum 
l\Iannum Osrhoenum principem propter formositatem eius mansuetu- 
dine ac liberalitate usus est eximia. Ac recte Dierauerus haec dicit 4): 
"Es steht ausser Zweifel, dass er zu diesel' Milde, die seinem stren- 
gen Verfamen gegen Parthamasiris auffallend widersprieht, durch die 
]'lirbitten eines schonen osrhoenischen Prinzen bewogen wurde. Es 
haben sich Anecdoten in Menge libel' dies Verhaltnis Traians zu dem- 
selben gebildet". 
Qui exsilii poenam, quae accidit, acriorem fuisse quam quae ad 
Traianum auctorem referri posset, censl1erunt, eos in errore versari 
puto, siquidem relegatus est poeta "sub praetextu honoris militiae", 
ut unanimiter fere tradunt vitarum auctores. Adde quod Juvenalis 
primis Traiani annis aetate adeo provectus non erat, ut ei praefectura 
in confinio imperii committi non posset, nisi ut mortem obiret ma- 
turius. 
Itaque probabilissimo modo COnIC! potest, principem versibus 
satirae septimae in Paridem Domitiani factis ae tum repetitis a poets, 


I) de. prine. hist., V, 13, (ed. Niebuhr, Berol. 1816 p. 24,9). 
2) op. laud. p. 247 sq. 3) I. 68, cap. 20. 
4) Beitrage zur krit. Geschichte Traians (Untersuch zur rom. Kaisergesch. 
v. Max Biidinger, Leipzig, 1868 I. Bd. p. 165)- 



25 


memoria Paridis - eiusque in aula Domitiani Ructoritatis etiamtum re- 
centi offensum esse, ita ut poetam urbe depelleret. 
Quam igitur de satirae nostrae editionis tempore amplexus sum 
opinionem, ab omni parte munitam ac -firmatam esse puto. 
Resta
 ut quoad id fieri possit, annus, quo eonscripta ac edita 
sit satira nostra, accurate definiatur. 
Atque Synnerbergius 1) relegationem poetae in temporis spatium. 
inci
ere' putat, quod anno 103., quo Traianum de Dacis triumphasse 
atque res illas, quae cum poenae causa aptissime coniungi possunt, 
accidisse narrat Dio Cassius, et ineunte anno 104., quo quid em anno 
princeps secundum bellum Daeieum incepturus verno tempore ad 
exercitum profeetus esse traditur, comprehenditur. Intra hos annos 
etiam satiram nostram in lucem prodiisse auctor est
. 
Cui sent.entiae et ego aecedo, ita tam en, lIt Dierauerl1m 3), quem 
in Traiani rerum temporibus constituendis multum operae consumpsisse 
constat; consulens terminos illos a Synnerbergio constitutos magis 
distinendos existimem. Triumphum enim de Dacis iam a. p. Chr. n. 
102. egisse Traianum, secundum autem bellum initurum auctumno de- 
mum anni 104. profectum esse demonstrare contigit Dierauero. ltaque 
temp oris spatium, quo satiram septimam exaravit ac deinceps propter 
versus illius satirae supra citatos relegatus est, duo allllOS fere totos 
-inde a centesimo tertio ad centesimum quartum amplectitur. 
Si Strackius 4) in eo offendit, quod poeta in satira post primum 
illum triumphum conscripta nullam huius vietoriae mentionem fecit, 
nullius est momenti. Naill neque satirici erat principis laudes enarrare 
neque triumphus, quem anno 102 celebravit princeps, tam splendidus 
fuit, quam secundus, quem de Dacis omnino devictis ae superatis ae 
Decebalo interfecto a. p. Chr. n 106. pnnceps egisse narratur. 
Itaque in eo stare oportet, satiram septimam anno p. Chr. n. 
103. aut 104. conscriptam ac publici iuris faetam exsilii poetae cau- 
sam exstitisse. 


t) 1. laud. p. 84. 
4) I. I. p. 29. 


2) cf. Rittweger. 1. laud. - p. 33. 


3) op. 1. p. !i2 sq. 


. ..--- 



WIADOMOSCI SZKOLNR 


I. Sklad grona nauczycielskiego przy koilcu roku szk. 1894. 


1. Zulkiewiez Michal, dyrektor, uczyl propedeutyki filozofii w kla- 
sie VII. i VIII.; - tygodniowo godzin 4. 
2. Machnicki Henryk, profesor w VIII. randze, z powodu slabosci 
otrzymal urlop na przeci
g drugiego polrocza. 
3. Szklarz Michal, profesor, zawiadowca gabinetu historyi natu- 
ralnej, uczyl illatematyki w kl. II. b, historyi naturalnej w kl. I. a, 
I. b, II. a, II. b, III. a, III. b, V. i VI.; - tygodniowo godzin 19. 
4. Tota Ludwik, profesor, gospodarz klasy IlL b, uczyl j
zyka 
lacinskiego w kl. III. b i V., j
zyka greckiego w kl. III. b; - tygo- 
dniowo -godzin 17. 
5. Ks. Fox Stanislaw, profesor, uezyl religii w kl. I.-VITI.; - 
tygodniowo godzin 22. 
6. Switalski Stanislaw, profesor, zawiadowca biblioteki polskieJ 
dla uezniow, uczyl j
zyka polskiego w kl. III. a, V. 
 VIII.; - tygo- 
dniowo godzin 15. 
7. Matwij Stanislaw, profesor, gospodarz klasy I. a, uezyl jftzyka 
lacinskiego w kl. I. a, j
zyka ireckiego w kl. VII., j
zyka polskiego 
w kl. I. a i III. b.; - tygodniowo godzin 18. 
8. Serwin Iguacy, profesor, gospodarz klasy VII., zawiadowca 
gabinetu fizykalnego, uczyl matematyki w kl. III. a, VI.- VIII., fizyki 
w kl. IV., VII. i VIII.; - tygodniowo godzin 20. 
9. Grudzinski Stefan, profesor, gospodarz klasy VI., zawiadowca 
niemieekiej biblioteki dla uczniow, uczyl j
zyka niemieckiego w kl. 
III. a, V.- VIII.; - tygodniowo- godzin 20. 
10. Bryl Jan, profesor, gospodarz klasy VIII., zawiadowea bi- 



- 27 


blioteki nauczycielskiej, uczyl" j
zyka lacinskiego w kl. VI., jftzyka 
greckiego w kl. VI. i VIII., historyi i geografii w kl. VI.; - tygo- 
dniowo godzin - 20. 
11. Waskowski Wawrzyniec, nauczyciel, zawiadowca gabinetu 
geograficznego i historycznego, uczyl geografii Vir kl. L a i I. b, hi- 
£toryi i geografii w kl. III. a, IIL b, IV., VII. i VIII.; - tygodniowo 
godzin 2
. 
12. Chowaniec Franciszek, nauczyciel, gospodarz klasy V., uczyl 
j.@zyka lacinskiego w kl. VIII., j
zyka greckiego w kl. IV. i V., j
- 
zyka polskiego, historyi i geografii w kl. II. a.; - tygodniowo go- 
dzin 21. 
13. Schmidt Wiktor, nauczyciel, gospod
rz klasy III. a, llczyl 
j
zyka lacinskiego w kl. II. a i VII., j
zyka greckiego w kl. ill.a, hi- 
storyi i geografii w kl. V.; - tygodniowo godzin 21. 
14. Grabowicz Cyryl, egz. zast
pca nauczyciela, uczyl matema- 
tyki w kl. 1. a i b, II. a, ill. b, IV. i V.; - tygodniowo godzin 19. 
15. Dozorcow Szymon, z. n., gospodarz klasy II. a, uezyl jftzyka 
niemieckiego w kl. I. a, I. b i II. a; - tygodniowo godzin 17. 
16. Koczwara Jan, z. n., gospodarz klasy IV., uczyl j
zyka la- 
cillskiego i polskiego w kL IV., j
zyka niemieckiego w kl. III. b 
i IV.; - tygodniowo godzin 17. 
17. Bogncki Michal, z. n., gospodarz klasy I. b, uczyl j
zyka la- 
cillskiego w klasie I. b i III. a, j
zyka polskiego w kl. L b, historyi 
i geografii w kl. II. b; - tygodniowo godzin 21. 
18. Baranski
ranciszek, z. n., gospodarz klasy II. b, uczyl j
- 
zyka lacinskiego, polskiego i niemieekiego w kl. II. b; - tygodniowo 
godzin 16. 


Nauczyciele przedmiot6w nadobowi
zkowych. 


1. Grudzinski Stefan, j. w., uczyl j
zyka :&ancuskiego tygo- 
dniowo godz
n 6. 
2. Waskowski Wawrzyniec, j. w., uczyl historyi kraju rodzin- 
nego w kl. III. a, ill. b, i IV. po I godzinie w tygodniu, w kl. VII. 
w 1. polroczu 1, w 2. zas 2 godziny na tydzien, w kl. vJII. w 1. pol- 
roczu 1 godzin
 w tygodniu. 
3. Serwin Ignacy, 'j. w., uczyl kaligrafii 2 godziny na tydzien. 
4. Chowaniec Franciszek, j. w., uezyl gimnastyki 6 godzin na 
tydzien. 
5. Langer Antoni, kapelmistrz muzyki s
linamej, uczyl spiewtl 
tygodniowo godzin 4, IDtlzyki 6 godzin na tydzien. 



- 28 - 


II. Pro 9 ram n auk i. 


Nauka odbywala si
 wedlug planu naukowego, ulozonego w mysl 
instrukcyi z r. 1884 (rozp. W. Minist. W. i O. i d. 26. maja 1884- 
1. 10128) i wedlug rozporz
dzen W. Minist. W. i O. z d. 2. maja 
1387 1. 8752, z d. 30. wrzesnia 1891 1. 1786 i z dnia 24. maja 1892 
1. 11372, t'l1dziez W. Rady 8zk. kr. z d. 27. marea 18
9 1. 3384, 
z d. 15. kwietnia 1889 1. 6462, z d. 16. lipca 1889- 1. 1142
, z d. 24. 
maja 1890 1. 75tH, z d. 10. maja 1891 1. -9046, z dnia 21. maja 1892 
1. 10122, z dnia 16. czerwca 1892 1. 581, z dnia 29. lipea 1892 _1. 12693 
i z dnia 13. kwietnia 1893 1. 6706. 


Wykaz lektury. 


A. Lektnra lacinska. 


Kl. III.: Corn. Nep. Milti
des, Themistocles, Aristides, Cimon, Epa- 
minondas, Pelopidas, Hannibal. 
Kl. IV.: Caes. B. G. I., ill., IV. - Ov. Met. I, 89-259. 
Kl V.: Liv. I.; XXII, 1-30. Ov. Met. I, 89-4J5; V, 385-437; 
461-571. Am. I, 15. Fast. II, 83-118. Trist. I, l. 
Kl. VL: Sa1. Catilina, Cic. Cat. I., Verg.,Eel. 1. i 9., Georg.!, 1-42; 
II, 109-176. Aen. T. I II. 
Kl VII.: Verg. Aen. VI., VII., VIII., IX., X., XL w wyjl\tkach, za- 
wartych w wydaniu Eichlera. Cic.: RosC". Am., Sull., Cato maior. 
Kl. VIII.: Hor. Carro. I. i II. wedIug wydania Sa sa, III. 1, 2, 3, 4, 5, 
8, 9, 13, 21, 3Q. IV. 2, 3, 5, 14. Epod. 2, 7. Sat. I. 1, 6. Epist. 
I, 2. II, 3, 1-75. Tacit. Annal. I, 1-60. III, 1-10. 


B. Lektura grecka. 


K1.V.: Xen. Anab. 1,1; 2,1-5;3; 4, 1-4; 5-9; 11-19; 6; 
'1; 8; II, 1; 3; £); III, 1; (pryw. 1, 5; 9; IT, 6.). Comm. I, 1; 
2, 1-20; 24-2
; 48-55; 62-64. Horn ll. I. i VI, 1-100. 
Kl. VI.: Hom. ll. III., VI., XVI., XXII., XXIV. Herod. IX. (Podlug 
wydania Hintnera.). Xen. Comm. I, 1 t 2, 1-4. 
Kl VII.: Demostenes: I., II. i ID. mowa olintyjska, II. mowa prze- 
ciw Filipowi. Horn. Od. I, 1-80; V., VI., VII. i XI. 
Kl. VIII.: - Platona Apologia i z Protagorasa 10 rozdzia16w. 80fo- 
klesa Krol Edyp. 



29 


c. Lektura polska. 


Kl. V.: Obok czytania ust
pow, zawartyoh w Proohnickiego Wzoraoh 
poezyi i prozy, przy pomoey lektury domowej przerobiono 
w szkole: Pol, Mohort; Syrokomla: Janko Cmentarnik, Stare 
wrota, Margier; Byron, Wittzien Czyllonn w przekladzie Fr. Mo-- 
rawskiego. 
Kl. VI.: Oprocz ustE;pow, zawartych w Wypisach, czytano - prywa- 
tnie -: Pasek, Pami
tniki; Kitowicz, Pami
tniki; Rzewuski, Li- 
stopad; Sienkiewicz: Ogniem i mieozem, Potop, W olodyj owski ; 
Naruszewicz, Zywot Chodkiewioza; Tarnowski St., Pisarze polity- 
ezni; Szujski, Odrodzenie i reformaoya. 
KL VII.: Oprocz ust
pow, zawartych w W:ypisach, czytano (prywa- 
tnie): Rzewl1ski, Listopad; NiemeewlCz, J an z T
czyna; Kra- 
sicki: Doswiadczyilski, Pan Podstoli; Zablocki, Fircyk w zalo- 
tach; Mickiewicz: Zima miejska, Dudarz, Lilie, Switez, Roman- 
tycznose, Konrad Wallenrod, Dziady, cz. II., Pan Tadeusz; 
Slowacki: Bielecki, Mnich, Balladyna. 
Xl. VIII.: Oprocz ustf2POW, zawartycb w Wypisach, czytano: Fredro: 
Zemsta, Damy i huzary, Sluby panienskie-; Malczewski, Marya; 
Slowaeki: Bielecki, Mnich, Lilla Weneda, Balladyna; Krasinski, 
Irydyon; Moor, Czciciele ognia; Szekspir: Makbet, Krol Lear; 
Byron, Wi
zien Czyllonu; Korzeniowski: Kollokacya, Speku- 
lant; Szu-jski, Halszka z Ostroga. 


D. Lektura niemiecka. 


Oprocz ust
pow, zawartych w ksi
zee do czytania, czytano w calosci 
nast
puj
ee dziela w wydaniu Grftesera: 
w kl. V.: Shakespeare, Julius Casar. 
w kl. VI.: Die deutsche Heldensage; Lessing, Minna von Barnhelm. 
w kl. VII.: Wieland, Oberon; Herder, Der Cid; Lessing, Philotas; 
Lessing, Minna von Barnhelm; Goethe: Hermann und Do- 
rothea, Dichtl1ng und Wahrheit, Gotz von Berlichingen, Egmont, 
Iphigenie auf Tauris. 
w kl. VIII.: Schiller: Maria Stuart, Jungfrau von Orleans, Braut von 
Messina; Goethe, Torquato Tasso; Korner, Zriny - i celniejsze 
dramaty Grillparzera. 



- 30 


Wykaz ksiC)zek, 
kt6rych uzywac silt tltdzie w roku szkolnym 1894/5. 


Klasa I.: Deharb-Morawski, Kateehizm wi
kszy dla szk61 ludowych. 
Samolewicz, Zwi
zla gramatyka j
zyka lacinskiego. Steiner 
i Scheindler, Cwiczenia laeinskie dla I. klasv. Malecki, Grama- 
tyka j
zyka polskiego szkolna w 8. wydani

 Prochnicki i W6J- 
cik, W ypisy polskie dla I. klasy. German i Petelenz, Cwiezenia 
niemieckie dla kl. pierwszej. Benoni i Tatomir, Krotki rys geografii 
w 4., O. i 6. wydaniu. Zaj
czkowski, Poez
tki arytmetyki. CZltsc 
I. w 3. wydaniu. Mocnik-Maryniak, Geometrya pogl
dowa. Cz
S6 
I. w 6. wydaniu. Nowicki, Zoologia w 6. wydanil1. Rostafinski, 
Botanika szkolna na klasy nizsze. W ydanie nowe. Krakow 1892:' 
Klasa II.: Ks. Dflbrowski, Historya biblijna zakonu starego. Samo- 
lewicz, Zwi
zla gramatyka j
zyka lacinskiego w 1., 
. i 3. wy- 
daniu. Steiner i Scheindler, Cwiezenia lacinskie dla II. klasy. 
Malecki, Gramatyka j
zyka polskiego szkolna w 8. wydaniu. 
Prochnicki i W6jcik, Wypisy polskie dla II. klasy. German 
i Petelenz, Cwiczenia niemieckie dla klasy drugiej. Baranowski 
i Dziedzicki, Geografia powszeehna. Wyd. 4.-6. - Semkowicz, 
Opowiadania z dziejow powszechnyeh. Cz
sc I. - Zaj
czkowski, 
Pocz
tki arytmetyki. CZltSC I. w 2. i 3. wydaniu. Mocnik-Mary- 
niak, Geometrya pogl
q.owa. Cz
sc 1. w 6. wydaniu. Nowicki, 
Zoologia w 6. wydaniu. Rostafinski, Botanika szkolna na klasy 
nizsze. W ydanie nowe. Krakow 1892. 
Klasa III.: Ks. D
browski, Historya biblijna nowego zakonu. Wyda.. 
nie 1. i 2. - Samolewicz-Soltysik, Gramatyka j
zyka lacillskiego. 
Cz
sc II. w o. i 6. wydaniu. Prochnicki, Cwiczenia lacillskie dla_ 
klasy trzeciej. Wyd. 2. i 3. - Cornelius Nepos, wydanie Klaka. 
Fiderer, Gramatyk
 j
zyka greckiego. SchenkI-Parylak, Cwicze- 
nia greckie. Wyd. 2. - Malecki, Gramatyka j
zyka polskiego 
w 8. wydaniu. Czubek-Zawilinski, Wypisy polskie dia III. klasy. 
German i Petelenz, Cwiczenia niemieckie dla- klasy trzeciej. Pe':- 
telenz, Deutsche Grammatik. Baranowski i Dziedzicki, Geografla 
powszechna w 4.-6. wydaniu. Semkowicz, Opowiadania z dzie- 
jow powszeehnych. Cz
sc II. - Rawer, Dzieje ojezyste. Cz
sc I. 
Zaj
czkowski, Pocz
tki arytmetyki i algebry. CZlt8C ll. w 2. wy- 
daniu. Mocnik-Maryniak, Geometrya pogllj;dowa. Cz
sc II., w 3. 
i 4. wydaniu. Kawecki i Tomaszewski, Fizyka dla nizszych klas 
szkol srednich. Lomnicki, Mineralogia dla nizszych klas. 2. i 3. 
wydanie. 



31 - 


Klasa IV.: Ks. Jachimowski, Liturgika katolicka. Samolewicz-Soltysik r 
Gramatyka jltzyka lacinskiego. CZltsc II. w 5. wydaniu. Pro- 
chnicki, Cwiczenia lacinskie dla IV. klasy. Caesar, Commentarii 
de bello Gallico. W ydanie Prammera w zastosowaniu Bednar- 
skiego. Ovidius, wydanie Grysara-Ziwsy w zast6sowaniu Sku- 
pniewicza. Fiderer, Gramatyka j
zyka greekiego. Sehenkl-Le- 
wi cki-Parylak , Cwiczenia greckie. Malecki, Gramatyka j
zyka 
polskiego w 8. wydaniu. Wypisy polskie na kla
 IV. w 2. wy- 
da
iu. German i Petelenz, Cwiczenia niemieckie dla klasy IV. 
Petelenz, Deutsche Grammatik. Welter-Sawczyliski, Dzieje po- 
wszechne skroeone. CZltSC Ill. w 5. wydaniu. Benoni-Majerski r 
Geografia austr.-wltgierskiej monarchii. 2. wydanie. Zaj
czkow- 
ski, Pocz
tki arytmetyki i algebry. Cz
sc II. w 2. wydaniu. 
Mocnik-Maryniak, Geometrya pogl
dowa. CZltSC II. w 3. i 4. wy- 
daniu. Soleski, Nauka fizyki. Wydanie drugie. 
Klasa V.: Ks. Jachimowski, Dogmatyka og6lna. Livius, wydanie do 
uzytku szkolnego trzecie A. Zingerlego w zastosowaniu Maj- 
ehrowicza. Ovidius, wydanie Grysara-Ziwsy w zast6sowaniu 
Skupniewicza. Samolewiez-Soltysik, Gramatyka j
zyka lacm- 
skiego. Cz
se II. w 5. wydanil1. Fiderer, Chrestomatya z pism 
Xenofonta. Homera Iliada. Cz
sc I., wydanie Seheindlera w za- 
stosowaniu Soltysika. Fiderer, Gramatyka j
zyka greckiego. 
Schenkl-Lewicki-Parylak, Cwiczenia greckie. Pr6chnicki, Wzory 
poezyi i prozy. Mickiewicz A., Pan Tadel1sz. Wydanie Macierzy 
Polskiej. Petelenz und Weruer, Deutsches Lesebueh fUr die V. 
Classe. Zakrzewski, Historya powszeehna. Cz
sc I. - Dziwinski r 
Zasady algebry. Mo-cnik-Staneck
 Geometrya dla wyzszych 
klas. 3. wydanie. Lomnieki, Mineralogia i geologia w 3. wyda- 
nil1. Rostafinski, Botanika szkolna dla klas wyzszyoh. 
Klasa VL: Ks. Jaehimowski, Dogmatyka szczegolowa. Sallustius r 
WOJna z Jugurt
. Wydanie Linkera i Klimschy w zast6sowaniu 
Soltysika. Vergilius. Wydanie Eichlera i wydanie Eichlern w za- 
stosowaniu Rzepinskiego. Cicero, Cztery mowy przeeiw Katyli- 
nie. W ydanie Kornitzera w zastosowaniu Soltysika. Samolewicz r 
Gramatyka j
zyka lacinskiego. Cz
sc II. w 5. wydaniu. Fiderer, 
Chrestomatya z pism Xenofonta. Homern Iliada. CZltsc II., wy- 
danie Scheindlera w zastosowaniu Soltysika. Herodot, wydanie 
Hintnera. Curtius-Hartel-Cwiklinski, Gramatyka j
zyka greckiego. 
Sehenkl- Lewicki - Parylak, Cwiczenia greckie. W ypisy polskie 
Stan. Taruowskiego i J. W 6jcika. Cz
sc I. -- Petelenz und Wer- 
ner' Deutsches Lesebuch fur die sechste Classe. Zakrzewski, 
Historya powszeehna. Cz
sc I. i II. - Dziwinski, Zasady algebry. 



- 32 - 


Mocnik-Staneeki, Geometrya dla wyzszych klas. 3. wydanie. 
Logarytmy SchlOmileha. Petelenz, Zoologia dla wyzszych klas 
szk61 srednieh. 
Klasa VII_: Martin-Solecki, Etyka katolieka. Oicero: Mowa 0 na- 
czelnem dowodztwie Pompejusza. Wydanie Kornitzera-Soltysika. 
In C. Verrem accusationis lib. IV. - Orationes Philippicae. Wy- 
danie Nobla. De officiis. Wydanie Schichego. Vergilius. Wydanie 
Eiehlera. Samolewicz, Gramatyka j
zyka laeinskiego. 4. wydanie. 
Homeri Odysseae epitome. Wydal Pauly-Wotke. Cz
sc I. w 7. 
wydanil1. Demostenes, Wybor mow. Wydal Wotke-Schmidt. Wy- 
danie 2. - Fiderer, Chrestomatya z pism Xenofonta. Samolewicz, 
Gramatyka jfizyka greekiego. 3. wydame. Wy.pisy polskie Stan. 
Tarnowskiego i J. Wojeika. CZEtsc I. -- Wypisy polskie Stan. Tar- 
nowskiego i Fr. Proehniekiego. Cz
sc II. - Slowacki, Balladyna. 
Wydanie Bibl. powsz. Malczewski, Marya. Arc. poet. pol.- Fre- 
dro: Sluby panienskie, Pan Geldhab. Wydanie Bibl. powsz.- Pe- 
telenz und Werner, Deutsches Lesebueh far die siebente Classe. 
Goethe: Hermann und Dorothea, Egmont, Iphigenie auf Tauris. 
Schiller, Maria. Stuart. Wydanie Graesera. Gindely-Markiewicz, 
Dzieje nowozytne. Lewicki, Zarys dziej6w Polski i kraj6w ru- 
skich z llll\ pol
czonyeh. Dziwillski, Zasady algebry. Mocnik- 
Staneeki, Geometrya dla wyzszych klas. 3. wydanie. Logarytmy 
SehlOmileha. Kawecki i Tomaszewski, Fizyka dla wyzszych klas 
szkol srednich. Tomaszewski, Chemia. Kozlowski, Logika ele- 
mentarna. 
Klasa VIII. : W appler-J akubowicz, Ristorya kosciola katolickiego. 
o. wydanie. Roratius. Wydanie Sasa. Tacitus. Wydanie Miillera. 
Vol. I. - Samolewiez, Gramatyka jEtzyka lacinskiego. 4. wydanie. 
Platona Eutyfron i Gorgias. Wydanie Christa. Sofoklesa Anty- 
gona. Wydanie Schuberta w zastosowaniu Majehrowicza. Ho- 
meri Odysseae epitome. Wydal Pauly-Wotke. Cz
se II. w 5. 
wydaniu. Samolewicz, Gramatyka jttzyka greckiego. 3. wydanie. 
Wypisy polskie St. Tarnowskiego i Fr. Prochnickiego. Cz
sc II.- 
Krasinski, Irydyon. Wydanie Bibl. powsz. - Petelenz und Wer- 
ner, Deutsches Lesebuch filr die achte Classe. Schiller: Wallen- 
stein, Wilhelm Tell, Jungfral1 yon Orleans. Kleist, Das Kathchen 
yon Heilbronn. Wydanie Graesera-. Hannak-Leniek, Historya 
i statystyka austr. w
gier. 
onarchii. Lewicki, Zarys dziejow 
Polski i krajow ruskich z ni
 pol
zonych. Dziwinski: Zasady 
algebry. Mocnik-Stanecki, Geometrya dla wyzszych kl!'ts. 3. wy- 
danie. Logarytmy SchlOmilcha. Kawecki i Tomaszewski, Fizyka 





 33 


dla wyzszych klas szk61 srednich. Criiger-Sawezynski, Zarys 
psychologii. 


IV. 1ematy do pismiennych wypracowali uczniow- klas wyzszych. 


A. "\-v .jt,;z;rku polskim. 


W V. klasie: 1. Jak przebylem wakacye? (Dom.). - 2. Opis "jesieni. 
(Dom.). -- 3. Tok mysli w poemacie W. Pola: "Lesne jezioro". 
(Dom.). - 4. Trese "Grazyny" Mickiewieza. (Szk.). - 5. Trese 
i uklad "Ojea zadtumionych" Slowackiego. (Dom.). - 6. Jakimi 
przymiotami odznacza si
 zona Litawora? (Szk.). - 7. Jakimi 
przymiotami odznaeza sift Bronislawa z poematu K. Brodzin- 
skiego p. t. "Wieslaw"? (Dom.). - 8. Rozbior gawftdy Mickie- 
wieza "Popas w Upicie". (Szk). - 9. Obrazowanie w "Ojcu 
zadzumionyeh" Slowaekiego od wiersza 1.-200. (Dom). - 10. 
Trese jedn.ej z czytanych gawEtd Pola lub Syrokomli. (Szk). - 
11. Obrazowanie w I. ksiftdze "Pana rradeusza" od wiersza 
1.-300. (Dom.). - 12. Zamek Horeszkow i jego dzieje na pod- 
stawie 2. ksiEtgi "Pana Tadeusza". (Szk.). - 13. Skutki wojen 
puniekich. (Szk.). - 14. Zach6d slonca. (Opis na podstawie'czy:- 
tanego ustttPU z "Pana Tadeusza", Dom.).- 
W VI. klasie: 1. Zywot pomierny. (Na podstawie ezytanych ust
pow 
M. Reya. Dom.). - 2. Trese i uklad "Odprawy pos16w greckieh" 
J. Kochanowskiego. (Szk). - 3. Tok mysli w XIX. trenie J. Ko- 
chanowskiego. (Dom.). - 4. Zdac spraw
 z ust
pu Modrzew- 
skiego: ,,0 karze na m
zobojstwo". (Dom.).- 5. Jak kaze M.Rey 
wychowywae szlachcica polskiego? (Szk.) - 6. Id
al dworza- 
nina podlug L. G6rnickiegp. (Dom.) - 7. Bitwa pod Pistoryl\. 
(Opis na podstawie lektury Sallustyusza. Szk.). - 8. Kronika a hi- 
storya. (por6wnanie na podstawie nauki szkolnej. Dom.) -- 
9. Jakie przyslugi oddal Cycero ojczyznie przez odkrycie spisku 
Katyliny? (Szk). - 10. Trese ksil\zki, przeezytanej w domu. 
(Szk.). - 11. Alexander Wielki a Hannibal. (Dom.). - 12. Bitwa 
pod Plateami na podstawie lektury Herodota. (Szk.). - 13. Ja- 
kie dowody milosei ojczyzny zlozyli Grecy w wojnie z Mardo- 
niuszem? (Na podstawie lektury Herodota ks. IX. Dom.). - 
14. Zaslugi Konarskiego wobee literatury polskiej. (Szk.). - 
W VII. klasie: 1. Rozwinl\c mysl zawarta.: w zdaniu: "Ut sementem 
feceris, ita metes". (Dom.). - 2. Rozbi6r satyry Krasickiego 
"Pijanstwo". (Szk.). - 3. Mysli i uczucia na cmentarzu w Dzien 
Zaduszny. (Dom.) -- 4. Spotkanie si
 Eneasza w podziemiu z ojcem 
S.Pf/AYfOZIN\NIE 61MNAZVOM W eOCHNf. 3' 



- 34 - 


_Anchizesem. (Na podstawie lektury lacinskiej. Sz
.). - 5. Roz- 
win¥ mysl zawartll: w zdaniu: "Widzisz idzblo - w oku brata 
a w swojem tramu nie widzisz". (Dom.). - 6. Rozbior "Farysa" 
Miekiewicza. (Szk.). -:- 7. Zywoty slawnych m
zow s
 pobudk
 
do cnoty. (Dom.). - 8. Znaczenie poezyi narodowej na podsta- 
wie piesni Wajdeloty: "Kiedy zaraza Litw
 ma I1derzyc. u" 
(Szk.). - - 9. Ogien i woda w uslugach ezlowieka. (Dom.). - 
10. .Improwizacya Konrada, jej podzial, tresc i znaczenie w 3. 
cz
sci "Dziad6w". (Szk.). - 
W VITI. klasie: 1. Rozwin
c i uzasadnic mysl zawart
 w slowach: 
"PamiElci
 wielkich W ojczyznie ludzi dzwiga si
 nar6d, krzepi 
si
 duch". (Dom.). - 2. Charakterystyka Jacka Soplicy. (Szk.). - 3. 
Znaczenie morza Srodziemnego w dziejach starozytnych. (Dom.). - 
4. Charakterystyka Mieeznika z "Maryi" Malczewskiego. (Szk.). - 
5. Czy i 0 ile m
drzec powinien si
 liezyc z opinill: publicznll:? 
(Na podstawie Platona Apologii Sokratesa. Dom.). - 6. Zna- 
czenie R6zy i Lilli Wenedy w utworze J. Slowaekiego p. n. 
"Lilla Weneda". (Szk.). - 7. Homer i Wergiliusz. (Por6wnanie. 
Dom.). - 8. Cachy poezyi romantyeznej na podstawie lektnry 
Mickiewicza. (Szk.). - 9. Wykazac komicznosc sytuacyi w je- 
dnej z komedyi A. Fredry. (Szk.).- 


B. W jttzJ-ku niemieckim. 


W V. klasie: 1. Bedeutung des Nilstromes fiir die Fruchtbarkeit des 
alten Agyptens. (Dom.). - 2. Der Zauberlehrling. (Inhaltsangabe 
der Goethesehen Ballade. Szk.). - 3. Inhaltsangabe meiner 
deutschen Privatlectiire im September und October. (Dom,.). - 
4. Der Tod des Konigs Romulus nach Livius. (Dom.). - 5. Die 
Schlacht bei Kunaxa. (Naeh der Schulleetiire. Szk.). - 6. Klear- 
chos beschwichtigt die aufriihrerischen Griechen. (Xen. Anab. 
1, 3. Dom.). - 7. Die Feier der Panathenaen. (Nach der Schul- 
lecture. Szk.). - 8. Die Thronbesteigung Tarquinius des Stol- 
zen naeh Livius. (Szk.) - 9. Inhaltsangabe des Gedichtes "Po- 
pas w Upicie" von Mickiewicz. (Dom.). - 10. Das Zeitalter des 
Pericles. (Dom.). - 11. Ein Friihlingstag. (Szk.). '- 12. Auf 
welche Weise geht die Ernahrung der Pflanzen vot sich? (Auf 
Grund der Schulleeture und des naturhistorischen Unterrichtes. 
Dom.). - 13. Hannibals Unterredung mit Scipio bei Zama. 
(Eine Erzahlung nach dem dramatischen Fragment Grillparzers. 
Dom.). -- 14. Was 
eiszt "Dem Leben lernen"? (Naeh Herders 
Abhandlung. Szk.). 



35 - 


W VI. klasie: 1. Ein Ausflug wahrend der Ferien. (Dom.). - 2. Aehil- 
leis iron Goethe. (Gedrangte Inhaltsangabe. Szk.). - 3. Inhalts- 
angabe meiner deutschen Priv.atlectiire im September und Octo- 
ber. (Dom.). - 4. Gudruns Befreiung. (Nach den im Lesebuch 
mitgetheilten Absehnitten aus dem Epos. Dom.). _ - 5. Kurze 
Geschichte Hagens, des Nibelungenhelden. (Nach der hausliehen 
Lectiire der bei K. Graeser aufgelegten "Deutsehen Heldensa- 
gen" hg. Y. Proseh- Wiedenhoffer. Referat des Absehnitts: Die 
Nibelungensage. S7.k.). - 6. Die Gastfreundschaft im homeri- 
schen Zeitalter nach der Erzahlung Homers yon der Begegnung 
der HeIden Glaukos und Diomedes. (n. 6, 119-236. Dom.). - 
7. Wie gewinnt Reineke Fuchs die Gnade des Konigs? (Nach 
der SchulIeeture. Szk.). - 8. Warum kann der Mensch aIle Re- 
gionen der Erde bewohnen, das Thier aber nicht? (Dom.).- 
9. H
ctors Toa naeh Homer. (nias XXII. Szk.). - 10. Ein Jahr- 
markt in einem galizischen Stadtchen. (Dom.). - 11. Ostern in 
der Kirche und in der Natur. (Dom.). - 12. Pegasus im Joeh. 
(Eine allegorische Erzahlung nach Schiller. Szk.). - 13. Die Troer 
im Seesturm. (Vergil. Aen. I, 35-156. Dom.). - 14. Inhaltsan- 
gabe des 1. Aetes des Aristophanischen Lustspiels "Die Vogel". 
(Szk.). - 
W VIT. klasie: 1. Charakteristik Hiions yon Bordeaux in Wieland's 
,,0 beron" . (Auf Grund der Priyatlectiire dieser epischen Dich- 
tung wahrend der Ferien. Dom.). - 2. Cid's Heldenthat naeh 
seinem Tode. (Nach Herder. Szk.). - 3. Der Ehrbegriff Tell- 
heims, des dramatischen HeIden in Lessings Lustspiel: "Minna 
YOn Barnhelm" (Szk.). - 4. Inhalt. des einaetigen Drlilmas unter 
dem Titel "Philotas" yon Lessing. (Dom.). - 5. Charakteristik 
Philipp II. yon Macedonien. (N ach der Schullecture der Reden 
des Demosthenes. Szk.). - 6. Charakteristik des Aeneas. (Naeh 
der lateinischen Lecture. Dom.). - 7. Silae quisque fortunae 
faber. (Szk.). - 8. Einfluss der Stadt Jfrankfurt auf die Bildung 
des jungen Goethe. (Nach Goethes "Dichtung und W ahrheit". 
Szk.). - 9." Wohl dem, der seiner Vater gern gedenkt, 
Der froh yon ihren Thaten, ihrer Grosze 
Den RQrer unterhiilt und still sich freuend 
Am Ende meser schonen Rewe sich 
Selbst geschlossen sieht". (Goethes Iph. I, 3, 352-356. Dom.). 
10. Der Einfluss der italienisehen Reise Goethes auf dessen Dich- 
tung. (Szk.). 
W Vill. klasie: 1. Welchen Antheil nimmt der Chor an der Handll1ng 
in Schillers Drama: "Braut yon Messina". (Auf Grund der Pri- 
vatlectiire dieses Dramas wahrend der Ferien. Dom.). - 
. Wa- 



- 36 - 


rum wird unser J ahrhundert das Zeitalter der Erfindungen ge- 
nannt? (Szk.). - 3. Die romantischen Elemente in Sehillers 
"Maria Stuart", "Jungfrau yon Orleans", "Braut yon Messina" 
und »Wilhelm Tell". (Auf Grund der Schul-und Privatlectiire 
dieser Dramen. Dom.). - 4. Welche Handlungen Wallensteins 
gaben naeh der dramatischen Darstellung Schillers die Veran- 
lassung zur Ermordung dieses Feldherrn? (Auf Grund der Lee- 
tfue der Trilogie. -Dom.). - 5. Weshalb verlegt Lenau den Sehau- 
platz der Begebenheiten in seinem "Polenfliichtling" naeh Ara. 
bien? (Szk.). - 6. Warum wird das Leben aueh eine Schule 
genannt? (Dom.). - 7. Der Einfll1ss der Noth al1f den Men- 
schen. (Nach dem Sprichwort: "Noth bricht Eisen". Szk.). - 
8. Welchem Rerrscher ertheilt die Geschiehte den Beinamen 
des Groszen? (Szk.). - 9. Abschiedsrede eines Abiturienten. 
(Sik.). - 


Zagadnienia pismiennego egzaminu dojrzalosci. 


1. Verg. Aen. XII, 887-920. (Przeklad na j
zyk polski.). 
2. Brodzinski K., W st
p do krytyeznej historyi literatury pol- 
skiej. (Tarnowski-Wojcik, Wypisy polskie. Cz. I., str. 676.): "Jezeli 
znikomosc pot
gi narodow" do slow: "sprawiaj
 go w dalekich na- 
rodach". (Przeklad na jltzyk lacinski.). 
3. Platon, Phaidon. Cap. XIV. i XV. do slOw: "avo p.€v oov" 
rytJ 
8 Ks
'lJ
'- (Przeklad na j
zyk polski.). 
4. Por6wnae Konrada Wallenroda z Irydyonem pod wzgl
dem 
zasadniczej idei poematu. 
o. Asiens Kampfe mit Europa im Alterthum und im Mittelalter. 


4" 


x 
Y2 
V5 


6. 


3 


1 Oj/30 
Miasto, ktOre obecnie liczy 79.000 ludnosci, mialo jej przed 20 
laty tylko 63.114; po ill1 latach od tej ehwili b
dzie liczylo 200.000, 
jezeli silt stosunki zdrowotne nie zmieni
? 
Wyprowadzie rownanie prostej, ktOra przez punkt przeCl
cia 
d w6ch prostych 


y=3x+4 
y+2x+6=0 


przeehodzi i k
t zamkni
ty temi prostemi polowi. 



37 


V. Przedmioty nadobowiilzkowe. 


I. Historya kraju rodzinnego. Nauk
 ttt wykladano w kl. III., IV., 
VII. i w 1. p61roczu klasy VIII. w mysl programu przez W ysok
 
Wladz
 poleconego. 
2. Kaligrafia. Na nauk
 t
 ucz
szezali uczniowie klasy I. i II. 
w dwoch 6ddzialaeh. W drugiem p61roczu uwolniono od tej nauki 
uezniow, kt6rzy z koneem 1. polroeza okazywali post
p dobry. Ci 
zas, kMrzy nie okazali pos
pu dobrego, uczyli siEt dalej w jednym 
oddziele dwie godziny na tydzien. 
3. Gimnastyka. Nauka gimnastyki odbywala sift w 6 godzinach ty- 
godniowo. Uczniow, ucz
zczaj
ych na tft nauk
, podzielono w porze 
zimowej na 6, a w porze letniej na ij oddzialy. Kazdy oddzial odby- 
wal cwiczenia gimnastyczne w porze zimowej raz, w porze letniej 
2 razy na tydzien. U czniowie ehfttni mogli w porze letniej ewiczyc 
si
 3 lub 4 razy w tygoduiu. 
Opr6ez wspomnianych oddzial6w odbywal cwiczfmia gimnasty- 
czne w 2 godzinaeh nadprogramowyeh tygodniowo oddzial oehotni- 
k6w i przodownik6w. Od dnia 1. maja przydzielono przodownikow 
do zastftp6w innych oddzia16w i poruczono im kierownictwo zal5t
pow 
pod okiem i wodz
 nauezyciela. 
W szystkie oddzialy przerabialy w kazd
 lekcy
: 1) ewiczenia 
wolne naprzemian z laskami zelaznemi lub ci1j.zkami, cz
sci
 w miej- 
seu, cz
sci
 w pochodzie, cz
sci
 cwiezenia wsp6lne, czftsci
 obra- 
zowe3 
) cwiczenia rz
dowe 1l1b rejowe naprzemian bez przybor6w 
3) cwiczenia na przyrzl\daeh. 
Z ewiczen na przyrz
dach wzi
to niekt6re grupy cWlCzen 
z uezniami m1od8zJmi w stopniu III., z uezniami starszymi w IV. stopniu. 
4. Spiew. N auki tego przedmiotu udzielauo w dwoch oddzialach 
po 2 godziny w tygo-dniu. 
W 1. oddziele poznali uczniowie w stosownych rozmiarach teo- 
ry
 muzyki w zast.osowaniu do spiewu i nauk
 0 akordaeh. Spiewano 
cwiczenia interwalowe i rytmiczne w tonacyaeh dur i mol, tudziez 
piesni na d wa i trzy glosy. 
-W 2. oddziele spiewano msze lacinskie i polskie na ch6r mie- 
szany i m
ski, wokalne i z towarzyszeniem organu lub orkiestry; pie- 
sni adwentowe, kolttdy, piesni postne i piesni swieekie. Opr6ez tego 
wykladano historyft muzyki. Oddzial ten spiewal na nabozenstwie 
uczniow i na uroczystoseiaeh szkolnych. 
5. Muzyka. Nauki ml1zyki udzielano w dwoeh oddzialaeh na 



38 - 


skrzypcach, na basach, na wioli, na £lecie, na klarnecie, na pistonie, 
na wiolonczeli i na malym bftbnie. 
W nizszym odziele uezono poez
tkow muzyki. 
Na wyzszym oddziele grano I1twOry religijne, uwertury, marsze, 
kawalki operowe, charakterystyezne i narodowe; klasyczne kwartety 
i kwintety smyczkowe, tudziez sola z towarzyszeniem orkiestry. Od- 
dzial ten grywal na nabotenstwaeh i na uroczystoseiaeh szkolnych. 
6. J
zyk francuski. Nauka tego j
zyka odbywala si
 w 3 oddzia- 
lach po 2 godziny w tygodniu. 
W 1. oddziele przerobiono odmian
 rzeezownikow, nauk
 0 ro- 
dzajniku przed okreslnym i nieokreslnym rzeczownikiem i przed rze- 
ezownikiem w znaezeniu cz
stkowem, odmian
 slOw posilkowych i glO- 
wnych slabej konjugacyi w trzech g16wnyeh czasaeh, odmiantt przy- 
miotnikow, zaimk6w i-1i-czebnikow. 
W 2. oddziele ukonezono nauk
 0 slabej i mocnej konjugacyi 
czasownika. 
W obu oddzialaeh na podstawie zda:6. luznych i ust
poW ei
- 
glych, zawartych w Gramatyce praktyeznej Cieehomskiego, odbywaly 
si
 ,rozmowki w j 
zy ku francuskim. 
W 3. oddziele powt6rzono nauk
, wzi
t
 w obu pierwszych od- 
dzialacb; ezytano i opowiadano wszystkie ust'tpy, zawarte w Wypi- 
saeh Switkowskiego. Celniejsze ust
py wyglaszano z paini
ci. Dano 
pogl
d na literatur
 klasyezn
 w wieku Ludwika XIV. Do t:tomacze- 
nia na j
zyk francuski sluzyly Germana i Petelenza Cwiczenia nie- 
mieekie dla klasy pierwszej. 
We wszystkich trzech oddzialach wyrabiali uczniowie 2 zadania 
na miesil!:c, naprzemian szkolne i domowe. 


VI. Fundusz zapomogi ubogich uczniow. 


Majl!:tek zarodowy z koh.cem roku "-Izkolnego 1893 wynosil 
2.148 zl. - W roku 1894 udzielono zapomogi na lekarstwa i ubranie 
50 uczniom w ll!:cznej kwocie 60 zl. 10 ct. i powi
kszono 0 71 zl. 
kapital zarodowy, ktOry obeenie wynosi 2.219 zl. - Pozostalosc ka- 
sow a wynosi 3 zl. 10 ct. - 
Dobrowolne datki zlozyli: 
Wny Dr. A. L. Serafin ski, prezes IDlasta, 
" Dydyliski Alexander, wlaseiciel dobr, . 
17 Dresner Max, kupiec, . . . . . . . . 


2 zl. 
2 " 
1 " 


, 



VII. Statystyka uczniow. 


F LAS A. I 
- L - , h. - , II
 I I I 
'I ,R: I, 
- - - IV. V. VI., V,I. , VIII. , 
al.b a/b alb, . 
35 35 I 37130 29-+ 28 46 i , . 32 i 30 I 20 24 1 
3
 31 I 35 I 36 32' 30 48 I 29 31 1 30 21,1 
- 1 / '-1- -1- 1 1 -, - 1 
32 32 35 i 36 , 3
 1 30 49 I 30 31! 30 22 
, , 
1 I 
. 31 31 ' 1 - I , 6, - 3 
. - - 1 2 1 1 1 
-- _ 1 I _ I I 341 25 . I I 31 23 1 
1 -'3 - 3 
31 4 0! 3' 
 3 
29[ 28 1 30 : 33 i 2V : z7 
29 '" I '" I 33 "'i i '" 


I 
I 


I. Liczba ucznio}V. 
Przy koncu roku szkolnego 1893 
Na potz!!tku roku szkoL 1894 . 
W -ciql!u roku_ szk. przybylo. . , 
W og61e przYJ
to. . . . . . 


l\li
zy tymi przyj
to: 
z innych zaklad6w: 
a) do klas wyzszych . 
b) repetent6w . . . 
z tutejszego zakladu: 
a) do klas wyzszych . . 
b) repetent6w . . .. . 
W cUjgu roku wystl!pllo z zakladu 
Liczba uczni6w z koncem r. 1894 


Mi
dzy tymi bylo: 
a) pubIicznych 
b) prywatyst6w . . 


2. Wedfug miejsca urodzenia byfo: 
zBochni. ..... 
z powiatu bocheiiskiego . . . 
., " "brzeskiego . 
" " "lirnanow
kiego 
" " "mieleckiegu . 
,." "rn ySlenickiego 
"" "wielickiego . 
z innych powiat6w . . 
,,
orawii . .. . . 
"Sllj,ska.... . 
"Bosnii...... ., 
" Sllj,Ska Pruskiego ," . . . 
" Cesarstwa Rosyjskiego, . . 
Razem 


3. Wedfug j
zyka ojczyst. byfo: 
m6wilj,cych po polsku 
" " "rusku.. . 
" " "czesku. . 
" " "nierniecku .. 
Razern 


4. Wedfug wyznania byfo: 
katolickiego, obrzqdku laciiiskiego 
" "greckiego . 
mojieszowego. .. . 
Razem . 


4 
8 
7 



 I! I 
 
I 
4
 ' I 2I I 28 
7 3 I 
42 ' 27 ' 
!
 ] 
41 ! 26 I 
1 1 - 
1 
5 6 6 9 1 ' 6 I 5 5' 2 
13 11 11 51 8 ' I 16 7 7 8' 
4 3 1 4 1 3, 3' b 4 5 
12-'12113-- 
= 
 = / = i 
I= 
 t 

 4 I 
 1 
 
 I 
,I"3 II 
 
- _ 1 - 1 2 -'''':'' 1 - -,- 
- -,- -!-j-I 1 -i-'- 
- -1 1 1 '- / -'-'- _ 1 1 - 

 
I= 
 =1=1 
 
 
2R \3U i 3
 28'1 'L7 41'126' 30 I 25 
"'1"':33 .1", w - 291
 
1 , I I 
 ! - I . I 1 1= 
2!:! ! 3u I ii3 2;"127.41' 1 26'1 3U 
. I 
26 27 I 32 28' ] 26 41'1 24' 26 
1 1 / 1 1 - -'-'- 3 1 / - 
12--1 1 ,-,2 
28 I 
U J 33 I ;!!:!11 Z7 I 41' I 'LU'I 30 J 


315 4 
1 
1 
1 
3JI)< 


2 


2 


1 
8 


28 11
 
 
5 I - 7 
251 221 322 


1 
30 1 
j 
I 
30 I 25 


21 
1 


8 
4 


4 I 
8 10''!' 
4 44 
1 11 
7 


4 



 I 
=1 
1 I 
:.!H I 


1 
3' 


i 
:2 


.; 


1 
1 
1 


" 


21' I 31
4 


28\ 

I 
2!J 


21' 


25 1 


21' 


29 
=1 
2H I 


24 


21 1 304 4 
_ I 4 
- 10 
21" 318 4 


1 
25 I 



5. Wiek uczniow: 
.at 11 mialo 
12 " 
" 13 
 
;, 14 " 
" 15 " 
" 16 " 

 17 " 
" 18 " 
" 19 " 
" 20 
 
" 21 " 
22 " 
." 23 " 
" 26 " 
Razem 


6. Wedfug miejsca pebytu rodzi- 
cow by to : 
zBochni..... . 
z powiatu bocheiiskiego 
" 
' "brzeskiego . 
"" " limanowskiego 
"" ,. mieleckiego . 
"" "myslenickiego 
.", "wielickiego . . 
z innych powiat6w ',' 
.Hoanii...... 
" Cesarstwa Rosyjskiego 
, Razem 


7. Weiltng stanu rodzicow by to : 
syn6w wlascicieli d6br . . 
" dzierzawc6w..... 
" mieszczan. . . . . . 
_ rolnik6w. . . .'. . 
urz
9.nik6w paustwowych 
" ur
dn. autnnomicznych . 
urz
dn. bankowych 
wojskowych 
adwokatOw 
lek:arzy. . . . . 
" aptekarzy. . . . 
" profes. szk61 srednich . 
nauczycieli szk61 ludo\\". 
" inzynier6w . . . . . 
" przemyslowc6w.... 
" kupc6w . . . . . . 
OfiCY8Ust6w prywatnych . 
,Jug panstwowych. . 
" miejskich . . . 

 - prywatnych 


. 
sierot 


Razem 


41 


I. 
a I b 


- K LAS 
 j 
' j II. I III. I I I I Razem. 
--- -- IV. V. VI. I VII. VIII. I 
a I b a I b 
I ,I I I 
-' 1 - _ 1 - , 1 5 
5 4 - - - 25 


2 3 
10 6 


8 9 7 6 6 1 2 - - - - - 
'I 
5 4 8 11 11 2 4 - - - - -- 41) 
3 4 9 7 4 11 9 6 - - - 53 
1 2 1 1 3 9 8 4 2 - - 31 
- -1- 3 3 3 8 6 13 {) 2 43 
- - - 1 - - 9 1 1 6 5 2 24 1 
- - 1 - 1 7 1 3 10 8 30 1 
=1 -1-1- =]=1 U
I 
I 1 - 10 
- - - 1 3 1 51 
- I -/-1- I I I I - I 2 5 7 
- - - 1 - 1 
- - - - ] 1 

9 
8 I ;;U 331 281 27 ! 41' 2tP\ 30 25 1 21' 318 4 
I 
12 !) 13 11 18 8 12 1 9 9 5 R 114 1 
11 13 1:< 13 5' 11 16 9 6 8 6 106 1 
4 4 2 4 4 2 2 4 5' 4 4 39 
- 1 2 - 1 2 - 2 1 - 1 10 
- - 1 - - 2 - -- 1 1 -. 1 5 
- - 1 - - 1 - - 1 1 J 4 
- 1 1 2 - - 
 1 1 - 
I 10 
2 I - 2 2 -I 1 1 61 21 1 26 1 
-1- 
1=1=1 110 1 1 11 11 =1 1 
- - 3 1 
29 1 28 30 33 2
1 "l.7 HI 26 1 1 3U 25 21' 31b 4 
1 - !I! 
'I - 41- 
.I 1 
'I 1P 
- - 1 I - 1 2 
- I 2 5 I 3 51 1 13 I ]0 1 I - 41 21 
5 14 7 8 5 ]0 fi 8 8 93 
6 4 2 8 4 4 3 3 5 2 1 42 
1 2 ;3 - 1 1 1 - - 1 - - 10 
- - - - - - - - - 1 - 1 
1 - - - - - 0 1 - - - - l' 
- - - - - 1 - - - 1 - 2 
1 - - - - - - - - 1 - 2 
- - - 1 - - - 1 - - - 2 
- - 1 - - - 1 - 
 - .- 4 
- - 1 - 1 - 1 - 2 
I - 6 
- -- - - - - - O' - - 0 1 
3 41 4 1 31 4 il , 
- - 
I - 21 
- - - - - - 1 
4 =1= 2 - 3 1 - 2 1 3 - 15 
1 1 6 4 7 9 6 -2 t 2 3 36 
... 
1 1 - - - 1 - - - - - 3 
- - - 2 2 - --c- 1 - - - 5- 
5 - - <:I, 3 - 8 4 7 6 5 40 
29 I ;:!8 I 30 I 33 I <:I,
' I u 1 4111 <:I,ti'l 3U I 25 I 2V 1318 4 



8. Klasyfikacya. 
a) Z koiicem r. 1893/4 otrzymalo: 
stopieii pierwszy z odznaczen. . 
" pierwszy. .. 
. drugi.. 
" trzeci. " . 
Przeznaczono doegzam. poprawcz. 
" " " "uzupeln. . 
Nie klasytikowano . . 
Razem . 
b) Dodatek do klal'vf. za r. 1892:3 
Przeznaczono doegzam. poprawcz. 
Egzamin zloiylo . . . . . . 
Egzaminu nie zloiylo . . . . 
Ostateczny wynik klasyfikacyi za 
rok szkolny 1893. 
Stopien pierwszy z od. otrzymalo 
"pierwszy " 
"drugi " 
"trzeci " 
Nie klasyfikowano. . 


Razem 


42 


K 


L 


A 


s 


A. 


I '/ Razem. 
VI. I VII. VIII. I 
I 


I. 
a I 
I 


I II. I III. I I I 
b 
Tb
b IV. V. 
I I I I 


2 
19 
2- 
3 
.-:J 


3 2 3 3 - 
20 20 18 17 25 
2 1 3 3 - 
- 1 2 1 - 
3 5 7 1 4' 2 
=I.!. -1-- =1 
2t> I ;ill I 33 1 28 ' 1 27 
I 
6 6 10 I 31 3 
4 6 8 3' 3 
2 - 2 - - 


30 
7 


4 6'1 
o' =,\- 
4L 1 1 26' 


8 
8 


1 
19 
3 
5 
-I 
28 


- 2 
36 1 26 
6 2' 
2 1 
0' - I 
44"1 3 1' 


2 
18 


2 
19 


2 21 
19 1 227' 
- 18 
- 8 
_ 42 2 
- 2 
_ 0 1 
21' 1 318 4 
- 48' 
- 44' 
- 4 


-, 
29 


7 
7 


2 
33 


4 1 
30 
1 
1 


1 
25 
4 


1 
23' 
2 
1 
0' 
27" 


2 
22 


1 
26 
7 
1 


1 
5 


3 

I 
25 


-I - 
35 


3Jj 1 36' 30 
I 


-, 
80 1 


1 
1 


3 
3 


1 
1 


3 
25 1 
1 


2 
17 
1 


2 19' 
22 282 s 
- 27' 
- 11 
_ I 0 2 
:M 339' 


-1-1 
29 1 20 


9. Op
aty uczniow. 
Oplat
 szkoliU!: zloiylo: 
w I. p61roczu . . . . " II 8 3 8 2 8 11 12 12 I 3 2 80 
w II. p61roczu. . . . .. 94 10 5 I 8 4 18* 8 I 13*1 5 6 I 90 
Od calej oplaty szk. bylo uwoln. : 
w I. p6Jroczu . . . .. 19 1931 28 30 22 35 15 19 24 2 16 0 I :9 . 6: 
w II. p6lroczu. .... 20 24 20 28 21 23 24 19 18 20 O

 
Optata 8zkolna wyno5ila zl.: I 
w 1. p61roczu . . . .. 165 120 45 I 120 30 120 I 165 180 180 I 45 30 1200 
w II, p6!roczu. . . .. 135 60 150 75 120 60 270 120 195 75 90 1350 
Razem . SOO / 180 I 195 1 195 \ 150 I 180 435 I 300 I 375 I 120 1 120 I 2550 
Taksy wst
pne wynosily zl. . . 65'10 63 / 4"20 10"50 210 1 4'20 lli'50 1 4'20 6'30 1 4'20 .4"20 178'50 
lJatki na srodki naukowe 
 . . 32 I 32 35 1 36 1 32 30 49 30 I 31 30 1 22 1 359 
Taksy za duplikaty swiadectw szk. I 1 3 - 1 - 2 I - - 2 11 
Razem . 9810 96 142"20 '46'50 \35'10 34"20 161"50 135'20 I 37"30 I 34-20 1 28 '20-/548'50 
1 10. Uczvszczanie na naukv I I I I I I 
przedmiotow nadobowi
zkowych. 
Jflzyk francuski ..... - - - - 7 3 7 12 11 5 - 45 
H}storya kraju rodzinnego. .' - - - - 28 27 41 - - 25 - I'll 
I 91mnastyka . . . . . . - .20 24 13 22 14 16 25 16 2i 11 10 1

 
I 

;k
 : : : . : : : :: 1
 14 .'!- .! 
 
 
 g 7 
 
 29 
Kaligrafia. . . . . . . .' 19 15 5 5 - - - - - - - 44 
II. Stypendya. I I 
Liczba stypendy6w . . . = I - = 1 = I 3 - 2 1 - 2 9 
K wota og6lna stypendy6w - 100 435 - 315 15i50 - 20i50. 1215 
* Jeden u
zen po zloZeniu oplaty szkolnej opuscllzaklad.-Prywatysta IV. klas)" 'Die poddal 
£!
 egzaminowi za 2. p6lrocze i oplaty szkolnej nie nisei!. 



- 43 -- 


VIII. Zbiory naukowe. 


Biblioteka nauczycielska zawiera 2424 dziel w 4347 to mach, J 976 
program ow szkolnyeh i 11 obrazow sciennych do nauki filologii kla- 
syezneJ. 
Dziela kupione: Cybu
ski St., Tabulae, quibus antiquitates Grae- 
cae et Romanae illustrantur. Proehnieki Fr., Cwiczenia laellskie dla 
klasy trzeeiej. Heynacher M., Lehrplan der lateinischen Stilistik fUr 
die Klassen Sexta bis Prima. Weise Oskar, Charakteristik der latei- 
nischen Sprache. Aristophanis Comoediae, ed. Th. R:
rgk. Ozubek-Za- 
wilinski, Wypisy polskie dla klasy trzeeiej. Gostomski W., Areydzielo 
poezyi polskiej - A. Mickiewieza "Pan Tadeusz". JW. MP. CB. ON., 
Podr
eznik do systematyeznego dyktanda. Palko St., Wyklad pisowni 
polskiej w dyktandaeh. Piast WI., Album pami
tkowe Adama Miekie- 
wicza. Prochnicki-W6jcik, Wypisy polskie dla klasy drugiej._ Heinrich 
Reines Sammtliehe Werke. Petelenz- Werner, Deutsches Lesebuch rur 
die galizischen Mittelschulen. Siebente Classe. - Baranowski-Dzie- 
dzieki, Geografia powszeehna. Hofler Alois, Grundlehren der Logik. 
Freyer, Piesni do Mszy swi
rej. Rostworowski, Hymn do Bogarodziey. 
Sieroslawski J.: Zbi6r 20 spiew6w koscielnych, Piesni swiatowe. 
Biblioteka warszawska. Kwartalnik historyezny. Przewodnik bibliografi- 
czny. Przewodnik higijeniezny. Fries-Meier, Lehrproben und Lehr- 
gange aus der Praxis. Gretschel-Bornemann-Berberich-Miiller, Jahr- 
buch der Erfindungen. Die osterreichiseh-ungarisehe Monarchie in 
Wort und Bild. Verordnungsblatt rur den Dienstbereieh des Ministe- 
riums ror Cultus und Unterrieht. Zeitsehrift fur die osterreichisehen 
Gymnasien. Zeitsehrift fur das Gynmasialwesen. 
Dziela otrzymane w darze: 
Felillski Z. Szcz., Konferencye duchowe. Guepin O. A., Zywot 
sw. Jozafata Koneewicza. Taubeles S. A., Podr
cznik do nauki religii 
tydowskiej. Cycerona Cztery mowy przeciwko Katylinie i Mowa za 
poeta.: Archiaszem. Drugie wydanie Nohla do utytku gimnazyow pol- 
_skich zastosowal St. Bednarski Historye rzymskie w wydaniu J. By- 

tronia. Steiner-Scheindler, Cwiczenia lacinskie dla klasy pierwszej. 
Homera Iliada w wydaniu Christa-Fisch era. Ban!:cz Sadok, Dzieje 
klasztoru 00. Dominikan6w w Podkamieniu. Chl
dowska Stefania: 
Nowelle i :;zkice literaekie, Szkiee literackie. Grabowieckiego - Seba- 
styana Rymy duchowne. Andrzeja z Kobylina Gadki 0 skladnosei 
ezlonk6w czlowieezych z Arystotelesa i ret innych m
drc6w wybrane. 
Wydanie J. Rostafinskiego. Proehnieki Fr., Wzory poezyi i prozy. 



- 44 - 


- SwiEite
 J., Lud nadrabski. Zbylitowskiego Andrzeja Epithalamium 
na wesele - Zygmunta ill. Josef Ressel. Denkschrift herausgegeben 
VOID Comite fUr die Oentenarfeier Josef Ressers. Petelenz-Werner, 
DeutschE's Lesebuch rur die galizisehen Mittelschulen. Achte Classe. 
Willomitzer F., Deutsche Grammatik fUr osterreiehische Mittelschulen. 
Soleski-1!'
fara, Arytmetyka na I. i II. klastt. Die Grundlage der Ge- 
sellschaft vom historischen Standpunkte betrachtet. - Roeznik Aka- 
demii Umiej
tnosci w Krakowie. Rok 1892/3. - Rozprawy Akademii 
Umiej
tnosci: Wydzial filologiczny, ser. II, t. 4., 5. i 6.; Wydzial 
historyczno-filozoficzny, Ber. II. t. 5., Wydzial matematyczno-przyro- 
dniczy. Ser. II. t. 6. - Sprawozdania komisyi j
zykowej Akademii 
Umiejlitnosei. Acta capitulorum nee non iudi'3iorum ecclesiastieorum 
selecta edidit B. Ulanowski. Vol. 1. - Arehaeologisch-epigraphische Mit- 
theilungen aus Oesterreieh-Ungarn. Jg. XVI., Heft 2. 1\Ionumenta me- 
dii aevi res gestas Poloniae illilstrantia. 1'. XIV. - Semkowicz AI., 
Opowiadania z dziejow powszechnyeh. Oz. I. - Wisloeki, Acta reo- 
toralia Almae Universitatis Studii Oraeoviensis. T. I. f. 2. - Wiado- 
mosei statystyezne 0 stosunkaeh krajowych. T. XIV. dwa zeszyty. 
Zakrzewski W., Historya powszeehna na klasy wyzsze. T. II. - Spra- 
wozdanie c. k. Rady Szkolnej krajowej 0 stanie szk61 srednich gali- 
cyjskieh w roku 1892/3. Zbi6r wiadomosci do antropologii krajowej. 
Tom XVIII. - Sprawozdanie z posiedzen Akademii Umiej
tnosei 
Rok 18
3. Przegl
d Polski. Rok 1893/4. - 
Biblioteka dla uczniow zawiera dziel do ezytania 702 w 1039 
tomaeh, mianowicie: 
1) polskich dziel a) dla 
b) 71 


uczniow klas nizszych 155 w 
71 71 wyzszyeh 299 " 
razem 454 " 
2) ni.emieckieh .dziel a) dla uczniow klas nizszych 120 " 
b)" " " wyzszych 128 " 
razem 248 " 


tomaeh 


240 
443 
b83 
126 
230 
306 


" 
tomaeh 


"- 
" 


" 


Wypozyczono 


klasy I . I ksiazek I . I k
i
z
k I ksiazek 
uczmom 1 k h uczmom memle- . 
po s Ie ckich razem 
11. a 20 90 - - 90 
II. b B 50 - - 50 
III. a 1;) 60 30 180 240 
Ill. b 12 - 4;; 30 60 105 
IV. 20 113 35 85 HI8 
V 27 450 '2.7 192 642 
VI. 31 467 31 145 612 
VII. 29 514 27 280 794 
VIII. 21 157 21 110 267 I 
Razem I 18:7 I 1946 I 
01 I 1052 I 
9!:!8 



45 


Do biblioteki uczmow przybyly nast
puj
ce ksi
zki, zaknpione 
i w darze otrzymane: Boguslawski W., Oud czyli Krakowiacy i G6- 
rale. Brodzinski: Mowa 0 narodowosci Polakow, Wieslaw. Byron: 
Dziewica z Abidos, Manfred i Wi
zien Ozyllonu. Oalderon, Ksi
z
 
niezlomny w przekIadzie .J. Slowaekiego. Ohmielowski, Studya i szkice 
z dziejow literatury polskiej. Felinski AI., Barebara Radziwillowna. 
Fredro AI.: Sluby panienskie, Zemsta. Gawinskiego Poezye. Go- 
szczynski, Zamek kaniowski. Goethe, lfigenia w Taurydzie. Przeklad 
z Ne:yow Kurtzmanowej. Kitowicza Pami
tniki. Kochanowski .J., Treny. 
Krasieki I., Bajki i przypowiesei. Krasinski Z.: Irydyon, Nieboska 
komedya, Noe letnia, Przedswit. Kraszewski .J. 1., Krasicki. Zycie 
i dziela. Litwa G., Rozbior i charakterystyka os6b epopei Adama 
Miekiewieza "Pan Tadeusz u . Malczewski A., Marya. Niemcewicz .J.: 
Powr6t posla, Spiewy historyezne. Rzewnski H., Listopad. Skarga P., 
o miloSci ojczyzny. Slowaeki .J.: Lilla Weneda, Marya Stuart, Zmija. 
Szekspir: . Krol Lir, .J uliusz Oezar, Makbet. Szujski, Wallas. Szyller 
J!r., Zb6jcy. Szymonowicz, Poezye. Tarnowski St., Szujskiego mlo- 
dose. Tennyson Alf., Enoch Arden. Przelozyl St. Kozmian. Zimoro- 
wicz Sz., Sielanki. Missye katolickie z 1894. roku. 
Dahn F., Attila. Ebers G.: Eine aegyptische Konigstochter, 
Uarda. Goethe: Dichtung und Wahrheit, Egmont, Gotz yon Berli- 
ehingen, Hermann und Dorothea, Torquato Tasso. Hamerling R., 
Aspasia. Keller G., Del' griine Heinrich. Korner, Zriny. Lessing G. E.: 
Abhandlungen iiber die Fabel, Laokoon, Minna yon Barnhelm, Na- 
than der Weise. Schiller: Die Braut yon Messina, .Jungfrau yon Or- 
leans, Maria Stuart, Wallenstein, Wilhelm Tell. Shakespeare W.: 00- 
riolanus, Der Kaufmann yon Venedig, .Julius Oasar. Spielhagen Fr. 
Problematlsche Naturen. 
Gabinet geograficzny ma 97 map seiennyeh, 15 atlasow, 11 obra- 
z6w geograficznych, 8 modeli, '; globus6w i 1 teluryum. 
Kupiono: Kiepert H.: Westlicher Planiglob, Oestlicher Planiglob. 
Gabinet historyczny ma 32 map seiennych, 19 atlasow, 5 obra- 
zow historyeznych. 
Kupiono: Kiepert H., Italia antiql1a. Kiepert R., J!'rankreich. 
Gabinet fizykalny zawiera 260 przyrz
d6w. 
Do tego gabinetu przybyly nast
pujl!:ce przyrz
dy: przyrz
d do 
stwierdzenia prawa Ohma, reokord podlug Poggendorfa; busola sty- 
cznych podlug Webera, przyrzl!:d rotaeyjny Bohnenbergera. 
Gabinet przyrodniciy ma: w dziale "Zoologia" 324 okaz6w, 10 
pudelek Z owadami,.5 mod eli, 44 tablie seiennych, '; atlas6w; w dziale 
"Botanika" 1080 okazow, 16 zielnikow, 41 modeli, 21 tablic scien- 



- 46 


nych, 2 atlasy; w dziale "Mineralogia i geologia« 427 okazow, 177 
modeli. 
W roku 189 3 / 4 przybyl narz
d trawienia (model), serce (model 
z masy papierowej), gastrophilus equi, gastrophilus nasalis, hypo- 
derma -bovis, sylvia atrieapilis, agat, kamien amazoDski, krokydolit, 
mokait, opal ognisty. 


. Biblioteka ksi'lzek szkolnych dla ubogich uczniow 
zawiera 773 ksi
zek, z kt6rycb w roku ubieglym przybylo 218. 
W ci
gu roku szkolnego wypozyczono 152 uczniom 584 ksi
zek. 
Na pomnozenie tej" biblioteki zlozyli na rEGce Dyrektora: 
Rada powiatowa bochenska 50 zl. ct. 
" "brzeska 50" " 
.Miejska Kasa Oszez
dnosci 50" " 
Profesorzy i uczniowie do puszki po egzortach 9 " 14 " 
Pozostalosc kasowa z roku 189% 154 " 22 II 
Razem . 313 zl. 36 ct 
Na zakupienie i opraw
 kSl
zek wydano . 106 " 68 " 
Pozostaje na rok 189 1 / 5 . 206 zl. 68 ct. 
Pozostalose kasow
 zlozono w boeheilskiej powlatowej Kasie 
Oszez
dnosei na ksi
zeezk
 Nr. 1936. 
Dyrekcya skladaj
e niniejsze sprawozdanie! poezytuje sobie za 
roily obowi
zek wyrazic laskawym Dobrodziejom ubogiej mlodzie.zy- 
serdeczne podzi
kowanie. 


Orkiestra gimnazyalna ma 12 instrument6w muzycznych, kupio- 
nych przez Dyrekcy
 za 309 zlr. 90 ct. 
W szystkim, ktorzy dobrowolnymi datkami poparli usilowania 
zakladu ku uszlachetnieniu i uobyczajeniu mlodzieZy, Dyrekeya go- 
r
ee sklada podzi
kowanie. 


IX. Kronika zaktadu. 


J. E. Pan Minister wyzn. i osw. rozporz
dzeniem z rlnia 1. lipca- 
1893 1. 13487 nadal: oproznion
 posad
 nauezyeielsk
 w tutejszym 
zakladzie profesorowi e. k. Gimnazyum w Zloezowie, Stanislawowi 
Switalski emu, i nauczycielowi c. k. Gimnazyum w Jaroslawiu, Fran- 
ciszkowi Ohowaneowi; opr6znion
 zas posad
 nauezyciels
 w Gim- 
nazyum sw. Jacka w Krakowie nadal nauezycielowi tutejszego za- 
kladu, Mikolajowi Mazanowskiemu; nadto mianowaJ zast
pe
 nauezy- 
ciela e. k. Gimnazyum Franciszka J6zefa-we Lwowie, Wiktora Sehmidta, 



47 - 


rzeczywistym nauezycielem tutejszego Gimnazyum, zast
pc
 zas na- 
uezyeiela tutejszego zakladu, Artura Passendorfera, rzeezywistym na- 
uczycielem c. _ k. Gimnazyum w Jaroslawiu. 
Wysoka e. k. Rada Szk. kr. przyznala rozp. z dnia 12. wrzesrna 
1893 1. 17545 pierwszy dodatek pi
cioletni profesorowi, Stanislawowi 
Switalskiemu j rozp. z dnia 20. wrzesnia 1893 -1. 18797 ezwarty -do- 
datek pi
cioletni profesorowi, Miehalowi Szklarzowij rozp. z dnia 
20. wrze
nia 1893 1. 18798 pierwszy dodatek pi
eioletni profesorowi, 
Stanislawowi Matwijowi. . 
J. E. Pan Minister wyzn. i osw. reskryptem z dnia 4. grudnia 
18!)3 1. 23561 przyznal osm
 rang
 sluzbow
 profesorowi, Henrykowi 
Machniekiemu. 
Dzien 4. pazdziernika, jako dzien Imienin Najjasniejszego Pana, 
i dzien 19. listopada, jako dzien Imienin Najjasniejszej Pani, obcho- 
dzil zakIad uroczystem nabozellstwem. 
Dnia 16. grudnia odbyl si
 w gmaehu szkolnym wieczorek ku 
uczezeniu Adama Mickiewieza. 
Od dnia 8. do dnia 13. lutego odbywaJ lustracy
 zakladu c. k. 
krajowy Inspektor szkol srednich, JW. Dr. Ludomil German. 
Dnia 4. maja miala udzial mIodziez gimnazyalna z gronem 
nauczycielskiem w nabozenstwie zalobnem,_ odprawionem za spok6j 
duszy s. p. Najjasniejszej Cesarzowej Maryi Anny, a d. 28. czerwea 
w nabozenstwie, odprawion
m za spok6j duszy s. p. Najjasniejszego 
Cesarza 1!'erdynanda. . 
Pismienny egzamin dojrzalosei trwal od dnia 15. do dnia 
19. maja, ustny zas odbyl si
 pod przewodnietwem c. k. Inspektora 
szkol srednich, JW. Dra Ludomila Germana, w czasie od dnia 9. do 
12. czerwea. Dnia 13. ezerwca nast
pilo uroczyste dor
czenie abitu- 
ryentom swiadeetw dojrzalosci. 
X. Franeiszek Lipinski, miejscowy dziekan i delegat biskupi 
dla nadzorowania nauki religii w tutejszym zakIadzie,przysIuehiwal 
si
 w ci
gu roku nauee religii w odpowiednim ezasie i zakresie. 
W ei
gu roku szkolnego mlodziez katolieka przyst
powala trzy 
razy do spowiedzi i komunii swi
tej. 
Rok szkolny zakonezono dnia 30. ezerwca uroezystem nabozen- 
stwem i rozdaniem swiadeetw. 


X. Wychowanie fizyczne. 


'\ 


Zaklad w ci
gu caJego roku d
zyl do tego, zeby wychowanie- 
fizyczne dalo uezniom zdrowie, harmoni
 ksztaJt6w i ruehow. W tym 
eelu odbywaly si-tt cwiezenia gimnastyczne, wycieczki i zabawy. 



- 48 - 


Aby uczniowie mieli ezas potrzebny do rozwoju ciala i sil fizy- 
eznyeh,< zaprowadzono od dnia 6. listopada 1893 nauk
 jednorazow
, 
przerywan
 dlugiemi pauzami, podczas kt6rych swobodnie pod okienr 
Dyrektora i nauczycieli bawili silt na obsz
rnem podw6rzu, zaopa- 
trzonem w przyrzlldy gimno.styczne. 
W rokn ubieglym uezniowie sprawili sobie ubranie, stosowne do 
cwiczen gimnastyeznych. 
Wys. Rada Szk. kr. rozp. z dnia 20. maja 1894 1. 10040 przy- 
znala" nauezycielowi, Franeiszkowi ChowailCowi, jednorazow
 kwot
 
100 zl. na podroz do Krakowa w ezasie tegoroeznych wakacyi" aby 
si
 obeznal z cwiczeniami gimnastycznemi i zabawami mlodZiezy 
w parkn Dra Jordana. 


XI. Wazniejsze rOZpOrZiidzenia Wfadz szkolnych. 


1. Wskutek rozporz
dzenia W. Prezydyum e. k. Rady Szk. kr. 
z dnia 17. lipea 1893 1. 374 wszysey uczniowie, wst
puj
ey do za- 
]dadu, z wyj
tkiem tych, n kt6rych niewl!:tpliwie sprawdzic mozna, ze 
przebyli osp
 rodzim
, maj
 przedlotyc swiadeetwo rewakeynacyi, 
odbytej w roku, poprzedzaj
eym wst
pienie do szkoly. Bez takiego 
swiadectwa Dyrekcya nie b
dzie przyjI
lOwa6 uezniow do zakladn. 
2. WedIng rozporzl!:dzenia J. E. Pana Ministra wyzn. i osw. 
z dnia 15. paidziernika 1893 1. 18830 W ys. Rada Szk. kr. reskryptem 
z dnia 15. kwietnia 1894 1. 7912 postanowila, zeby Dyrekcye szkOI 
srednich corocznie mi«tdzy dniem 1. a 15. 1l1tego pobieraly od uezniow 
50 ct. na eele zabaw szkolnych. Od tego datku mOg
 Dyrekcye uwal- 
niac najnbozszyeh uczni6w. ) 
3. Na moey Najwyzszego postanowienia z dnia 6. styeznia 1894 
i reskryptn J. E. Pana Ministra wyzn. i osw. z dnia 16. stycznia 1894 
1. 450 Wys.. Rada Szk. kr. dnia 14. marca 1894 rozporz
dzila, co na- 
st
puje : 
1. Zaprowadza si
 jednakowe ubranie (mundll!ki) dla mIodziezy 
szkol srednich galicyjskich podlug szezeg6Iowyoh przepisow. 
2. Pocz
wszy od roku szkolnego 189% nie wolno b
dzie uezniom 
szk61 srednieh posic w szkole i poza szkol
 innego nbrania, 
jak tylko przepisane. 
3. W czasie przejseiowym (az do dnia 1. wrzesnia 1896) mog
 
uezniowie szkol srednich nosic jeszeze I1branie zwykle; nie 
wolno im jednak jakiejkolwiek oz
sci mundurku J;losic razem 
z ubraniem zwyklem. 



49 - 


Przepisy szczeg6fowe: 
1. Cz
sci przepisanego ubrania jednakowego s
 nast
puj
ce: 
a) Bluza z sukna granatowego ze stoj
cym kolnierzem i dwie- 
ma kieszeniami na piersiach. 
b) Spodnie zwyklego kroju z ciemno-szarego sukna z wysta- 
J
cym szwem. 
c) Plaszcz z ciemno-szarego sukna z granatowemi naszyw- 
. kami na kolnierzu, spi
eiem z tylu i czarnymi rogowymi 
guzikami w dwoeh rz
daeh po szesc. 
d) Czapka z granatowego sukna z prostym daszkiem, rzemy- 
kiem ze sprz
czk
 i emblematem z bialej blachy, oznaeza- 
j
cym kategoryE2 szkoly, mianowicie: dla uczni6w gimna- 
zyalnych z litenJ: G. 
2. W porze letniej mog
 uezniowie zamiast bluzy, spodni i czapki 
z sukua, nosie bluz
, spodnie i ezapki tegosamego kroju z szarego 
pl6tna; jednak bluza pl6cienna ma miec na kolnierzu granatowe su- 
kienne wylogi (dlugosci 5 em), a na rE2kawaeh 5 em od konca gra- 
natowe wypustki, czapka zaS w polowie wysokosei granatow
 wy- 
pustkE2 do kola. 
3. Na kolnierzu bluzy sukiennej lub na wylogach bluzy p16cien- 
nej b
d
 nosie uezniowie odznaki podlug klasy, do ktOrej nalez
. 
Odznak
 dla klas nizszych w gimnazyach s
 paski Cod jednego do 
cztereeh) srebrne, dlugosci 3 em, a szerokosci 0'5 cm. Odznak
 dla 
klas wyzszyeh s
 takie same paski zlote, od jednego do cztereeh. 
Sukno, przepisane na mundurki, jest koloru ciemno-grana- 
towego. 
W dotychezasowym sposobie oddawania uklonu przez mlodziez 
szkoln
 nie zajdzie zadna zmiana. 


- --.-- 


MRAwoiDA.iE EIM.mUM W .O"U
I 


4 



KLASYFIKACYA UCZNI01r 


za drugie p6lrocze roku szkolnego 1894. 


Orzechowski Pawet, 
Woliczko J6zef. 
Bursztyn Kazimierz, 
Bylica Edward, 
Damasiewicz Zygmunt, 
Gadowski Wladyslaw, 
G
SiOTowski Henryk, 


Klasa I. A. 


Gilatowski Roman, 
Hubczenko Klemens, 
Kl}dziolka Jan; 
Kozior Franciszek, 
Langer Walenty, 
Maciaszek Piotr, 
Oryszczak Karol, 


Oswiecimski Tadeusz, 
Sypek Franciszek, 
Szwab Leon, 
Thiirschmidt Ludwik, 
Turek Tadeusz, 
W ol
tkowski Piotr, 
Zygmund Eugeniusz. 


Stopien drugi otrzymalo 2 uczniow, stopien trzeci 3; do egzaminu poprawczego 
przeznaczono 3 uczniov.. 


.tyduch Andrzej, 
Swietek Andrzej, 
Wegrzyn Stanistaw. 
Baron Bronislaw, 
Danikiewicz Franciszek, 
Dziedzic Konstanty, 
Fertig Emil, 
G6lski Wiktoryn, 


Klasa I. B. 


Kasprzyk Ludwik, 
Kuc Jan, 
Nawratil Ryszard, 
Orzel Woiciech, 
Palamar Piotr, 
Pawelek J 6zef, 
Romanski Augustyn, 
Skoczylas Wladyslaw, 


J 


Slonina Jan, 
Stec Jan, 
Strach Michal, 
W6jcik Mikolaj, 
Zachara Stanislaw, 
Zaczek Szczepan, 
ZajlJ:c Roman. 


Stopien drugi otrzymalo 2 uczni6w, do egzaminu poprawczego przeznaczono 
3 uczni6w. 


Bajda Jan, 
Serwin Boguslaw. 
Haluk Stanislaw, 
Brandt Kazimierz, 
Chmiel Jozef, 
Czyzowski Wladyslaw, 


Klasa II. A. 


Damasiewicz Stanislaw, 
Dragan Eugeniusz, 
Fer
c Jan, 
Grotowski Michal, 
Jassem Mojzesz, 
Konopinski Jozef, 


Migdal Antoni, 
Nawrocki Tomasz, 
Nowak Tadeusz, 
Pietryka Piotr, 
Rudnik W ojciech, 
Samlicki Marcin, 



Sotowicz Jan, 


51 


Stoklosa Jan, 
Warcholik Adolf, 


I Zachuta Felix. 


Stopien drugi otrzymal 1 uczen, stopien trzeci 1; do egzaminu poprawczego 
przezuaczono 5 uczniow, do uzupelniajlj,cego 1 ucznia.. 


Galas Henryk,. 
Janik Wladystaw, 
Pitutka Leon. 
Enz Jan, 
Hartmann Boleslaw, 
Jacak Jan, 
Kostuch Tomasz, 


Klasa II. B. 


Kowalski .Tozef, 
Kutschera Emil, 
Ledochowski Wincenty, 
Lekki \Vlodzimierz, 
Pichor Franciszek, 
Przeworski Jozef, 
Rojkowski Jozef, 


Romanyszyn Bronislaw, 
Romanski Lndwik, 
Sieczka Andrzej, 
StrumiIlo Jan, 
Szczudlo Franciszek, 
Szczudlo Kazimierz, 
W ywial Tomasz. 


Stopien drugi otrzymalo 3 uczniow, stopien trzeci 2; do egzaminu poprawczego 
przeznaczono 7 uczniow. 


Czekaj Karol, 
Gojski Maryan, 
Lewandowski Kazimierz. 
Bobrowski Ludwik, 
Dedio Wladyslaw, 
Dominik Karol, 
Kerekjarto Wladyslaw, 


Klasa III. A. 


Kordecki Roman, 
Kraemar Franciszek, 
Kracmar Wlodzimierz, 
Mlj,czka Teodor, 
Mrozmski Tad
z, 
Mrozowski wtadyslaw, 
Miiller Stefan, 


Ruebenbauer Henryk, 
Skoczylas Felix, 
Skoczylas Ludwik, 
Slowik Jan, 
Szwab Ferdynand, 
Zagorowski Jan. 


Stopien drugi otrzymalo 3 uczniow, stopien trzeci 1; do egzaminu poprawczego 
przeznaczono 
I uczniow. 


Bisztyga Leon, 
Brzeski Wlodzimierz. 
Czuma Jozef, . 
Fuchs J ozef, 
Gorzkowski J an, 
Hartman Stanislaw, 
Jawien Andrzej, 
Kaczmarczyk Kazimierz, 


Klasa III. B. 


Konieczny Teofil, 
Kradyna Jozef, 
Lohn Andrzej, 
Lodyga J ozef, 
Marcinski Karol, 
Pichor Adam, 
Steusing Kazimierz, 
Stoklosa Jan, 
Streer Zygmunt, 


Terczynski Wladyslaw. 
Vogel Pawel, 
Waarenhaupt Loebl, 
Waliczek Alfred, 
Wi
niewski Stanislaw, 
Wojciechowski Antoni, 

achara Wilhelm, 
Zelaski Jan. 


Do egzaminu poprawczego przeznaczono 2 uczniow. 


Bajorek Antoni, 
Bielczyk Ludwik, 


Klasa IV. 


Elterlein Zdzislaw, 
Fihauser Kamil, 


I Gajda Alexander, 
Jraczmarczyk Joze
 



Kasprzyk Jan, 
Kopek Jan, 
Kuc Zdzislaw, 
Kutyba J6zef, 
Lanocha Jan, 
Matuszewski Eronislaw, 
Melanowski 19nacy, 
Nowak J ozef, 


52 '- 


Pilch Jan, 
Pis AndrzeJ, 
Por
bski W ojciech, 
Przeworski Stanislaw, 
Romanski Franciszek, 
Schmidt Hubert, 
SmQlarek J ozef, 
Strzalka Michal, 


$wigost Stanislaw, 
Swirczek Stanislaw, 
Tymka Stanislaw, 
Wojcik Jozef, 
Wrobel Stanislaw, 
Wydro Franciszek, 
Zelek Jozef, 
Znamirowski Jan. 


Stopien drugi otrzymalo 7 uczni6w, do egzaminu poprawczego przeznaczono 
4 uczni6w. 


Kiernik Wladysfaw, 
Mostowski Stanislaw. 
Calka Alojzy, 
Dresner Izrael, 
Grotowski Stanislaw, 
J onak Sebastyan, 
Juszczyk Andrzej, 


Klasa V. 


--./ 
Kamienobrodzki Miecz., I Przybylowicz Przemysl., 
Koczwara J ozef, Rokosz Piotr, 
Kopietz Gustaw, Szarek Antoni, 
Kuc Michal, Wyrwa Jak6b, 
Kuchcmski WI
dyslaw, Zdebski Marcin, 
Lewandowski Stanislaw, Zimmermann Juda. 
Piwowarski Andrzej, 


Do egzaminu poprawczego przeznaczono 6 I uczni6w. 


Niewolak Franciszek, 
Sierostawski Jan. 
Cison Wladyslaw, 
Dlugosz Alf1"ed, 
Dzendzera J 6zet, 
Erhard Antoni, 
Frycz Karol, 
Grabowicz Wlodzimierz, 


Klasa VI. 


Hostynek Wlodzimierz, 
Jarosz Seb
styan, 
Jaskowiec Jan, 
Konopnicki Adam, 
Korolewicz Piotr, 
Lasinski Edmund, 
Migdal J Qzef, 
Piszczkiewicz Szymon, 


Popper Leon, 
ptasnik J an, 
Schmindling Maurycy, 
Soltykiewicz Tadeusz, 
Szafraniec J6zef, 
Wojciechowski Kazim., 
Zechenter Adam, 
Zulkiewicz Czeslaw. 


Stopien trzeci otrzymall uczen, do egzaminu poprawczego przeznaczono 5 uczniow. 


Goral Jozef, 
Skulicz Stanistaw. 
Eajda Andrzej, 
Erzeski Roman, 
Eujak Lucyan, 
Fusiarski Karol, 
Gmitrzak Zygmunt, 


Klasa VII. 


Hasko Karol, 
Kiernik Eugeniusz, 
Kowanec Marcin, 
Lasillski J an, 
Lopatowski Stanislaw, 
Makarewicz J6zef, 
Musial Franciszek, 


Nowak Jozef, 
Sroka J 6zef, 
Stohandel Stanislaw, 
Szydlowski Michal, 
Tobiarczyk J6zef, 
Walencinowicz Adolf, 
Wieselmann J6zef. 


Do egzaminu poprawczego przeznaczono 3 uczniow, do uzupelniaj
cego 1 ucznia. 


Arvay Wiktor, 
Skoczylas Stanistaw. 


Klasa VIII. 


Bujak Franciszek, 
Ezdyl Michal, 


Chrzanowicz Franciszek, 
Cyga Wladyslaw, 



- 53 


Gabryel Henryk. 
Goyski Stefan, 
Goiski Stanislaw, 
Kaczmarczyk Jan, 
Koterbski J6zef, 


Michnik Antoni, 
Orzel J ozef, 
Polek Andrzej, 
Rynczarski Jan, 
Swigost Michal. 
Tenczyn Jan, 


Terczyllski Wladyslaw, 
Twardowski J an, 
Wroblewski Stanislaw, 
Zachara Jan, 
Hr. Zamojski Wlad. (pr.). 


W y n i keg z ami n u d 0 j r z at 0 S c i. 


Egzamin dojrzalosci skladalo a) uczniow publicznych . 20, z tych 1 po -raz drugi, 
. b) prywatysww. 1 
Uznano za dojrzalych z odznaczeniem ... . . . . 4 
" za do;rzalych . . . . _ . . . . . . _ . . . 14 
Pozwolono poprawi6 egzamin z jednego przedmiotu. 3 
Reprobowano . . . . . . . . . . . . . . . . . _ . 0 


Egzamin dojrza'oSci z odznaczeniem z.ozyli: 


1. Arvay - Wiktor, urodzony dnia 1. czerwca 1877 w Brzesku. 
2. Bujak Franciszek, urodzony dnia 16. sierpuia 1875 w Mas...kienicach. 
3. Skoczylas Stanislaw, urodzony dnia 1. marca 1875 w Wieliczce. 
4. Terczynski Wladyslaw, urodzony dnia 11. sierpnia 1873 w Niepolomicach. 


Za dojrzalych uznani: 


1. Bzdyl Michal, urodzony dnia 13. wrzesnia 1873 w Kolanowie. 
2. Chrzanowicz Franciszek, urodzony dnia 24. czerwca 1875 w Nowym Wisniczu. 
3. Goyski Stefan, urodzony dnia 3. lipca 1875 w Bochni. 
4. G6lski Stanislaw, urodzony dnia 21. stycznia 1877 w Krakowie. 
5. Koterbski Jozef, urodzony dnia 4. marca 1875 w Bochni. 
6. Michnik Antoni, urodzony dnia 11. lutego 1876 w Bochni. 
7. Polek Andrzej, urodzony dnia 23. listopada 1873 w Lipnicy MurowaneJ. 
8. Rynczarski Jan, urodzony dnia 8. lutego 1875 w Bochni. 
9. Swigost Michal, urodzony dnia 29. wrzesnia 1872 w Ksilj,znicach. 
10. Tenczyn Jan, urodzony dnia Iv. marca 1876 w Tarnowie. 
11. Twardowski Jan, urodzony dnia 18. stycznia 1873 w Dziewinie. 
12. Wroblewski Stanislaw, urodzony dnia 1. maja 1875 w Tarnowie. 
13. Zachara Jan, urodzony dnia 25. pazdziernika 1868 w Mokrzysce. 
14. Hr. Zamojski Wladyslaw, urodzony dnia 20. grudnia 1873 w Krakowie. 


Z abituryentow, uznanych za dojrzalych, zamierza udal: si
: 


na wydzial teologiczny 
" " prawniczy. 
" " medyczny. 
" ,. filozoficzny . 
do akademii wojskowej 
" akademii gorniczej . 
" innych zawodow . . 


1 
3 
3 
3 
3 
1 
. '" 


Z egzaminowanych abituryentow ukonczy.o gimnazyum: 


w przeci
 8 lat 
_" " 9" 
" " 11" 


17 
3 
1 


"Xt: 



DO RODZIC6-w- I OPIEKUN6-w-. 


Rok szkolny 1894/95 rozpocznie si
 nabozenstwem dnia 3. wrze- 
snia 1894 r. 
Wpisy uczniow na rok szkolny 1894/95 odbywac si
 b
d
 
w trzech ostatnich dniach sierpnia. Pozniejsze zgloszenie si
 do za- 
pisu tylko w razie waznych powodow mote bye uwzgl
dnione. 
Uczniowie maj
 do wpis6w zglaszac si
 osobiscie w towarzy- 
stwie rodzicow lub opiekunow i maj
 przedlozyc swiadectwo szkolne 
z ostatniego polrocza i wypelnion
 kartlt wpisow
. 
Uczniowie, nowo do zakladu wstttPuj
cy, maj
 przedloZye: 
a) metryk
 chrztu lub urodzenia, bez kt6rej zadnego ucznia nie 
mozna przyj
c; 
b) swiadectwo szkolne tego zakladu, do kt6rego przedtem 
uczElszczali, z potwierdzeniem Dyrekcyi, te mog
 przejsc bez 
przeszkody do innego zakladu. W razie przerwy w ucz
szcza- 
niu do szkoly, maj
 nadto przedlozye swiadectwo moralnosci; 
c) swiadectwo rewakcynacyi, odbytej w roku, poprzedzaj
cym 
wst
pienie do szkoly, z wyj
tkiem tych uczni6w, u ktorych 
niew
tpliwie sprawdzic- motna, ze przebyli OSPtt rodzim
. 
Przy wpisie maj
 zaplaci6 taks
 wstttpn
 w kwocie 2 zl. 10 ct. 
Kazdy uczen ma przy wpisie zlozyc 1 zl. na zbiory naukowe 
zakladu; w pierwszych zas dniach 2. polrocza winien uiscic 50 ct. na 
cele zabaw szkolnych. 
Opla
 szkoln
, kt6ra na jedno p61rocze wynosi 15 zl., zlozyc 
maj
 uc
niowie w ci
gl1 pierwszych szesciu tygodni kazdego polro- 
cza. Uczniowie klasy I. zlozye j
 mog
 za 1. p61rocze w ci
gu-trzech 
pierwszych miesi
cy. 
Egzamina ws
pne do klasy I. moma sldadac w dw6ch termi- 
nacho Pierwszy z tych terminow przypada na pocz
tek wakacyi, drugi 
na dzien 1. i 2., w razie potrzeby takze na 3. wrzesnia. 
W kazdym z tych termin6w rozstrzyga si
 0 przyjttciu lub nie- 
przyj
ciu ucznia do klasy I. stanowczo, a powtOrzenia wst
pnego 
egzaminu ani w tutejszym ani w innym zakladzie dopuscic nie mozna. 
Egzamina poprawcze i uzupelniaj
e odbywae si
 b
d
 w dniu 
31. sierpnia, 1. i 2. wrzeSuia od godziny 8. z rana, egzamina wstttpne 
od kl. II. do VIII. nalezy skladac w 1. polowie wrzesnia, w dniu, 
ktory Dyrekcya oznaczy. 
Poniewaz cz
ste porozumiewanie si
 szkoly z rodzicami i nad- 
zorem domowym jest rzecz
 bardzo poz
dan
, dlatego w kazd
 nie- 
dziel
 po dniu 1. i 15. miesi
a po nabozenstwie szkolnem znajdo- 
wac si
 b
dzie Dyrektor i profesorowie w sali konferencyjnej dla 
udzielania rodzicom i nadzorcom domowym wiadomosci 0 post
pie 
w nauce i 0 prowadzeniu si
 uczni6w. 
Uczniom wolno mieszkac tylko tam, gdzie Dyrekcya pozwoIi 
Z tego powodu umieszczenie uczniow z pocz
tkiem roku powinno 
bye warunkowo zastrzezone ze strony rodzicow i opiekunow. 
Michal ZulkiewU;p, 
Dyrektor. 



\,'\\\t PfJ.
 

.. :t

 
{ f1 
 . h-
= '\ 
,. 
 .- 
.
 .. IV..... \:"__ 
-- .
 
?