/g_jaroslawski_11_1927_10_0001.djvu

			. 


S1I". 2. 


GLOS JAROSLAWSKI 


N!! 13
 


. 


i zaprasza dyr. Z. W ojtanowicza, Inspektor 
Jan Ohly 5 zI. i zaprasza p. Insp. Behma, Marja 
Rogowska 2 zt i.zaprasza p. Karolin
 Ryziiisk
 
Marja Roianska 3 zt i zaprasza ks. J ozefa 
Budnika i dyr. J. Plochowskiego z Zarzecza, 
Marja Kostorkiewiczowna 2 zl. i zaprasza p. Mar- 
szalka Lisowieckiego, Szymariska Walerja 2 zI. 
i zaprasza ks. W. Surmiaka i p. Tadeusza Dlirin- 
ga z Zarzecza, Jozefa Katonowna 2 zl. i zapra- 
sza Julj
 Katonown
, Izabala Reymanowna 2 zI. 
i zaprasza Jana Reymana, Blokowna Agnieszka 
1 zl. i zaprasza Jadwig
 Dobieck
, Eugenja 
Kostorkiewiczowna 2 zI. i zaprasza Katarzyn
 
Jaglarsk
, lqczkowska Jadwiga 2 zI. i zaprasza 
dyr. Zeiiczak Melanj
, Miarkowska Leonja 2 zl. 
i zaprasza ks. Gwardjana Dzia.b
 z Przemysla, 
Bronisfawa Baranowska 2 zI. i zaprasza p. He- 
len
 Bartakown
, Bryzkowa Stefanja 1 zl. i za-. 
prasza. p. Leonj
 Dobrzaiisk
, Kowalczykowna 
Jozefa 1 zl. i zaprasza p. Woznown
 Jozef
, 
nauczycielk
 ze Sobieeina, Woinowna Jozefa 
2 zI. i zaprasza p. Buchtalerzown
, nauczy- 
cielk
 z Piwlldy, Buchtalerzowna M. 2 zt i za- 
prasza p. Szymaiisk
 W alerj
, do zlozenia 
odpowiednich kwot na powyzszy cel. 
Oprocz tego zlozyly: Helena Balcerowa 
2 zl, Skoczyiiska Helena 2 zI. Smielowska 
Marja 2 :zl., Skoczyiiska Kazimiera 1 zI. 
W szystkie datki nalezy przysylae pod 
adresellil. skarbnika T. S. L. p. Wladyslawa 
Traczyiiskiego w Jaroslawiu, ul. Radawieka 
128, a na odcinku przekazu wzgl
dnie czeku 
zaznaczyc kogo skladaja.cy (a) zaprasza do dal- 
szej skladki. 


Zarzqd Kola T. S. L. 
w Jaroslawiu. 


Kola mlodziezy 
loh oele i dzialalnosc. 


Na terenie naszego powiatu jaroslawskie- 
go istnieje powazna organizacja pod nazwa. 
Okr
gowego Zwia.zku Mlodziezy, organizacja 
skupiaja.ea w sobie najswiatlejsza. ez
se mlo- 
dziezy wiejskiej. 
W dwudziestu pi
ciu Kolaeh tego Zwia.z- 
ku zrzeszylo si
 przeszlo pohora tysia.ea 
mlodziezy - a wi
c sila powazna, z ktora. kaz- 
dy pracownik spoleczny i narodowy liczyc si
 
powin
en i musi. 
Praca tego Zwia.zku 0 charakterze naro- 
dowym, bo czlonkiem Kola Mlodziezy moze 
zostac tylko chrzescijanin - Polak lub Polka, 
idzie w kierunku us}Viadomienia wsi naszej. 
pod w7.gl
dem narodowym, spolecznym, za- 
wodowym, i kulturalnym. 
. Mlodziez skupia si
 w tej organizacji 
dla przygotowania si
 do pracy zawodowej 
w rolnietwie czy tez uj
cia w swoje r
ee 
istnieja.cych i przysilyeh placowek handlu 
i przemyslu wzgl. rzemiosla wiejskiego. 
Momentu tego lekc;ewazyc nie mozna 
j nie potraktuje si
 _ tez lekko, jezeli si
 zwa- 
zy, ze sklepik wiejski jest odbiorca. sklepu 
miejskiego, ze trzeba 
ylko do tej akcji dodae 
jedno, uswiadomienie i poezucie narodowe, 
a powstanie w miescie caly szereg plae6wek 
katolickich-polskich,opartych (, sklepy wspol- , 
dzielcze i indywidualne na wsi. 
Miasto znajdzie si
 w r
kach naszych. 
Bogaty i swiatly ehlop-gospodarz, dobrze 
sytuowany i ma.dry rzerriieslnik wzgl. robotnik 
wiejski b
da. podpora. placowek handlowyeh, 
polskich, na wsi, a te stana. si
 fundamentem 
handlu polskiego w miescie. 


Uswiadomienie narodowe i wyksztalcenie kazuja. w sposob jask-rawy, ze oszcz
dzac nie 
ogolne jest rowniez jedna.. z waznych trosk warto, bo oszcz
dno
c doprowadzila ich do 
organizacji. zebraczego kija, albowiem pracowali cale 
Ka
da organizacja narodowa powinna zycie, odejmowali sobie od ust, odkladali grosz 
pami
tac, ze wtedy dopiero szczerze i prawdzi- po groszu na stare lata, na posag dla dzieci, 
wie pokocha si
 swoj kraj, jezeli si
 go po- lub na powi
kszenie gospodarstwa 
zna dobrze. 0 tern rowniez pami
ta Zwia.zek W ten sposob zyja.c oszez
dzaja.c przez 
Mlodziezy i dlatego tez urza.dza swoje zjazdy dlugie lata uzbierali tysia.ce, a przy przeracho- 
ogolne co roku w innej polaci kraju, by dac waniu na zlote, otrzymali
 grosze. Cala. ich 
moznosc swym czlonkom zetkni
cia si
 i za- prac
, dorobek nieraz ealego zycia zniszczyla 
poznania z innemi okolieami i warunkami wojna, potem przewalutowanie koronna marki 
bytu, stqd jadnym z celow Zwia.zku jesturza.- marek na zlote, az w koiicu z ludzi zamoz- 
dzanie wycieczek krajoznawezych dla mlodzie- nych zostali zebrakami wyzutymi z ci
zko 
- zy wiejskiej. zapracowanego mienia. 
By podnosic oswiat
 i kultur
, budzie, W czasie spadku wartosci waluty mar- 
wzmacniac i rozwijac uswiadomienie narodowe. kowej nikt nie odwazyl si
 oszczc:dzac, boja. c 
Zwia.zek Mlodziezy zaklada bibljoteki, czytel- si
 topnieja.cych z dnia na dzieii, ba nawet 
nie, urza.dza w Kolach odczyty, organizuje z godziny na godzinc: marek, natomiast kupo- 
kursy oswiatowe i gospodarcze, wycieczki na wal co tylko mogl, rzeczy potrzebne czy nie- 
wystawy rolnicze, hodowlane i tp. potrzebne, by tylko nie miee w kieszeni bez- 
Nawet dalej w programie swoim organ i- wartosciowyeh switkow, zwanych markami. 
zacja ta si
ga, bo postawila sobie za cel nie- Taki stan rzeczy zabil w spoleczeiistwie 
dopuszcze'nie do tego, aby wsrod szarego poczucie oszcz
dnosci a przyzwyczail do zycia 
tlumu gin
ly wybitniejsze a biedne jednostki . nad stan, do uzywania i trwonienia zarobionych 
mlodziezy wiejskiej, i da.zy do tego wszelkie-,.. pieni
dzy, slowem do szastania pieni
dzy 
mi silami, by tej mlodziezy zapewnic sty- 
,'tna prawo i lewo, do wyrzucania ich oknem. 
pendja na wyzsze studja. W Bogu nadzieja,
;1 Dopiero wprowadzenie zlotego i stabili- 
ze . Zwiqzek I\Hodzie.zy nasze

 powi
tu .zacja waluty otrzeiwila troch
 nasze spole- 
w
rot.ce do stworzema stypendjow takIch czeiistwo. Zamiast miljardow marek, zacz
li- 
dOjdZle. smy zarabiac zaledwie setki, przypomnielismy 
Nie zapomina tez organizacja 0 tem, ze sobie oszcz
dnosc i powoli zaez
lismy ,zanosie 
Ojczyzna nasza otoczona tylu wrogami, musi drobne kwoty do kas oszez
dnosci, ktore nie 
miee jak najwi
cej dzielnych obroiicow, wi
c budzily u szerokich mas jeszcze zaufania. Na- 
stwarza w Kolach Mlodziezy druzyny junackie, tomiast wi
ksze kwoty zacz
to pozyczac oso- 
oddzialy przysposobienia wojskowego i tp. born prywatnym na wysoki procent, pragna. e 
Typem takiej post
powej gminy jest juz znalezc pokrycie 
 .razie dewal.uacji w wygo- 
dzisiaj do pewnego stopnia Munina. Dzi
ki r.owa
ym procen
le 1 
vten sposob zapanowalo 
praey, staraniom ludzi dobrej woli, tworcom, hchwlarstwo! ktore me mogl? pomoc gospo:. 
czlonkom i wychowankom tamtejszego Kola darstwu krajowem
, dla ktor
go moze byc 
Mlodziezy, wies posiada juz obecnie bardzo pomoca. tylko tam dlugotermmowy kreqyt. 
pi
knie rozwijaja.ea. si
 kas
 Stefczyka, wspol- W koiicu spoleczeiistwo str acilo oehot
 
dzielni
 koszykarska., produkuja.ca., wedlug do lokowania zb
dnej gotowki w kasach 
wzorow angielskich, meble pi
kne i tnvale, oszez
dnosci, wyehodza.c z zalozenia, ze lepiej 
posiadaja.ca. wlasne dzierzawione tereny z wi- stracic pro cent, anizeli kapital. 
klina.. Wie
 ma wsp
ldzielni
 
leczarsk,! Nic wi
e tez dziwnego, ze pod wzgl
- 
a. maszyneTja . mleczarn
 przeds
aw'a wartose dem oszez
dnosci stoimy najnizej wsrod wszy- 
kllk
mastu tys

cy zI. C:zlon.kowle Kola stwo: stkich paiistw,bo gdy w Stanach Zjednoczo- 
rzyh. nadto pl
kn)
 cho
 mleszany, amat?rS
l nyeh przypada na glowc: 800 zl, w Szwajcarji 
zespol teatralny 1 druzyn
 przysposoblema 625 zI. we Franeji 230 zl w Niemcaeh 170 zI. 
wo
skowego! a w. naj
lizszym cza
ie. za
ie: oszcz
dnosci kasowych, to u nas w Polsce 
rza]a. zorl?amzowac or
lest.r
. Obee
le CI d.Zlel
l 20 zL na glow
, zlozonych w kasach oszcz
- 
cz
onkowle Ko.la 
asledh.,
 radwi: gmmnej, dnosci. Nie dziwimy sie rowniez, ze zbawieni 
najleps
y do\<
od, jak Wles eah.!, prac
 Kola w odrodzeniu gospodarczem Polski widzimy 
uznaje 1 szanuje. w pozyczce amerykaiiskiej nie bacz
c, ze sa- 
Takie sa., jak wyzej powi
dziano, cele mi jestesmy temu winni, ze winno temu na- 
organizacji, w tym kierunku idzie praca na sze zycie nad stan, ze nie posiadamy zaufania 
jej terenie i jak w ostatnim usb:;pie wspom- do kas oszcz
dnosciowych. ze wkoiicu zacia.- 
nielismy, takie moga. bye jej skutki. gajqc pozyczk
 musimy ja. nietylko zwrocic, 
Sa.dzimy, ze na taki program wychowa- ale takze zaplacie od niej wysokie proeenta. 
nia wsi naszej kazdy uczciwy polak zgodzit. Smutnego doswiadczenia lat wojennych 
si
 moze i spodziewamy si
, iz cala inteligene- 1 powojennyeh Die zatrze same nawolywanie 
ja nasza, ta rzetelnie polska inteligencja, co do oszez
dnosci. Trzeba spoleczeiistwu zwro- 
to nie mysli wylqcznie 0 dqmu swoim i swo- cie zaufanie do kas oszcz
dnosci, trzeba w nia. 
ich .interesaeh, ale 0 Ojczyinie jako calosci - wpoie, ze prywatna wlasnosc jest swi
ta., 
taka. organizacj
 0 programie pracy, jak wi- niezalezn,! od tego czy rza.dy spoczywaj
 
dzielismy, czysto narodowym i kulturalno- w r
ku tego lub owego stronnictwa; trzeba 
oswiatowym cala. sila. poprze. Wer. miec przekonanie, ze wlasnosc osobista jest 
nienaruszall1q i nikt nie moze bye wywlaszczo- 
ny bez odszkodowania. 
J 
zeli spoleczeiistwo ma oszcz
dzae, to 
musi miec pewnosc, ze w paiistwie panuje 
praworza.dnosc i poszanowanie prawa, ze jest 
zagwarantowana wolnosc pracy, ze jezeli kto 
chce, moze wi
eej pracowac, wi
cej zarobie, 
a przez to pozyskac fundusze czy to na 
czarna. godzin
, czy tez na inne potrze- 
by, a ktore m6glby na razie lokowac 


OSlcz
dnost. 
W roznych czasopismach czytamy sze- 
regi artyku16w 0 oszcz
dnosci. Jedni pisza., 
ze oszcz
dnosc jest rzecza. chwalebnq i oszcz
- 
dzaliby ch
tni, gd yby ich doehody byly wi
- 
ksze anizeli obecne, ktore nie wystarczajq na 
najskromniejsze potrzeby zycia. Inni zas wy- 


. 


Jarosraw dawniej a dzis. 
I. Jaroslaw dawniej. 
(Ci'ig dalszy). 
Wskutek tych przywilej.6w Jaroslaw wzra- 
sja w ludnosc i bogactwa. Rzemiosla i handel 
kwitna., 'do Jaroslawia przybywajq kupcy za- 
. graniczni, a miasto staje si
 g16wnym skladem 
to\Yarow. Przez Jaroslaw prowadzi gosciniec 
t. zw. "ruski", bardzo dobrze utrzymany, za- 
opatrzony w potrzebne mosty i nadzorowany 
przez specjalnyeh dozorcow. Sarno miasto 
przewaznie skladaja.ce si!; z domow murowa- 
nych i otoczone walami, bylo miejscem obron- 
nem, gdzie chronila si
 ludnose przed na- 
jazdem wroga, padalo jednak cz
sto oHara. na- 
pad ow. nieprzyjacielskieh. Wtedy to zacz
to 
kopac podziemne jaskinie ezyli piwnice, kt6re 
cia.gn
ly si
 az ku wsi Gniewczynie, celem 
ukrycia w nich swych maja.tkow przed wrogiem. 
Szcz
sciem dla Jaroslawia bylo, :t:e po 
tych wojnach i kl
skach przechodzi Jaroslaw, 
w posiadanie Jana Tarnowskiego, ktory wszel- 
kiemi silami" dqzy do podniesienia miasta, 
umaenia je, buduje szpichlerze, zaklada zwie- 
rzyniec, ustanawia myta, zabrania przekupniom 
wykupywac po wsiach miodu, skor, welny 
ipszenicy. Piwa poddani paiistwa jaroslaw- 
skiego nie maja. nigdzie brae jeno w Jarosla- 


wiu. Zabezpiecza rowniez na ratuszu dlugi 
dziecinne i t. p. 
Po smierci Jana Tamowskiego, Jaruslaw 
przechodzi na syna tegoz Jana Krzysztofa, oze- 
nionego z Zofja. ze Sprowy. Po smierci Krzy- 
sztofa, wdowa po nim wychodzi powtornie 
zamqz za Jana z Sternbergu Kostk
, kaszte- 
lana gdanskiego. Kosciol famy, ktory w r. 1523 
podniesiony zostal do rz
du kolegiaty, wiele 
tej pani zawdzi
czaj miasto zas uzyskalo po- 
twierdzenie przywilejow przez krola Zygmunta 
Augusta. 
\V roku 1571 sprowadza dziedziczka Je- 
zuitow do Jaroslawia, buduje im kosciol i na- 
daje dobra Pawlosiow z przyleglosciami. Zofja 
ze Sprowy umiera 9 lipca 1589 r. w GorIi- 
czynie. Po jej smierci Jaroslaw przechodzi na 
Ann
 ks. Ostrogska.. Ona to rozpocz
ta. przez 
jej matk
 budow
 klasztoru Benedyktynek 
koiiezy i zakonnice z Chelmna w Jaroslawiu 
osadza. Pierwszq ksienia. tego zakonu zostaje 
jej stryjeczna siostra Anna Kostczanka, woje- 
wodzianka pomorska. 
Rok 1600 byl dla Jaroslawia pami
tny 
kl
ska. ogniowa.. \V sam dzieii sw. Stanislawa 
wybuchl pozar, ktory zniszezyl wi
ksza. cz
se 
miasta, kosciol, dzwony nawet stopil, a wszyst- 
kie ksi
gi i przywileje w perzyn
 obrocit Ale 
bogaty wowczas mieszezanin wnet si
 po- 
dzwignqI. Byl bowiem wowezas Jaroslaw jednem 
z najhandlowniejszych miast, nietylko w Polsce, 


ale i na calej polnocy. Juz w wieku XV kwit- 
n
lo w Jaroslawiu kupiectwo i glosne byly 
jego jarmarki. Tu towarow wschodnich naj- 
wi
ksze byly sklady. Tu Turcy i Ormianie, 
Persowie i Arabowie zwozili swe plody, a prawie 
z calej Europy kupcy si
 zjezdzali. Najwaz- 
niejsze. jarma
ki. odbywaly 
i
: na Popielee, 
na \Vmebowzl
ele N. M. P. 1 na sw. Andrzeja 
i trwaly po 4 tygodnie. Od roznych towarow 
bylo ustanowione do. Oprocz tych trzech jar- 
mark ow byl tak zwany jarmark walny, na 
kt6ry sp
dzano po 2D.000 koni a przeszlo 
40.000 wolow. Budowano takze porza.dne ka- 
mieniee, kupcy zakladali Swe handle, korzenia 
handlarze zas mieli tu tak wielkie zapasy ba- 
kalij, ze sta.d najwi
cej kraje niemieckie si
 
zaopatrywaly. Sklady swe mieseili w piwni- 
each na trzy i wi
cej piqter gl
bokich. . 
Ksi
zna Anna Ostrogska, chc,!c miastu 
przyjse z pomoeq, nadaje w r. 1614 przywilej, 
na mocy ktorego daje mieszczanom drzewo 
buduleowe c1la odbudowania domow, uwalnia 
ich od podatkow i ezynszow, odklada na 4 lata 
splat
. dlugow, oddaje SWq cegielnic: do uzytku 
mieszczanom, uwalnia od podwod i t. p. 
Usilowania te jednak przerywa WI. 1622 
morowa zaraza, zwana dzuma., ktora graso- 
wala 3 miesia.ce i' znacznq cz
se ludnosci wy- 
trzebila. W samym Jaroslawiu umarIo wow- 
czas przeszlo 2000 ludzi.
		

/g_jaroslawski_11_1927_11_0001.djvu

			N! 13. 


GLOS JAROSLAWSKI 


Str. 3 


w kasie oszcz
dnosci. WkOl1cU spoleczeii- 
iistwo musi miee przyldad z gory, przyk
ad 
oszez
dnej gospodarki. Masowe bowiem rugi 
tak ofieerow, jak i urz
dnikow, usta,,-iczne 
przeniesienia za zwrotem kosztow przesiedle- 
nia, tworzenie calych zast
pow mlodych 
emery tow, moga.cych i pragna.cych pracowac, 
a zmuszonych do proznowania i pobicraja.cych 
niejednokrotnie wysokie place zadarmo, a przy- 
tern cia.gle obchody, mowy i gadania, zjazdy 
i wyjazdy, uroczystosci wyscigi" rozne fraszki 
i igraszk a wszystko z cudzej kieszeni - nie 
wplywaja. zach
caja.co na rozwoj oszcz
dnosci. 
Konieezncm wi
c jest, by spoleczeiistwo 
przywrocilo swe zaufanie kasom oszcz
dnosci 
ternbardziej, ze juz obecnie mamy ustabilizo- 
wan a. walut
, by budzety swoje tak uregu- 
lowalo, azeby bodaj drobna. cZqstk<: swych 
dochudow odkladalo do kasy oszcz
dnosci 
na ezama. godzin
, Odmowienie sobie jednej 
przyjemnosci, czy niepotrzebnego wydatku 
raz w miesia.cu i zlozenie zaoszcz
dzonej w ten 
sposob kwoty do kasy, daje w przeciqgu roku 
juz powazniejsza. sum
, a za lat kilka znaez- 
niejszy kapital, ktorego mozna uzye na pro- 
duktywn i ejsze cele, przynoSZqce korzysc nie- 
tylko jednostce, ale i calemu spoleezeiistwu. 
Gdyby bowiern jeden obywatel oszcz
dzil 
rocznie w ten sposob tyIko 50 zI. to w paii- 
stwie naszem, licza.cem 30 miljonow zaoszcz
- 
dzilibysmy poltora miljarda zlotych, a kapital 
w ten sposob zaoszcz
dzony moglby bye 
uzyty na podniesinie gbspodarstwa krajowego 
jak n. p. osuszanie blot poleskich, na ktorych 
moznaby osadzie kilkadziesia.t tysi
cy rodzin 
wlosciaoskich, lakna.cyeh ziemi, lub rozbudo- 
wac nasza. siee kolejowq i w ten sposob ulatwic 
komunikacj
; wybudowac tysi
ee gmachow 
paiistwowych, zamiast placic czynsze dzierzaw- 
wcze; wybudowac tysiqce kilometrow dobrych 
gosciiicow, zamiast niszczye inwentarz zywy 
i martwy na blotnistych drogach; zaja.e setki 
tysi
cy bezrobotnych, zamiast placic im zasilki 
ida.ce w dziesia.tki miljonow. 
Oszcz
dzaja.c w ten sposob podniesliby- 
smy dobrobyt paiistwa i obywateli - a wow- 
ezas nie potrzebowalibysmy ogla.dac si
 za 
po
yczka. amerykaiiska., gdyz sami sobie wy- 
starczylibysmy w zupelnosci. 
Na bok wj
c narzekania na zle czasy, 
na niedostatek, na trudne . warunki zyciowe, 
a natomiast:oszez
dzajmy, drobne kwoty, przy- 
zwyczajajmy nasze dzieci do oszez
dnosci 
pornni przysiowia, ze 
Oszcz
dnoscia. i praca. 
Ludzie si
 bogaea.. 


Co powoduje drozyznf: 
artykul6w pierwszej potrzeby? 
Nietylko w dni targowe, ale nawet co- 
dziennie cale masy przekupniow plzewaznie 
zydowskich patroluja. poza rogatkami miejskie- 
mi czyhaja.c na wloseian, wwoza.cych do 
miasta jaja, maslo, kury, kaczki, g
si i t. p. 
produkty gospodarstwa wiejskiego i wykupujq 
te towary, nie dopuszczaja.c producentow 
wloscian do miasta. Nast
pnie w ten sposob 
wykupione to wary sprzedajetroiiea orkiestra staje na cOl;az 
wyzszym poziomie. Orkiestra uswietnia wszyst- 
kie publiczne wyst
py Zakladu, repertuar 
eoraz obfitszy i doskonalszy zyskuje uznanie 
i poklask szerszych sfer rodzicielskich i oby- 
watels'kich. 
Maja.tek "Sekcji muzycznej" stale si
 
powi
ksza, obecnie lJosiada kompiet orkiestry 
na 35 graja.cyh (33 czynnych) oraz bogaty in- 
wentarz w przyborach i nutach Ia.cznej war- 
tosci ponad 10.000 zI. 


Na tak pomyslny rozWOJ tej pi
knej 
"Instytucji" mlodziezy zlozylo si
 kilka ezyn- 
nikow, w pierwsznm rz
dzie mroweza, bezin- 
teresowna praca prof. Kaniaka, zyczliwa opie- 
ka dyrektora Zakladu p. Firganka, pomoe 
grona nauczycielskiego, zapal mlodziezy, no 
i oezywiScie rzecz najwazniejsza spr
zyste 
i wytrawne kierownictwo p. Petroiica
 


JSl
JSlJSl
JSlJSl
 
ZAPROSZENIE 



 Jak kazdego, tak i w tym roku urza.dza 
fowarzystwo Muzyczne im. Chopina w swoich 
salach dnia 26 bm. t. j. w sobot
 


Wieczor 


r 
SW. 


Andrzeja 
Uroczystose, ktora rozpocznie si
 0 go- 
dzinie 9 wieczorem, zostanie zapocza.tkowana. 
na wzor teatrow wielkich miast rewja. z bar- 
dzo urozmaiconym program em, wypelnionym 
przez swietne monologi, aktualne piosenki 
1 artystyczne zespolowe taiice. 
. Program zakoiicza. zdj
cia filmowe z pu- 
bhcznoscia., jako aktorami, ktore, 0 ile dopisze 
specjalnie na ten eel instalowana elektrycznose, 
doczekaja. si
 w najblizszym czasie wyswie- 
tlenia w naszych kinach. 
\V przerwach urza.dzony b
dzie 


DANZING 


przy dzwi
kach jazzbandu, a fascynuja. ee 
swiatla reflektorow wprowadza. milyeh gosci 
w krain
 niezapomnianej uludy, tak koniecz- 
nej kazdemu w naszem szarem, eodziennem, 
pelnem trosk zyciu. 
Panie i panowie, w strojach spacerow ych, 
zechca. laskawie przybyc, albowiem sw. An- 
drzej czeka Was!! 
Zarzqd Tow. Muzycznego im. Chopina 
w Jaroslawiu. 








 
Nowa doktorka. 


W srod znakomitosci lekarskich w naszym 
grodzie, nieposlednie miejsce zajmuje p. Marja 
Babiarz, zamieszkaia przy ulicy Lubelskiej. 
Wprawdzie ta pani nie wywiesila jeszeze 
"szyldu", jak rowniez nie reklamuje sit;, do 
jakich to specjalnosci jest uzdolnion
, ale mimo 
to ma wzi
cie, a ruch pacjentow i paejentek 
w jej salonie przyj
c jest tak silny, ze nieje- 
den dyplomowany i doswiadczony lekarz 
moglby jej pozazdroscic tak licznej klijenteli, 
rekrutuja.cej si
 z roznych sfer spoleczeiistwa 
jaroslawskiego i okolicznego. 
Da.za. tam wszyscy, jedni wi
cej, drudzy 
mniej otwarcie, inui zas wciskaj
 si«; cichaczem, 
byle tylko zdobyc... zdrowie? lub wytrwala. 
rad
! Oprocz tej procesji chorych i potrzebu- 
jqch roznych porad, mozna zauwazyc zajezdza- 
jqce nietylko wozy, na ktorych przywozi si
 
chorych otulonych pierzynami, ale niejedno- 
krotnie bryczuszki, na ktorych przyjezdzaja. 
pacjenci z t. '(.-w. inteligencji, lub tez zabieraja. 
p. "doktork
" do chorych, pozostaja.cych w do- 
mowem leczeniu. Podaja.c powyzsza. wiado- 
mosc nie sa.dzimy, ze odkrywamy Ameryk
, 
lub jaka.s Antarktyd
, albowiem nie mowia.c 


Ledwie po tej kl
sce Jaroslaw odetchna.l, 
gdy ZDOWU W r. 1625 wybuchl po raz drugi 
ogromny pozar, ktory przyprawil mieszkaiieow 
w nieocenione straty, ktore jak to wowczas 
obliczano wynosily przeszlo 10 miljonow. Na- 
mnozylo si
 w tym czasie takze wielu hulta- 
jow, ktorych Stanislaw Stadnicki, starosta 
Zygwulski, dziedzic Laiicuta byl zebral, tocza.c 
wojn
 z Opaliiiskim, starosta.lezajskim. W woj- 
nie tej brala udzial i ksi«;zna Anna Ostrogska 
i dla zwi<,!zku z Opaliiiskim 1 dla ochrony dobr 
Jaroslawskich, ktore Stadnicki najezdZ!t1 i lu- 
pi!. Dopiero smiere Stadnickiego w r. 1 G09 
polozyla kres tej bratobojczej _ walce. 
W r. 1630 wydaje ks. Ostrogska ustaw
 
o zydach, na mocy ktorej nie wolno zydom 
osiedlac si
 w Jaroslawiu wi
cej jak dwu ro- 
dzinoID, jak rowniez zabrania im kupna domow. 
Jaroslaw posiada w tym czasie takze 10 
cechow rzemieslniczych. 
Po smierci Anny ks. Ostrogskiej, ktora 
nastqpila w r. 1635 Jaroslaw przechodzi w spad- 
ku na jej trzy corki, z ktoryeh najstarsL.:a Zofja 
pozostawia synow: Aleksandra, Michala, Je- 
rzego, Sebastjana i Konstantego, z kt6rych 
licznie si
 rozrodzil red Lubomirskich. 
W tym czasie panuje w Polsce Wlady- 
slaw IV, ktory zatwierdza miastu wszystkie 
poprzednie przywileje, lecz juz . za Jana Ka- 


zimierza kl
ski, ktore uciskaly kraj caly, do- 
tkn
ly szczegolnie Jaroslaw. Swawolne ko- 

actwo, polqczywszy si
 z Tatarami burzylo 
i niszczylo wszystko. Wyguoi(; lachow i uni- 
tow bylo haslem tej wojny. Wtedy to kozacy 
chcieli spali(; miasto, lecz mieszczanie si
 oku- 
pili. Wslad za terni spustoszeniami i wojna. 
szly zarazliwe choroby, kt6re w r. 1624 w Ja- 
roslawiu wiele ludnosci wyt
pily. 
Dalszym przywilejem, jakie miasto Ja- 
roslaw od Jana III Sobieskiego w r. 1676 
otrzymalo jest, ze nikt obcy, ktory nie posia- 
da przynaleznossi w Jaroslawiu, nie mial 
prawa ani w czasie jarmarkow, ani w innym 
czasie tak jawnie, jakotez skrycie handlowac. 
Przekraczaja.cy ten zakaz ulegaja. karze konfi- 
skaty- towarow. Przywilej ten zostal rowniez 
potwierdzony przez Krola Stanislawa Lesz- 
cLfoskiego. 
Po kl
skach jakie trapily kraj i miasto, 
stosunki ekonomiczne zostaly uregulowane, 
a wielkie urodzaje spowodowaly taniog(; do 
tego stopnia, ze za polmiarek zyta (40 gamcy) 
placono jednego zlotego. Jarmarki jednak 
do do dawnej swietnosci nie wr6cily, gdyz 
naplyw obcych kupcow zmniejszal si
 teraz 
stale. 


Po smierci najmlodszej corki Anny Ks. 
Ostrogskiej Anny Alojzy Chodkiewiczowej 


wojewodziny wileiiskiej, Jaroslaw przechodzi 
na wlasnosc Lubomirskich i Zamojskich po 
polowie. Gdy zas wdowa po Janie Zamojskim 
Marja de la Grange Arguien powt6mie wy- 
szla za Jana Sobieskiego otrzymuje na mocy 
dozywocia cz
sc dziedzictwa w Jaroslawiu, 
drugq zas ez
sc otrzymujq Koniecpolscy na 
mocy spadku po Joannie Barbarze coree Jana 
Zamojskiego. Krolowa Marysienka przebywa 
wi
c cz
sto w Jaroslawiu, a odwiedza ja. tu 
Jan III, ktory w okolicy Wysocka eh
tnie prze- 
bywal, a nawet palacyk mysliwski wybudowal 
i wlasna. r
ka. alej
 lipowa. zasadzil. 
Nast
pnie przeehodzi Jaroslaw na Elz- 
biet
 Sieniawska., cork
 Adama kasztelana 
krakowskiego i Marjann
, zon
 ks. Pawla 
Sanguszki. 
Z pocza.tkiem wieku XVIII osiedla si
 
w Jaroslawiu nowy zakon O. O. Reformatow, 
ktorym mieszczanin Antoni Kwolek grunt 
z {olwarkiem na przedmiesciu krakowskiem 
darowal, a ksia.ze Jozef Karol Lubomirski, jako 
dziedzic cz
sci dobr jaroslawskich dar ten 
zatwierdzil i oddal im w posiadanie dnia 25 
1700 r. Kosciol zas i klasztQr dopiero w kilka 
lat pMniej stana.l dzi
ki hoj nosci Fra
ciszka 
Zawadzkiego lowczego kijowskiego. Wkrotee 
osiedla si
 w Jaroslawiu takze drugi zakon 
O. O. Franeiszkanow. 


C. d. D.
		

/g_jaroslawski_11_1927_12_0001.djvu

			Str. 4. 


o lekarzach, az zadobrze praktyki tej pani 
"doktorki" znaja.cych, caly ogol spoleczeiistwa 
jaroslawskiego wie rowniez, co si
 dzieje 
w mieszkaniu cudownej lekarki. I nie dziwimy 
si
, ze cia.gna. du niej wiesniacy z "habami", 
niosa.c przerozne wiktualy, .o<\dz t(>z pienia.dze 
za rMne dyskretne nbii!gi, nie dziwimy si
 
rowniez temu, ze biegna. do tej "doktorki" 
dziewcz
ta po mikstury na "milosc" luh 
Z "owocami" tejze, ale dziwimy si
 i to .har- 
dzo, ie to dzieje si
 w tym samym damu, w kto- 
rym mieszka dyplomowany i zdolny lekarz, ktor.y 
patrz"c nie widzi, co si
 W okolo niego dzieje. 
. Dziwnem jest i to, ze taki proceder to- 
leruja. nasze wladze i to w samem srodmidciu 
u osoby, ktora juz od latkilku, czy kilkunastu 
w ten sposob praktykuje, nie posiadaja.c nawet 
wiadomosci wiejskiej akuszerki bez koncesji 
a uprawiaja.cej masowyproceder "leczenia". 
W koiicu najdziwniejszym jest fakt, ze nawet 
tutejsze apteki dostarczaja. jej srodkow, kto- 
remi tumani ludzi i obdziera z ci
zko zapra- 
cowanego grosza. Mozeby nasze wladze po- 
'
iatowe i wojewodzkie zechcialy ta. sprawa. 
Cl
 zaja.c, do ktorych wiadomosci jeszcze nie- 
jeden ciekawy szczegol podamy. 


KRONIKA. 


Osobiste. Pulkownik Gustaw Paszkiewicz 
(byly komendant szkoly podchora.
ych w War- 
szawie) odzyskawszy zupelnie zdrowie, po- 
wrocil do j aroslawla i obja.l z powrotem 
funkcje dowodzcy dyw. piech. 
Pani Stefanja Pituchowa, nauczycielka 
w Pawlosiowie przeniesiona do szkoly im. 
sw. Kingi w jaroslawiu. 
P. Stefanja josowna, nauczycielka szkoly 
im. Staszica na przedmiesciu Dolno-Lezajskiem, 
przeniesiona do szkoly im. sw. Kingi w Jaro- 
slawiu. 
Pani Antonina Soszyiiska, nauczycielka 
w Rozborzu Dlugim przeniesiona do szkoly 
w Cieszacinie Wielkim. 
Niezwykly goS&. P. Charles Steppinger, 
obywatel belgijski, z zawodu dziennikarz, kto- 
ry przyja.l zaklad 0 350.000 frankow szwajc., 
ze pieszo przejdzie 72 paiistw, przybyl w ubie- 
glym tygodniu do Jaroslawia. Zwiedzil on 
ju
 Azj!;, Afryk
, cz
sc Europy i wybiera 
si
 wkrotce do Ameryki. Koszta podrozy po- 
krywa z dochodow uzyskanych ze sprzedazy 
widokowek, gry na skrzypcach i fortepianie. 
Pogloski. Opowiadaja. sobie ludziska, 
e 
protest 'sanatorow przeciw wyborom do Rady 
gminrfej z I. kola spalil na panewce. Wybory 
do Rady gminnej maja. byt zatwierdzone i nie- 
zadlugo zapewne nasta.pi ukonstytuowanie. 
Na drukarnitt deklarowali w dalszym cia.- 
gu pp. K. A. 15 zl, D. Z. 15 zl, C. A. 20 zl, 
K. E. 25 zl, M. J. 19 zl, W. B. 15 zl, K. A. 
22 d, K. P. 15 zI, S. \V. 15 d, J. K. 15 zl, 
J. K. 23 zl, A. K. 20 zl. N. L. 13 zI. Kole- 
gjum Ks. Ks. \Vikarych 50 zI. Razem 4075 zI. 
Rekordowy pospiecb. Telegram nadany 
w niedziel
 rano na stacji kolejowej w Suro- 
chowie nadszedl do Wia.zownicy dopiero w po- 
niedzialek 0 godz. 5 po poludniu. W skutek 
takiego opMnienia mieszkaiicy Wia.zownicy 
musieli zaplacic 50 zi "penale" za dwa wago- 
ny w
gla. 
Jak q sum
 moina przeslac jednym przeka- 
zem pocztowym? Dotychczas praktykowalo si
 
tak, ze jednym przekazem mozna bylo wyslac 
sum
 1000 zl za op1ata. 2 zl 05 gr i 0 zmia- 
nach 
 tym kierunku nic nie slyszelismy. 
Dzis jednak dowiadujemy si
. 
e jednym 
przekazem mozna wyslac tylko 500 zl. Przy- 
najmniej tak twierdzi urz
dniczka pocztowa 
w Wia.zownicy. Mezeby Dyrekcja Poczt i Te- 
legrafow zechciala informowac publicznosc 
wczesniej, by 0 wszelkich zmianach w ruchu 
pocztowym mo
na si
 bylo na czas dowiedziec. 
Zakonczenle kursu. W sobot
 19 listopada 
19-27 odbylo si
 uroczyste zakoiiczenie kursu, 
urza.dzonego staraniem Organizacji Zarza.du 
Okr. Kola Mlodziezy pod patr. Malop. Tow. 
rolnkzego. Po nabozeiistwie w kosciele paraf- 
jalnym zgromadzili sit; {rekwentanci i frekwen- 
tantki kursu w malej sali "Sokola" w liczbie 
39 osob, tudziez osoby zaproszone, a miano- 
wicie: ks. pralat Zygmunt M
ski, .dyr. I gim- 
nazjum p. Antoni Bryzek, dyr. szkoly handlo- 
wej p. Kapuscinski, dyr. Skladnicy Kolek 
Rolniczych w Jaroslawiu p. Trusek, przew. 
Kola T. S. L. dyr. p. Marja Kopystyiiska, 
prezes Sokola p. Zdzislaw Grabowski, lustra- 
tor Malop. Tow. Rol. p. Dzierza i kierownik 
kursu prof. p. W ojciech Reising. Zebranie 
zagail prof. W. Reising, ktory w krotkiej, ale 
rzeczowej przemowie skreslil cele.i zadania 
pracy na polu gpspodarczo-oswiatowem, za- 
ch
caja.c sluchaczy do pracy oswiatowo-naro- 
dowej na wsi. Nast
pnie wyglosil dluzszy re- 
ferat p. Z. Grabowski na temat oszcz
dnosci 
w zyciu prywatnem i spolecznem, w koiicu 
zabral glos p. Justrator St. Dzierza, ktory 



-.!_O S . JAR 0 S L A \V SKI 


illlieniem Malopolskiego Tow. RoI. podniosl 
znaczenie dalszej pracy oswiatowo
gospodar- 
czej na wsi. Uroczystosc zakoiiczono rozda- 
Diem swiadectw frekwentantom. Celem zach
- 
cenia mlodziezy wiejskiej dlJ krzewienia 
oszcz
dnosci. ofjarowano pojedynczym slucha- 
czom i sluchaczkoJU kursu kilkanascie ksiaze- 
czek wkladkowych i skarbonek oszcz
Jnos
io- 
wych. W koncu zaznaczyc wypada, ze n<;t po- 
wY7szym kursie wykladano: 1) Dzial spol- 
dzielczo handlowy, w zakresie potrzebnym dla 
dzialaczy w Kolkach rolniczych. 2) Rolnictwo, 
zasady hodowli bydla, koni, weterynarja i ho- 
dowla drobiu. 3) Sarnorza.d-obowi
zki i prawa 
obywatelskie. 
Imieniny. Zenska Druzyna Harcerska, ob- 
chodzila w dniu 19 listopada br. uroczyscie 
imieniuy swego . Prezesa Kola przyjaciol 
Z. D. H. WP. Edmunda Prezentkiewicza. 
Mlodziez harcerska zeiiska zgromadzona w ma- 
lej sali "Sokol a" urz
dzila swemu prot
ktorowi 
pi
kne owacje pola.czone z okolicznosciowemi 
przem6wieniami i spiewami. Podczas uroczy- 
stosci panowal serdeczny uastroj i na milej po- 
gaw
dce uplyndo kiIka chwil. 
Zakonczenie kursu straiackiego. Dnia 20 
listopada br. odbyla si
 uroczystosc zakoii- 
czenia 4-dniowego kursu strazackiego. Po na- 
bozeiistwie zgromadzilo si
 73 frekwentantow 
kursu w straznicy miejskiej, gdzie popisywali 
si
 roznemi cwiczeniami w obecnosci przed- 
stawicieli wladz patistwowych i samorza.do- 
wych. Podniesc tu nalezy z uznaniem, ze 
mlodzi strazacy, wykazali nalezyte zrozumie- 
nie swoich obowi
zkow, a przytomnusc, or- 
jentacja i doskonale wyszkolenie, oraz dalsza 
praca w tym kierunku wyrobi z nich dzielnych 
kierownikow ochotnic'zych strazy pozarnych 
w naszych wioskach. Nast
pnie zgromadzili si
 
uczestnicy w sali T. "Gwiazdy", gdzie odbyla 
si
 uroczystost rozdania swiadectw, poczem 
po sIuomnej przeka.sce rozjechali si
 uczestni- 
cy kursu do swoich wiosek. 
Odczyt. Staraniem tutejszego Kola TSL. 
odbyl si
 dnia 20 listopada br. w sali "Soko- 
. la" odczyt, z okazji rocznicy smierci Henryka 
Sienkiewicza, tego wielkiego Nauczyciela Na- 
rodu. Odczyt wyglosil prof. II gimnazjum p. 
Stanislaw Kom
za, kt6ry w pi
knem prze- 
mowieniu wykazal dzialalnosc i znaczellie 


. 
 M 13. 


pracy sp.. Henryka Sienkiewicza i wezwal 
zgromadzonych do Zluzt:llia holdu temu naj- 
szlachetniejszemu Synowi Zmartwvthwstalej 
Ojczyzny. - 


Pocieszajilcy objaw. 
\Vsrod mlodzieZY szkol srednich zyjq 
gl.
boku zakOr.lellione uczucia religijne. \V gimn. 
1;/ 11 
u7.Y odla1l1 mllldz
\:"zy stallu
vi Sodalicja 
l\LafJanska. Dowodem zywotnosci stowarzy- 
szenia jest przeJsi
biurczosc i. ruchliwosc 
czlonkow. \N dniu 14 listopaua br. w Sokole 
Sodalicja urza.dzila uroczysty wieczor ku czci 
sw. Stanislawa Kostki. Doboruwy program 
muzykalno-wokalny wykonany przez uczenice 

em. naucz. pod batut
 p. Bereznickiej i p. 
Petroiica swiadczy 0 wysokim poziomie arty- 
stycznym. Drug
 cz
sc programu wypelnil 
obraz sceniczny ks. WI. W ojtonia T. J. pod 
tytulem "Ziemski auiol". Mlodoci8.ni "aktorzy" 
wywiqzali si
 ze swych r6l bez zarzutu. Gl
- 
boki.e zr
)Zumienie rzeczy, swobodna gra, od- 
powledmo dobrane charaktery (uczniow gimn. 
I i II pod rezyserj
 prof. Kom
zy) udowodnily 
starszej. publicznosci, ze nie "swi
ci garnki 
Ie pia." . . 
Praca oplacila si
 sowicie, sala po 
brzegi zapelniona, publicznosc serdccznemi 
oklaskami dzi
kowala mlodziezy za bardzo 
mile, w podnioslym nastroju sp
dzony wiecz6r. 


I 


M ysli i zdania. 
"Nie maja.c instytucyj. (za czasow nie- 
woli) - pisal Brzozowski - nie maj
c paii- 
stwa, musimy tworzyc i utrzymywac w sobie 
dusz
 zdolna. dzwigac, wznosic paiistwa i for- 
my zwyci
skiego, dziejowego zycia". 
"Dzis mamy paiistwo, mamy instytucje, mamy 
sejm, ale to wszystko uleglo hipnozie, barbarji, 
p
dza.cej ze wschodu. Zapanowaly zywioly, 
ktorych niewiedza, niech
c myslenia, niechluj- 
stwo kulturalne na pelnial
 obrzydzeniem 
i przerazeniem. Wi
cej niz kiedy ratowac 
trzeba dusz
 narodu od wplywow sentymen- 
talistow, karjerowiczow i demagogow". 
(St. Brzozowski: Pisma). 


o 


G I:. 


s 


N 


o 


Z E 


I 


A. 


L...r- ---,...,...,J 


Skladnica Kolek roln. 
w Jaroslawiu 
poleca 
cztonkom i odbiorcom swoje to- 
wary spozywcze i kolonjalne 
Specjalne gatunki 
ka wy, herbaty, kakao 
z cent..alnych skladow Zwi
zku Ekonomicznego 
w ..akowie, o..az z Iwowskiej hurtowni Meinla 
do nabycia: 
w naszej filji I-szej przy ul. 3 Maja, 
III-ciej przy ul. Kraszewskiego, VI-tej 
we Wiacie targowej, XI-tej przy ul. 
Dietziusa, XIV-tej Plac Mickiewicza. 


. . I . . 
Na por
 zimowq paleea najlepszy ) I 
W
GIEL G()RNOSL
SKI U 

 kopalni ..ROBURu i jaworzniC 
 i po 
CENACHNADER PRZYST
PNYC
 
1-2 
r--"- ..",...-, 


.. -- ... 
· Wtadystaw Brzozowski · 
Jarostaw, Rynek - Hala targowa 


==== poleca ==== 


na zblibjllcy si
 sezon zimowy wszelkie 
IDaterjaly welniane 
we wielkim wyborze 
cenach umiarkowanych. 
 . 
... 


2-3 
. ..... po 
.. . 


Prenumerujcie 
..G105 Jaroslawski". 



-- 




 
=-=--
--- ---'
 


Rok zalozenia 1900. 


Jozef Meinhart 
Ksi
garnia, sktad nut 
i wypozyczalnia ksiqzek 


poleca - 
podr
czniki dla szk6t powszech- 
nych i srednich, przybory nau- 
kowe, dzieta beletrystyczne inuty 
w wielkim wyborze. 
Wypozyczalnia ksi'lzek 
jest stale zasilana wszelkiemi 
nowosciami. 


- 


Ogloszenia prenumeratQ 
przyjmuje Ksi
garnia Meinhart.. 


- 


JOZEF 


KOBA 


Jar 0 s I a W', uUea Grodzka 24. 


poleca 
towary blawatne I sukienne, 
tudziei przybory do szycia i haft6w, oraz jedyny 
w JAROSLAWIU 
POLSKI MAGAZYN OBUWIA 
z pierwszorzc;dnych fabryk dla Pan6w, Pan I dzlecl 


Na sezon jesienny i zimowy 
wielki wyb6r kaloszy i snlegowc6w marki P. P. G. 
Ceny niskie."'9& .... Dogodne warunkl. 


- 
Wydawca: Kornitet Obywatelski:w Jarostawiu. - Odpowiedzialny redaktor: i.Wlad,l'aw Traczyolki w Jarostawiu. - Z Drukarnl Udzlatowej w Rzeszowie.
		

/g_jaroslawski_11_1927_1_0001.djvu

			N alezytoic pocztowa oplacona ryczaltem. 


Cena egzemplarza 25 gr. 


CZASOPISMO KA TOLICKO-NARODOWE 


Rok. I. 


'Wychodzl 'W sobotQ rano. 
Jarostaw, dnia 5 tistopada 1927. 


Nr. 10. 


Adres Redakcji i Administracji: Jar 0 s I a w, U I. R a c I a wi e k a L. 128. - Godziny przyjttc od 12-1. 


Ogloszenia: 


Zwykle 10 gr. - Nadeslane 20 gr. - W teksde 30 gr. - przed tekstem 40 gr za 1 mm. TabeJe j zestawienia cyfrowe 0 200/0 
droiej. - OgJoszenia stale 0 300/0 taniej. -- Ogloszenia j prenumerat
 przyjmuje: Ksitjgarnia Jozefa Meinhart., uf. Orodzk.. 
PRE N U MER A T A roczna 
2 zl., kwartalna 3 zr., miesitjczna I zl. 
VI. Tydzien Akademicki. - Program Akademicki. - Odezwa Wojewodzka i Mlodziezy Akademickiej Jaroslawlkiej. 
Nieznanemu Zolnierzowi. - Sanatorzy w Jaroslawiu. - Do wiadomosci Wladz. - Kronika. - Ogloszenia. 


Trest: 




 

 


ri'I"'
 r;zr
 

 
 

 
 
SRODKI ODZYWCZE dla dzieci, SRODKI KOSMETYCZNE i F ARBY do sukien 
POLECA OD DZIESI
 TEK LA T ISTNIEJ
CA 


DROGERJA 


FELIKSA 


WOJCIECHOWSKI EGO. 


[Ql 





 


 



 


, 


[Qi 
'ro
lam Iy
o
nia Aka
emi[kie
o. 


, 

. 


Z okazji VI Tygodnia Akademika orga- 
nizuje Akademickie Kolo jaroslawian na tere- 
nie naszego powiatu szereg imprez. W tym 
roku odst
pujq nasi akademlcy od utartego 
szablonu iebraniny spoleeznej, a organizuja. je- 
dynie _ imprezy posiadaja,.ce wysoka. wartosc 
artystycznq, licza.c na wydatne poparcie swo- 
ich poczynaii przez miejseowe spoleczenstwo. 
I tak: dnia 7 .XI odb
dzie si
 przedsta- 
wienie szampanskiej komedji, przygotowanej 
przez zespol dramatyezny Kola, p. t.: "Porwa- 
nie Sabinek", sztuki, ktora grana byla przez 
szereg lat na scenach polskieh, a ostatnio 
osiqgn
la we Lwowie rekordowa. liczb
 prze- 
szlo 50 przedstawieii, - w sztuce wysta.pi q 
znani akademiey - amatorzy naszego miasta, 
dokladaja.e wszelkich staraii, by wesolosc za- 
panowala wszechwladnie na sali; na dzieii 
10.XI proponowany jest dancing w salach 
Twa Muzycznego, zas 12.XI odb
dzie si
 
wielki raut akademieki, urozmaicony produkcja- 
mi artystycznemi tak miejscowych jak i za- 
miejscowych adeptow sztuki, mi
dzy ktorymi 
przyrzekl wspoludzial w raucie doskonaly ba- 
ryton ch6r6w krakowskich p. Kazimierz 
Petecki i niespodzianek rownie:i nie zabraknie 
w . Tygodniu Akademika. Przez ten caly 
siedmiodniowy okres odbywac si
 b
dzie na 
ulicach sprzedaz wydawnictw akademiekieh 0 cha- 
rakterze informacyjnym a nadto rozsprzedaz 
bajecznej Jednodniowki humorystyczneJ p. t.: 
"Ta joJ'"! Protektorat nad T. Akad. w Jarosla- 
wiu obja.l laskawie p. Starosta E. Prezentkie- 
wicz oraz Kolo Przyjaci61 Akademika z Mar- 
szalkiem Dr. Marjanem Lisowieckim jako 
prezesem na czele, Nie znajdzie sit: nikt zapew- 
ne, ktoby znajl\c prac
 naszyeh akademikow nie 
poparl ich wysilkow, li\czqC w ten sposob pozy- 
teczne z przYJemnem. 


,.Nieznanemu 2olnierzowi". 
Krwawy huragan, jaki wstrza.sna.l cala. 
niemalludzkoscia. obydwu polkul, przywodzi 
nam na mysl, groz1\ przejmuja.ce obrazy woj- 
ny swiatowej, kiedy rozpami
tywamy uroczy- 
stost poswi
cona. "Nieznanemu :iolnierzowi". 
W szystkie paiistwa biora.ce udzial w woj- 
nie zlo
yly hold poleglym bohaterom, buduj1\e 
grobowce "Nieznanemu :iolnierzowi". 


Zolnierz nieznany to symbol, ale rozwa- 

ycby nalezalo symbol czego? czy moze 
morderczego ognia armat i gazow truj1\cych? 
czy moze symbol,,t ktory ulatwil opanowanie 
slabszego przeciwnika i umozliwil narzucenie 
mu swojej woli? Zapewne nie! Nieznany zol- 
nierz to symbol dziejowego poehodu ludzko- 
sci na drodze do zrealizowania idealow. Tak 
sa.dzoho przed wojna.. Czy jednak wiek XX 
zlozywszy na oltarzu historji straszna. heka- 
tomb
 setek tysi
cy oHar ludzkich przyblizyl 
si
 do wymarzonych idea16w - odpowie 
przyszlosc. JaIc w czasie rozszalalych walk 
sprzeczano si
 dlugo 0 tzw. cele wojny, tak 
jeszcze i dzisiaj sprzeezac si
 mozna 0 war- 
tosc istotnych zdobyczy powojennych. 
Wprawdzie w odniesieniu do Polski ko- 
rzysc jest widoczna, choeiaz takze problema- 
tyczna, uzyskalismy niepodleglosc, ale czy 
o takiej Polsce - jaka. dzis mamy - marzyli 
nasi ojcowie i dziadowic? Zapewne nie! Gdy- 
by ktos byl przepowiedzial Lukasiiiskiemu, 
czy Traugutowi ze w wolnej Polsce przyjda. 
czasy, kiedy Polacy wlasnemi r
kami kopac 
zaczna. grob dla wszystkiego co rdzennie na- 
rodowe, polskje, mysleliby, ze to bolesna 
ironja! A jednak eM si
 dzieje? oto ta sama 
Polska, ktora przez wieki cale zyskiwala 
zaszczytny tytul przedmurza chrzescijaiistwa, 
dzisiaj pozwala na to, aby najswi
tsze idealy 
wiary ojeow niegodni potomkowie plugawili 
na targowisku mi
d7.ynarodowej masonerji lub 
przekuwali na zdawkowa. monet
 rozmaitych 
koscio16w narodowych, ktore z kosciolem nie 
maja. nic wsp6lnego, albo co okropniejsze - 
w polskiej mowie drukowanej na lamach bru- 
kowych pismidel miotali szyderstwa i obelgi 
na kosciol katolicki i kaplana polskiego? Al- 
bo kto:iby si
 byl spodziewal, ze dzieci pol- 
skie, katowane batem pruskim we Wrzesni, 
bo nie chcialy modlic si
 po niemieeku, dozy- 
ja. chwili w dziejach niepodleglej Ojczyzny, 
kiedy dzieci polskie na wschodnich rubiezaeh 
pod rza.dami swych rodakow b
dq zmuszone 
milczeniem protestowac przeciw gwaltowi na- 
rzucenia im j
zyka ruskiego i glosno wolat 
"Nie rzucim ziemi ska.d nasz rod". A jednak 
to smutna rzeczywistose! 
Ojczyzna - Polska zaczyna bye dla 
swych dzieci macocha., zas dla wszystkich in- 
nych matka.. Czyz to nie sromotna haiiba wo- 
bee calego kulturalnego swiata, :ie Polacy 
musz2:\ na publicznyeh wiecach toczyc walk
 
z polskim Ministrem oswiaty 0 polsk1\ szkol
 "( 


Co
 dziwnego, ze stajemy si
 posmiewiskiem 
nawet dawnych zaborcow, prusaey zacieraj1\ 
n;ce z radosci, ze my sami skuteczniej 
t
pimy polskosc, ni:i oni to zrobic zdolali. 
Niemcy, ktorzy gotuj1\ nam odwet troskliwie 
zbieraja. wszelkie sHy, ktoreby wzmogly 
niemczyzn
, rza.d niemiecki tworzy sil
 zbroj- 
na. pod rozmaitemi postaciami "Stahlhelmow" 
czy "Reichswehrow", ale w Polsce rozwia.zuje 
si
 "Straze narodowe", likwiduje "Obozy 
wielkiej Polski" - bo one dzialaja. na zgub
 
Paiistwa? Niema natomiast sHy, ktoraby mo- 
gla skuteeznie zapobiee rozszerzajqcej si
- za- 
razie bolszewickiej (40.000 glosow na list
 
bolszew. przy wyboraeh w Warszawie), nie 
widac moznosci do unieszkodli wiania wrogich 
knowaii antipaiistwowych, :iydowskich "Bun- 
dow" czy ukraiiiskich "Undow". 
Rodzi si
 w glowach polakow i w ser- 
cach narodowo-czuja.cych rodakow trwo
liwe 
pytanie, doka.d idziemy? 
Czy "nieznany zolnierz" nie stanie si
 
symbolelJl nieznanych idea16w narodowych 
w Polsce? 
Czy moze kiedys obok grobu "Niezna- 
nego 
olnierza" nie wzniosa. potomni grobu 
I1Nieznanego Polaka"? 
Czy nie zrodzi si
 wieszcz, kt6ry b
dzie 
musial znow przestrzegac: 
"By nie kl
ly na was wieki, ze eel wie- 
k6w znow daleki"? a "Konrad" w swej celi 
wi
ziennej zanuci bluznierczy hymn: "Nie 
uwierz
, 
e nam sprzyja Jezus Maryja,.niech 
wpr.zod lotrow powybija Jezus! Maryja. (Mic- 
kiewicz). (-Sfk-) 
\ 
Nasza drukarnia. 
Zainteresowanie w sprawie zalozenia 
"Polskiej Drukarni Udzialowej w Jaroslawiu 
wzrasta z kazdym dniem. Mieszkaiicy miasta, 
jakkolwiek pod wzgl
dem finansowym uposa- 
zeni skromnie, zrozumieli waznose i potrzeb«; 
takiej placowki i scia.gaja.c si
 z ostatniego 
grosza, cz
sto odejmuj1\c sobie od ust, skla- 
daja. swe oszcz
dnosci na cel powy
szy rozu- 
mieja.c, ze grosz zlozony na t
 instytucj
 nie- 
tylko nie b
dzie stracony, ale przyniesie ko- 
rzysc materjalna. i zadowolenie wewn
trzne, 
gdyz przyczyni si«e do uruchomienia plac6wki, 
w kt6rej znajd1\ prac
 swoi. 
Zauwazyc jednak musimy, 
e jak do- 
tychczas, do akcji tej przystt;puje tylko
		

/g_jaroslawski_11_1927_2_0001.djvu

			" 


- 


Str. 2. 


GLOS JAROS LAW SKI. 


N! 10.. 


"' 


mieszezaiistwo i sfery urz
dnicze, natorniast 
w rezerwie trzyma sit; jeszcze duchowi
iistwo 
i sfery ziemiafiskie. Apelujemy wi
c do .wszyst- 
kich, kornu przyszloSc naszego robotmka, na- 
szego polskiego przemyslu i handlu na sercu 
le
y, zwlaszeza do naszego d.uchowieii
tw
 
i ziemiaiistwa, by i oni dolo
yh swe ceglelkl 
do wspolnej budowy. Nie 
a.damy darowizny, 
albowiern zlo
one udzialy pozostaja. zawsze 
wlasnos ci a. czlonkow. Czas juz nie dlugi, 
pragnt;libysmy bowiem uruehomit drukarn

 
najp6zniej 1 kwietnia 1928, a s
rowadzeme 
maszyn, czcionek i innych matefJa16w wraz 
ze zmontowaniem drukarni zajrnie nam co 
najmniej 2. miesia.ce. Prolimy w


.o posplech 
i w tym celu dola.ezamy do mmeJszego nu- 
meru deklaracje, ktore po wypelnieniu, pro- 
simy jak najrychlej nadeslae pod adresern 
Administracji Glosu Jaroslawskiego. 
Komitet. 


Iym MUOllflY AKAOfMI[KIU. 


, 


(Uwagi na czasie...) 
J estesmy w obliczu wielkiego swi
ta akade- 
mickiego, VI Tygodnia Akademika. Przez tydzien 
b
dzie gwarno, we solo w pracy dla lepszego 
jutra. StojqC przed spoleczeiistwem, chcemy 
by one nas choc troch
 poznalo, poznalo nasze 
eele i zadania, nasza. prac
. 
Cz
stokroe slyszy si
, ze obecna rnlodziez 
akademicka stoi nizej pod wzgl
dem ideowym 
od mlodziezy przedwojennej. Sa.d tan nie 
w zupelnosci jest prawdziwy. Przedewszy- 
stkiem istniejq zasadnicze roinice mi
dzy da.- 
zeniami mlodziezy przedwojennej a powojennej. 
Po odzyskaniu niepodlegloSci mlodziez musiala 
szukae nowych drog, programow. Stan
la przed 
szeregiem trudnych zagadnieii spoleczno-poli- 
tycznych, narodowych i innych. Jedna. z tych 
kwestyj, byla kwestja zydowska. lVUodziez pol- 
ska doszla do przekonania na podstawie do- 
swiadczeii zycia, ze wspolpraea na jakiemkol- 
wiek polu z mlodziezq zydowskq jest nicmozliwq. 
Dlatego pierwsze lata po wojnie zostaly po- 
swi
eone walce z typl elementem. Mlodziez 
polska zwyci
zyla. Zycie jej spoleczno - ideowe 
zostalo oczyszczone. 
Szukaja.c nowych form, organizacyjnych 
stworzyla 36-tysi
ezna masa mlodziezy szereg 
Towarzystw, w ktorych obecnie 
ywo juz 
t
tni puIs gorqezkowej pracy. 
Poza Kolami Naukowemi, skupiaja.cemi 
mlodziez wylqcznie w celach naukowych 
istnieje caly szereg Tow. samopomocy, ktore 
w formie Bratnich Pomocy, niosa. mlodziezy 
pomoc materjalnq, przez utrzymywanie domow 
Akademickich, kuchen. tas "Bratniackich", San!/.- 
torjow, kolonij itd. Organizacja. naczelna. jest 
Ogolnopolski Zwia.zek Br. Pomocy. 
Warunki zyciowe podyktowaly mlodziezy 
ak., form
 Akademiekich KGI Prowincjonalnych, 
ktore organizuja. do pracy wspolnej, mlodzie
 
akademicka., pola.czona. serdecznemi wi
zami 
pochodzenia terytorjalnego, owianq umilowa- 
niem rodzinnyeh stron. Kola Prowincjonalne, 
z natury rzeczy stoja. na gruncie apartypwsci, 
a "sluzq polityce, jezeli to poj
cie oznacza brzmie- 
nie prawdziwych instynkt6w panstwowo-tworczych, 
natomiast odwracaja. si
 od takiej "polityki", 
ktora z poslannictwa staje si
. proeederem 
srodkow ku zaspokojeniu niskich apetytow 
jednostki czy klasy". 
Dzialalnosc A. K. P. idzie wi{1c w kierunku 
pracy realnej, lqczqc w swym zakresia prac{1 spo- 


leczno, kulturalno-osw'tatowq, zdeowo-wychowawczq 
i samopomocowq. 
A. K. Prowincjonalne, przez wcia.ganie 
dozycia organizacyjnego, wszystkiej rnlodzie- 

y akademiekiej danego terytorjum, budi q 
i wyrabiaja. w niej instynkta spoleczne, ucza. 
metod praey organizacyjnej. Przez s":a. ide?- 
logj
, gl
boko wnikaja.el\ 
 .samo 
ycJe, staJa. 
sit; Kola wa
nym czynmkIem spolecznyrn. 
Stoja. c na zasadach realizacji wznioslych idei 
regjonalistycznych, dorzucajq po cegielce d? 
tworzenia rodzimej kultury narodoweJ, 
a uwzgl
dniaja.c w swej praey wszystkie 
przejawy 
ycia swych okr
gow, biora.e w nim 
zywy udzial, moga. odpowiednio 
plrna.e na 
jego ksztaltowanie si
, a rozpatru]a.c Je z w
- 
zyny objektywnego krytycyzmv;, wy,chowZl:}q 
w swem lonie przyszle spoleczenstwo Jednolzte, 
nie rozbite na szereg rozpolitykowanych frak- 
cyj. Przez charakter swej. pracy, 
01:Ujq drog{1 
szczeremu demokmtyzmowz z wszczep'ta}q }ego za- 
sady w najszersze masy. Sieci
 swa. obejmuja. 
ca1a. Rzeezpospolita.. 
W celu niesieniu pomoey Ml. Ak. s
 
obecnie organizowane wsz
dzie, gdzie tylko 
istnieje w spoleczenstwie starszem, o?robina 
zrozumienia tych rzeczy, Kola Przyjaclof Aka- 
demika. Kola P. A. maja. czuwac nad by tern 
materjalnym mlodziezy, nieSe jej p<:>moe m?- 
raina., bye lqcznikiem miqdzy stm'szymz a mlodzze- 
zq. My musimy czuc za s()bq sta'rsze spoleczenstwo I 
Musimy wierzyc, ze ono 0 nas rnysli i nad 
narni czuwa! \Vyplywa to z wielu wzgl
dow. 
Obecnie wiele mlodzzezy ubogiej rzuca si
 do 
nauki. Mlodziez ta musi mi
e zapewniona. po- 
moc by borykaja.c si
 z okropna. czasem n
- 
dz q ,' nie stawala nad przepaseia. bez wyjScia, 
nie wypaczala swych idei, i nie przesia. kala . 
wybita z rownowagi niepoczytalnemi dla zdro- 
we 	
			

/g_jaroslawski_11_1927_3_0001.djvu

			N! 10. 


Ci
t
 odpraw
 otrzymali pp. sanatorzy 
od prezesa "Gwiazdy" p. Dymnickiego i pre- 
zesa Zw. Oficerow rezerwy p. Friesera, mimoto 
pp. sanatorzy steroryzowawszy zebranie, wci- 
sn
li si€; do Komitctu, maja.cego poprowadzic 
dalej akcj
 i zaprosic reprezentantow wszy- 
stkich zgrupowaii na zebranie maja.ce si
 odbyt 
dnia 30 paidziernika br. 
Oto jest dzialalnose Zw. N. Rzpltej na 
terenie jaroslawskim, gdzie niektore jednostki 
uzurpuj
 sobie prawo reprezentacji polskosci 
i teroryzowania ogolu spoleczeiistwa polskiego, 
wymuszania swoim tupetem i zlosliwemi prze- 
mowieniami uchwal i pod pokrywka. kultu dla 
P. Marszalka Polski, ubijania dla siebie dobrych 
interesow. 
My si
 jednak nie dziwimy, wiemy bo- 
wiem dobrze, 
e w znacznej ilosci do Zwia.zku 
Naprawy Rzpltej w Jaroslawiu naleza. ludzie, 
ktorzy W kr6tkim przecia.gu czasu potrafili 
zmieniac jak r
kawiczki, swoje przekonania 
polityczne, przerzucaja.c si
 z jednego stron- 
nictwa w drugie, zale
nie od tego, w czyich 
r
kach spoc
ywaja. rza.dy! Jakiez zaufanie zas 
budzie moga. niektorzy 
 czolowych sanatorow, 
ktorzy noce cale przep
dzajl\ przy zielonym 
stoliku, uprawiaj
c z zamilowaniem "ferbelka" 
i lupia.c z ostatniego grosza swoich kolegow- 
urz
dnik6w, rabuja.c im ostatni ci
zko zapra- 
cowany grosz i krzywdza.c ich rodziny? Jak
 
wartose moralna. posiadaja. niektorzy wybitni 
czlonkowie Zw. N. Rzpltej, kt6rzy wyrzekli 
si
 swej religji dla interesu, podeptali swi
te 
zwia.zki malzeiiskie, wyp
dzaja.e swoje prawo- 
wite mal
onki, porzucaja.c swe dzieci i pozo- 
stawiaj
c je na lasce losu. Jaka. wartosc maja. 
znow inni czolowi sanatorzy, ktorzy zapijaja. 
sir: po restauracjach i nie bacza.c na urza. d , 
jaki piastuj
, wywoluja. publiczne zgorszenie? 
Najlepszym dowodem jest wyrok, jaki wydala 
ich najblizsza rodzina, wyrzekaja.c si
 wszel- 
kich zwia.zk6w pokrewieiistwa z tego rodzaju 
osobistosciami. 
1 tacy to ludzie roszcza. sobie pretensje 
do naprawiania ("sanacji") zla w Polsce do 
piastowania roznych godnosci w cialach sa- 
morza.dowyeh i instytucjaeh paiistwowych, 
ehca. odgrywat rol
 przodownikow narodu, 
maja. czelnose mienie si
 zwolennikami i przy- 
jaciolmi Pierwszego Marszalka Polski w tej 
nadziei, ze uda si
 im jako takim pochwycic 
naczelne stanowiska w rozriych instytucjach, 
o ktore zabiegaja. chocia
by z pomini
ciem 
wi
cej zasluzonych i starszych w zawodzie 
koleg6w. 
Chcemy i wierzymy, ze zamiary Marszal- 
ka Pilsudsktego, w ktorego r
ku spoczywaja. 
losy Panstwa sa. jak najlepsze, ale jestesmy 
takze pewni, ze Premjer nie wie, jakich ma 
stronnikow, bo gdyby wiedzial, to z pewnoscia. 
wzi
}by do r
ki bat iowa. niesforna. trzod
 
zap
dzilby tam, gdzie jej wlasci we miejsce, 
a w mysl swoich zasad publicznie gloszonych 
posta wilby "wlasciwych ludzi na wlasciwyeh 
miejseach", aby mu wstydu nie robili swoia. 
glupota., bezczelnoscia. i gangrena. moralna.. 
Na zakonczenie do wiadomosci uczciwym 
sanatomm (bo przeciez i tacy sa.) podajemy! 

e na ich zyczenie wymienimy nazwiska wyzeJ 
scharakteryzowanych. Nie czynimy tego od 
siebie, bo wiemy, 
e swoi najlepiej znaja. 
swoich. 


Korespondencja. 
Donosza. nam z miasta: 
W zabudowaniach wojskowych, nie b
- 
d
cych wlasnoscia. miasta, w ktorych mieszcz
 
si
 biura komendy dywizji i garnizonu, wybu- 
dowany zostal W ostatnich tygodniach chodnik, 
prowadz
cy przez POdWOI ze komendanta dy- 
wizji. Oprocz tego przeprowadzono instalacj
 
gazowa. od male go rynku popod budynek 
dywizji po przez podworze do tegoz miesz- 
kania, gdzie dotychczas przewoclow gazowych 
i swiatla gazowego nie bylo, a wystarczaly 
tylko dwie lampy naftowe, umieszczone na 
podw6rzu, gdyz w nocy brama prowadza.ca 
w obr
b budynku jest zamkni
ta i nikt tam 
nie chodzi. 
Koszta tych rob6t i instalacyj, ida.ce nie 
w dziesia.tki ale w setki. - jesli nie tysia. ce - 
mialo pokrye miasto. 
Pytamy, z jakich fundusz6w Magistrat 
zaplacil koszta tych robot i jak ten wydatek 
zarachuje, pod jaka. rubryk
 rozchodow zali- 
czy? Czy fundusze miejskie s
 tak wielkie, 
ze pokrywaja. wszystkie potrzeby mjasta, aby 
mozna bylo z nadwyzki pokrywae roboty 
w obcych budynkach dla wygody jednostek? 
Czy nie lepiej bylo za te pienia.dze poprawit 
n. p. chodniki na u1. Kosciuszki, ktore si
 po- 
:zapadaly, albo zbudowae chodnik w takiej 
ulicy, gdzie go jeszcze niema, dla wygody 
wszystkich obywateli, ktorzy przecie
 na ten 
eel oplacaj
 podatki krwawo zapracowanym 
groszem? 
Wiadomo nam, ze miasto nie posiada 
zasob6w pienic;
nyeh i z tego powodu Die 


GLOS jAROSLAWSKI 


zaspakaja pieka.cych potrzeb ogolu mieszkaii- 
cow, nie o
wietla nalezycie ulic, polozonych 
najbli

j srodmiescia (ut. Kola.taja, Poniato\\'- 
skiego, Trzeciego Maja)... bo na to niema 
pieni
dzy. 
Za.damy, by p. Komisarz rza.dowy in
. Sieran- 
kiewicz spraw
 t
 wyjasnil i opinj
 publiczn
 
uspokoil, bo na taka. gospodark
 miejsk
 nie 
zgodzimy si
. 
A moze miasto pokrywa tak
e koszta 
luksusowych adaptacyj budyneczku mieszkal- 
nego w obn;bie zabudowaii dywizyjnych? 
Obywatel. 


OBYW A TELE I 
. Kazdy nar6d widzi swoja. przyszlose 
w mlodem pokoleniu. Jakiem one b
dzie ta- 
kie b
da. i losy narodu. ' 
Starsze pokolenie dzisiejszyeh Polakow 
wywalczylo niepodlegly byt dla Polski. J ak 
najwi
cej ra.k potrzeba do budowy gmachu 
paiistwowego i ci1\glosci w pracy. Spoleczeii- 
stwo musi miee zaufanie do budowniczych 
lepszego jutra. 
Zwraeaj
 si
 wi
c oczy calego Narodu 
na mlodziez akademicka.. Tam jest kapital, do 
rozbudowy ktorego musi przylozyc r
k
 
kazdy Polak. 
Niestety wszyscy wiemy, ze ch;zkie wa- 
runki wspolczesne, przekreslaj1\ brutalnie to 
przyrodzone prawo. Mlodziez akademicka mu- 
si dzielic czas przeznaczony na studja, pomi
- 
dzy wyczerpuja.ca. prac«; dla kawalka chleba 
i nauk
 - traktuja.c t
 ostatnia. z natury rze- 
czy i mimo wlasnej woli jako spraw
 drugo- 
rz
dn
, bo przedewszystkiem trzeba zyc. Gin
 
z oezu po drodze idealy, wyparte przez ma- 
terjalizm, ktory jest ojcem egoizmu. 
Jest .obowia.zkiem ealego spoleczeiistwa 
zapobiegac temu i da.zycswiadomie do pa- 
prawy stosunkow, podac pomocna. r
k
, zala- 
godzic niedol
 mlodziezy. W tej mysli urza.- 
dza W ojewodzki Komitet Pomocy Polskiej 
Mlodziezy Akademickiej we Lwowie wedlug 
corocznego zwyczaju VI Tydzien Akademika, 
ktory b
dzie trwal od dnia 5 do 13 listopada 
1927 roku. 


Do wia
omo![i Wla
l lanitamy[h. 
Id
e z g16wneg
rynku przez ulic
 Spytka, 
natrafiamy po lewej stronie przy koiicu tej 
uliezki miejsce cokolwiek podniesione. W tem 
miejscu znajduje sir: rzeznia drobiu zydow- 
skiego,. 
 ktOI;j by
aja.. wyrzuc
me rozne 
odpadkl, Jak: krew sWIeza 1 skrzepn1t;ta, glowy 
kur, kaczek, g
si i indykow, pierze, wn
trzno- 
sci, slowem cala kolekcja najrozmaitszych 
odpadkow zwierz
cych, ktore rozkladaja.c si
, 
zatruwaja. powietrze do tego stopnia, ze tam- 
t
dy przejsc nie mozna. Ulice te, obok kto- 
rych ta rzeznia si
 znajduje naleza. do naj- 
ruehliwszych w miescie, tamt
dy bowiem 
przechodz
 codziennie tysia.ce ludzi, tamt
dy 
id
 dzieci do szkoly, a w czasie uroczystosci 
koscielnych przechodza. proeesje. Miejsce to 
. rzec mo:ina smialo, jest zbiorem najrozma- 
itszych bakcyli chorobotworczyeh, a mimo to 
niewiadomo z jakiego powodu wladze taki 
stan rzeczy toleruja.. Jak si
 informujemy 
wplyn
la juz spora ilose za
alen w tej spra- 
wie, jednak bez skutku. Czyzby to miejsce 
bylo uprzywilejowane, czy rzezni
 otacza ja- 
kas przemozna protekcja, ze tego przybytku 
niechlujstwa usuna.e nie mozna? Nie wiemy. 
Natomiast wiemy bardzo dobrze, ze Pan Mi- 
nister Skladkowski bardzo wielka. uwag
 kla- 
dzie na czystosc, zwlaszcza w miastach i nawet 
osobiscie sprawdza, czy zarz
dzenia minister- 
jalne sa. wykonywane. Sa.dzimy. ze nasze 
wladze sanitarne znaja. swoje przepisy i bez 
przypomnienia powinny z urz
du zarza.dzic, 
by rzeznia drobiu zydowskiego z centrum 
miasta przeniosiona. zostala gdzies w odpo- 
wiedniejsze miejsee, w kazdym razie poza 
miasto. J. W. 


Jask6tki przedwyborcze. 
W obec bliskiego terminu wybor6w do 
Sejmu i Senatu, rozpoczynaja. si
 juz zabiegi 
i prace przedwyborcze. Pierwszeiistwo ma 
w tej praey Warszawa, a w Warszawie stron- 
nictwa mniejszosci narodowych. Jak si«; do- 
wiadujemy ma bye utworzony wsp6lny blok 
mniejszosci narodowych, w sklad ktorego 
wchodza. wszystkie partje 
ydowskie, niemie- 
ckie, ukraiiiskie, ruskie, bialoruskie, rosyjskie 
i litewskie. Tworcami tego bloku sa. poslowie 
Gri.inbaum, dr. Reich (zydzi) i dr. Lewicki 
(Rusin), z ktorym zydzi zawarli juz uklad we 
Lwowie. \Vszystki
 te rokowania staraja. si
 
powyzsze partje utrzymac w scislej tajemnicy 
do tego stopnia, ze dzienniki 
ydowskie otrzy- 
maly polecenie nieporuszania tej sprawy. 
A wi
c walka wyborcza si
 zbli
a szyb- 
kim krokiem, a przeciwnicy nasi juZ tworz<\ 


SU". 3 


blo
i, ,.?y p
zy. nadchodza.cych wyborach 
O?!1lesc Jak naJwI
ksze zwyci
stwo, a nas po- 
blC na glow
, nasza. wlasna. bronia. tj. niesoli- 
darnoscia.. Zaehodzi teraz pytanie, jak my Po- 
l
cy mamy si
 zachowac 
t LZY w dalszym 
Cla.g
 b
dziemy si
 wasnic i zwalczac jedni 
drugIch, czy tez prze<;iwstawimy mniejszoscium 
narodowym rowniez jednolity zwarty blok 
polski, ktorego g16wnym celem b
dzie odniest 
zwyci
stwo nad naszymi przeciwnikami. 
. Do wyborow jeszcze sporo czasu, zatem 
ludZle rozsa.dni powinni dobrze zastanowic 
si
, Jak
 nalezy obrac drog
, by unikn
c kl
- 
sin J
ka nam ze strony mniejszosci narodowych 
groZI. 


Kopespondencja. 
Szanowna Redakcjo! " Nawia.zuja.c do tre- 
sci artyku16w, w ktorych juz niejednpkrotnie 
poruszano spraw
 zakupu wszelkich artyku16w 
tylko u chrzescijaiiskich kupcow, postanowilem 
i ja za?
ac glos 
. tej. sprawie, .by bodaj 
w CZ
SCI przyczymc Sl
 do uswladomienia 
sw
ch wspolbraci, ze popieranie obcych inte- 
resow, a w tym wypadku 
ydowskich im 
tylko korzyse, a nam szkod
 przynosi. My to 
jestesmy temi koiimi pocia.gowemi ktore 
cia.g
a. wozy na
adowal!-e zlotem i skiadaj
 je 
w oflerze banklerom 1 kupcom zydowskim 
my to obsypujemy ich i kiejnotami, w ktor
 
przystrajaja. swe ciala, my to ubieramy ich 
w jedwabie i aksamity, w ktorych jak pawie 
pr.zystrojeni spaceruj
 po napryncypalniejszych 

hcach, .m):' to ksztalcimy ich dzieci, kupujemy 
1
 kamlemce, zakladamy fabryki i przedsi
- 
blOrstwa, slowem dajemy im bezmyslnie broii 
pr.zeciwko nam sa
ym, a potem narzekamy 
I )
czymy, ze naSI urz
dnicy zyja. w n
dzy, 
me moga.c si
 utrzymac ze swej skromnej 
pensyjki, ze n'lszych rzemieslnik6w ogarnia 
rozpaez na widok upadku rzemiosl, ze nasi 
kupcy ledwie wegetuja., obcia.
eni dlugami 
wekslowemi i innemi podatkami i daninami. 
. Porownajmy fizjognomje chrzescijan i zy- 
daw. Na twarzy prawie kazdego chrzescijani- 
na przebija si
 przygn
bienie, smutek, cz
sto 
rozpacz, rzadko bolesny usmiech, podczas gdy 
oblicze zyda jasne, wesole, rozpromienione. 
Co jest powodem tego stanu duchowego? 
Latwo si
 domyslec. Nas trapi troska 0 byt 
o przyszloce uaszych dzieci i naszej ojczyzny, 
oni zas zacieraja. r
ee z radosci ze jeszcze 
jest duzo glupich gojow, ktorzy tylko na nich 
i dla nieh pracuja. i pracowae b
d
. 
. .Pisza.c t.e slowa z gl
bi serca plyna.ce, 
Ja mleszczanm, z dziada, pradziada, obywatel 
jaroslawski, wolam do Was Kochani Bracia, 
bronmy si
, trzymajmy si
 razem, bo jezeli 
tak dalej post
powac b
dziemy, popadniemy 
w niewol
, z ktorej chyba nikt nas nie wy- 
dob
dzie. 
Z uszanowaniem 
K. M. mieszczanin jaroslawski. 


Muzyka studencka gimnazjum II. 
Od kilku tygodni publicznosc jaroslawska 
z ciekawoscia. przysluchuje si
 dZwi
kom orkie- 
stry studenckiej, ktora co niedziel
 kroczy 
na czele pochodu mlodziezy Gimnazjum II do 
kosciola. 
Orkiestra mimo. ze jest jeszcze ba
dzo 
mloda., bo istnieje dopiero par
 lat, wywia.zuje 
si
 ze swego zadania doskonale dzi
ki spr
- 
zystej pracy kierownika p. Pietroiica sier
an- 
ta 39 p. p. Ubieglej niedzieli "popisywali si
/I 
uczniowie w kosciele 00. Reformat6w w cza- 
sie szkolnego nabo
eiistwa. zaryzykowal p. kie- 
rownik odegranie mszy przez pelna. orkiestr
 
d
ta.. Mimo, ze szczuply kosciolek za malo 
mial powietrza, iia tak silny zespol, nalezyty 
umiar zostal osi
gni
ty. Prof. Kaniak, kt6rego 
mrowczej zapobiegliwosci orkiestra zawdzi
- 
cza swe powstanie moze bye dumny ze swego 
dziela. Z groszowych oszcz
dnosci i z drobnych 
skladek uczniowskich potrafil on dokonac 
wielkiego dziela, bo wartosc instrumentow do- 
chodzi ju
 do kilku tysi
cy, a moment wy- 
chowawczy oraz .zadowolenie estetyczne oce- 
nia nalezycie szkola i rodzice. 


pozytek z krolik6w. 
Malo rozwini
ta., a nawet w niekt6rych 
okolicach Malopolski calkiem nieznana. jest 
gala. z gospodarstwa tak rozliczne korzysci da- 
ja. ca , jak hodowla krolikow. 
Przyezyna. zaniedbania, tak waznego ar- 
tykulu spozywczo-przemyslowego jest z jed- 
nej strony nieznajomost, a drugiej pewnego 
rodzaju uprzedzenie do mi
sa kroliczego. 
A jednak wartaloby si
 zapoznae blizej 
z ta. sprawa., celem wprowadzenia dobrego, 
mi
snego a taniego pozywienia dla ludnosci 
ubozszej, a zarazem pozyskania ubocznego 
zarobku ze sprzedazy k16liczych sk6rek.
		

/g_jaroslawski_11_1927_4_0001.djvu

			Str. 4. 


GLOS JAROSLAWSKI 


M 10. 


'" 


pp. Blumenfelda Moritza, Lemlecha Arona 
i Mosesa Sieglow, zajmuje w swoim interesie 
tylko robotnikow 
yd6w, kt6rzy na polecenie 
swoich praeodawcow pracuja. nietylko w dnie 
powszednie, ale takze we wszystkie niedziele 
i swi
ta katoliekie. Oprocz tcgo wlasciciele 
skladu i suszarni, aby uchronic si
 od nakla- 
dania na nich odpowiednich podatkow, zamiast 
nadawac skory na jaroslawskim dworcu kole- 
jowym, ktory pi.owadzi kontrol
 wysylek, od- 
stawiajq furami skory do roznyeh staeyj oko- 
licznych dlatego wlasnie, aoy tej kontroli 
unikna,c. Liczne doniesienia w tej spi-awie do 
Starostwa, W ojewodztwa i Rady zdrowia, jak 
dotychczas nie- odniosly zadnego skutku. 
A wi
c zaehodzi w tym wy padku podwojne 
przekroczenie. a tr: lamanie listawy 0 spo- 
czynku niedzielnYli! i uszczuplellle dochodow 
Skarbu Paiistwa. 
Nowa placowka iydowska. W realnosci p. 
Friedberga, przed kilku tygodniami wykupio- 
nej od p. T. Zieliiiskiego, urzqdza nowy wla- 
seiciel "likierni
". Spodziewac si
 nale:iy,. ze 
p. Friedberg zrobi dobry interes. 
Zamkni
eie gazu. Zarzqd gazowni w Jaro- 
slawiu, zawiadamia mieszkaiic6w miasta, :ie 
z powodu zepsueia si
 piecow gazowych, do- 
plyw gazu w godzinach dziennych b
dzie 
przez 3 tygodnie zamkni
ty. Czy potrzeonych 
remontow nie mozna bylo uskutecznic w lecie 
kiedy zapotrzebowanie gazu bylo nmiejsze: 
anizeli obecnie, gdy dni sa. coraz krotsze, a za- 
potrzebowanie wi
ksze? 
Pomoe dla powodzian. Staraniem tutejszego 
starosty WP. Prezentkiewicza, przystqpiono 
do rozdawnictwa doraznych zapomog mi
dzy 
poszkodowane gminy. Kwota przeznaczona do 
rozdzialu wynosi procz pierw przyznanych 
5000 zl, dalsza. kwot
 w wysokosci 21.200 zl, 
w sklad ktorej wchodzi kwota 1.200 zl zebra- 
na z dobrowolnych skladek prywatnych. 
Walne Zebranie "Kolezeiiskiej Pomocy" 
przy T. N. S. W, w Jaroslawiu, odbylo si
 
dnia 20 bm. w gmachu Gimznazjum II przy 
bardzo lieznym wspoludziale czlonkow pod 
przewodnictwem p. \V. Traczyiiskiego. Na 
porzqdku dziennym: Sprawozdanie Zarza.du 
za rok administracyjny 1926/'27. Sprawozdanie 
Skarbnika i Komisji Skontrujqcej. Ustanowie- 
nie wkladek ne rok 1927/28. W nioski i inter- 
pelacje. Ze sprawozdania Zarza.du dowiaduje- 
my si
, ze obrot kasowy w okresie sprawo- 
zdawczym wynosil 5.060 zl 10 gr. Pozyczek 
udzielono na sum
 2530 zl, fundusz wlasny 
wynosi 946 zl 90 gr. Rachunek wklade
 oszcz. 
349 zI. Na rok 1927/28 ustanowiono wkladki 
po 1 zl miesi
cznie, ktore w calosci pozostaja. 
wlasnosci q czlonkow. Do Zar
qdu wybrano 
ponownie p. W. Traczynskiego przewodni- 
cza,cym, pp. Heljasza, Steczk
, Tenczarowskie- 
go i Wisniowskiego Zygmunta czlonkami; 
jako delegaci Kola T. N. S. W. wchodza. do 
Zarzqdu z urz
du pp. A. Bryzek i K. Firga- 
nele Do Komisji skontruja.cej wybrano pp. 
Kaniaka J., Kom
z
 St. i Kostk
 WI. 


Nie "
:idemu bowiem wiadomo, ze nie- 
jedna eleg
tka, paraduja.ca w szumnie wy- 
glqdaja.s,em Jtitrze skankowem, lub newet so- 
bolowem, ozdoby te zawdzi
cza skromnym 
kr6likonttf.. ktorych futerka swietnie wygarbo- 
wane i l\ldzqco zafarbowane w zagranieznych 
farbiarniach, przychodza.. do nas jako drogo- 
cenne futra drogo oplaeane. 0 
Falsyfikaty te pochodza. gl6"wnte z kroli- 
kow olbrzymow belgijskich lub flamandzkicb, 
albo z krolikow srebrzystych zwanych bobra- 
mi, lub tez z krolikow bialyeh zwanych bara- 
nami, ktore boduje w znacznej ilosci zagranica. 
U nas zas w Polsce przoduje w utrzymywa- 
niu zawodowych hodowli krolikow pi
knych 
ras dzielnica poznaiiska, a nast
pnie hodowla 
zawodowa firmy Krzysztofa Kulmana i Stani- 
slawa Koziola w Kaiiczudze, ktora produkuje 
rocznie okolo 8000 krolikow i prowadzi han- 
del skorkaml i mi
sem kroliczem. Firma ta 
premjowana na wystawie w Jaroslawiu sklon- 
na. jest nietylko przyczynic si
 do rozpow- 
szechnienia hodowli krolikow, aletak:ie wy- 
produkowane sk6rki krolieze skupuje, placqc 
za nie dobre ceny. 
Co do uzywalnosci mi
sa kroliczego, to 
na ten eel nadaja. si
 szczegolnie mlode kroli- 
ki z wi
kszych ras, natomiast mi
so z kr6li- 
kow starszych nadaje si
 do wyrobu specjal- 
nych wzmacniaja.cych zup, krokietow, ragon 
i t. p. Nadmienic tu wypada, ze mi
so kroli- 
cze jest bardzo po
ywne, wolne od bakteryj 
zarazliwych, czego nie mozna powiedziec 
o mi
sie z bydla cz
sto dorzni
tego z powodu 
choroby lub innego powodu i bez porownania 
tansze. 
Paiistwa zachodnie jak: Belgja, Francja, 
Anglja i Niemcy posiadajq liczne restaurac
e, 
w ktorych podaja. mi
so krolicze przyrza.dzo- 
ne w najrozmaitsze sposoby, a w gospodarst- 
wach domowych jest ono stale uzywane. 
W interesie wi
c ogolnym zach
camy nasze 
panie gosposie, by poszly za przykladem 
pan - gospodyii paiistw zachodnich i chocia:i- 
by dla przekonania sit: 0 dobrod tego arty- 
kulu spozywezego sprobowaly sporza.dzic od 
czasu do czasu pieczyste lnb jaka,s inna. po- 
traw
 z kroliczego mi
sa. Przepisy zas, w ja- 
ki sposob nalezy przydza.dzac podobne potra- 
wy, znajda. z pewnoscia. nasze Panie w swoich 
ksia.:ikach kucharskich. 


Petronjusz. 


"mupi - bym byll Albo mi za to zapla[q"l 
,,1m wyiej, tern widoczniej chwale lub na- 
ganie ulegalq... prezesi". (Krolowie mowiono 
dawniej). Dlatego i my z obowia.zku dzienni- 
karskiego zajmowac si
 b
dziemy musieli 
przedewszystkiem prezesami, ze wzgl
du na 
odpowiedzialne przed spoleczeiistwem stano- 
wisko, jakie zajmuja. w zwia.zkach obywateli. 
Niech ulegna. naleznej... chwale? Oto:i mamy 
dzis w Jaroslawiu jednego prezesa wi
cej, 
czlowieka 0 ustalonyeh "swoistych" zasadach 
spolecznych. Tym zasadom dzisiejszy prezes 
stale dawal wyraz - ilekroc w czasach bu- 
duja.cej si
 Polski chodzilo 0 jakqkolwiek prac
 
spoleczna. i narodowa. - w nast
puja.cej for- 
mulce: "Glupi-bym byl! Albo mi za to zapla- 
ca."? I tej zasadzie pozostal wierny prezes lat 
kilkanascie. Dzis jest prezesem! Na razie 
wi
c chcielibysmy tylko jasno postawic za- 
gadnienie, _ albQwiem nasuwaja. si
 tu pewne 
wa.tpliwosci. A wi
c 1) Czy nowy prezes 
wreszcie "zglupial" - zeby uzyc jego wyra- 
1:enfa - skora ja.l si
 bezplatnej czynnosci 
obywatelskiej? Albo 2) Czy pozostal nieglupi 
i ezynnosci prezesa sprawuje za zap1ata. w go- 
towce - co wydaje nam si
 malo prawdopo- 
dobne. Albo 3) Czy liczy na to, ze g.dy jako 
"swoj" pojdzie do swoich, to przeciez otrzyma 
wreszcie... nieswoje. Dzisiaj wszystko mozliwe 
- glupcy dawniejsi - zma.drzeli: - a mq- 
drzy ich nie moga. zrozumiec. 


[ennik targowy z ostatniego tygodnia. 
Targ w Jarostawiu 28 paidziernika br. 
Cena za 1 kilogram 1:ywej wagi 
bydlo od . 1.00 zl - 1.20 zl 
ciel
ta od 1.50 " - 1.80 " 
nierogacizna od 1'60 " - 2'10 " 


NADESt.ANE. 


PodziQkowanie. 
Za okazane liczne wyrazy wspolczucia 
wobec utraty Najukochanszej Matki, jakote
 
udzial w obrz
dzie pogrzebowym wszystkim, 
ktorzy raczyli odprowadzic drogie mi zwloki 
na wieczny spoczynek sklaclam niniejszem 
gora.ce moje podzi
kowanie. 
Henryk Ig. Topor JQkubowski 
Kierownik P. Hurtowni P. M. S. 
w Jaros/awiu. 


KRONIKA. 


Osobiste. jan ksiqz
 Czal toryski, syn ksi
- 
cia Witolda z Pelkiii, wsta.pil do zakonu O. O. 
Dominikanow w Krakowie i przyjql zakonne 
imi
 Michala. Jestto jUi trzeci syn ksiqzqt Czar- 
toryskich, ktory poswi
cil si
 stanowi du- 
chownemu. 
Nieszez
sliwy wypadek W sooot
 rano, dnia 
29 pazd.tiernika Lr. woznica St. Gilowskiego, 
wiozqcy dyrektora monopolu, przejechal kolo 
gmachu "Sokola" chlopca, raniqc go dotkliwie w 
glow
. Pierwszej pomocy udzielil nieszcz
sliwe- 
mu dziecku Dr. Salo Rosberger, poczem odwie- 
ziono go do szpitala powszechnego. 
Zmarli. Eustaehy Rola Wolski, wlasciciel 
dobr Hawlowice. Dlugoletni prezes jaroslaw- 
skiego Zwiqzku Ziemian i czlonek Rady po- 
wiatowej, gospodarz i prawdziwy patrjota-Po- 
lak 0 charakterze czystym, jak ba. Niech mu 
ojczysta ziemia, ktora. ukochal nadewszystko, 
b
dzie lekka.. 
Wlady.law Zawada, mieszczanin jarosla- 
wski, z zawodu stolarz, zmarl dnia 25 pazdzie- 
rnika br. przezywszy 54 lat. Czesc Jego pami
ci. 
Przy ulicy Slowackiego Nr. 34, znajrluje 
si
 kamienica p. Storcha. Jakkolwiek ju:i od 
dwu lat na poleeenie Magistratu miasta 
wszyscy wlasciciele kamienic i domow obo- 
wia.zani Sq realnosci swoje doprowadzic do 
porza.dku, a mianowicie odnowic i przepro- 
wadzic niezb
dnyremont, to p. Storch uwaza, 
ze polecenie Magistratu mozna zlekcewazyc, 
albowiem nietylko, ze remontu nie przepro- 
wadza, ale co gorsze naraza przechodniow 
na niebezpieczeiistwo, gdyz tynk i cegly 
zniszczone pod dzialaniem wplywow atmo- 
sferycznych. odrywaja. si
 i padaja. ludziom na 
glowy. Szez
sciem mozna nazwac, ze dotych- 
czas obeszlo si
 bez nieszcz
sliwego wypadku. 
Mozeby Magistrat zechcial zaja.c s

 ta. spra- 
wa. i zmusil p. Storcha, by przeprowadzil od- 
powiedni remot swej kamienicy. 
Ekshumaeja. Zwloki sp. Mieczyslawa Kro- 
gulskiego, oficera W. P. syna p. Ludwika Kro- 
gulskiego, em. kierownika szkol powszechnych 
zostaly przeiliesione w dniu 25-go pazdzierni- 
ka br. z tymczasowego miejsea spoczynku na 
starym cmentarzu, do groLowea rodzinnego. 
Dnia 29-go pazdziernika br. dokpnano 
rowniez ekshumacji zwlok sp. Jozefa Zajqca, 
obywatela tutejszego grodu, ktorego zwloki 
zostaly przeniesione z dotyehczasowego miejsca 
spoczynku na starym cmentarzu do grobowca 
rodzinnego. 
Zajscie w bczniey pruchnickiej. Dnia 18 
pazdziernika br. Abraham Berger, w :iydow- 
skiej swia.tyni w chwili, gdy :iydzi byli pogrq- 
zeni w modlitwie, zadal Szymonowi Fiihrero- 
wi nozem cios w kark. Na tumult powstaly 
mi
dzy zydami w bMnicy nadbiegl starszy 
przodownik policji p. Harmata
 krory ubezwla- 
dni! napastnika i odprowadzil go do wi
zienia. 
SUad i suszarnia surowych skor bydl
- 
cych przy ul. Zamkowej, b
rla.cy wlasnosci q 


o 


G 
 


s 


z 


ENIA. 
--= :IE 


o 


D

t


&re


.D 

 W Jaroslawiu przy ul. Dietziusa I. 5 
i 
fj . 
 naprzeciw Banku Polskiego 
 
1.14,; o tworz ylem noW'o czesnl e 
 

 urz
dzony 
 

 Zakiad fotograficzny 
 , 
 
I "SZTUKA" I 

 Ceny j ak naj nizsze..... 
 

 Dla Stowarzyszen, Szkol, P. T. Wojsko- 
 

 wycb i Urz
dnikow 
 

 specjalne znizki.... 
 

 Fotografj e do legitymaeji i pa szportow t5 

 w kilku godzinaeh. 
 
t5 Zleeenia z prowincji i prace da P. T. 
 

 Amatorow w jak . najkrotszym ezasie. t
 

 W . d .. Kd 
 

 1-4 to zlmler
 un ys. 
 
D:5ro








D 


=- 


Rok zaloienia 1900. 


Rok zalozenia 1900. 


JOZEF MEINHART 
KSlf6ARnIA, SKUD nUT i WYP01YUALniA KSIAZEK 


po lee a 
wszelkie podr
ezniki szkolne i przybory naukowe 
jak rowniei dziela beletrystyezne i nuty w wiel- 
kim wyborze po cenach konkurencyjnych. 


-= 


:. 


. 



 


..
 
. 
. 


. .. 
Wladyslaw Brzozowski · 
Jaroslaw, Rynek - Hala targowa 


=== p.olec8 === 
na zblizaj
cy si
 sezon jesfenny wszelkie 
lDaterjaly w-elniane 
2-3 we wielkim wyborze 
. .,... po cenach umiarkowanych. ..... . 
.. . ... 



RmA



' 
o. W R Z E S Z 0 W I E @ 
WYKONUJE WSZELKIE DRUKI SZYBKO - PO CENACH KONKURENCY JNYCH. 11 







 , 


Wydawca: Komitet Obywatelski Vf Jaroslawiu. - Odpowiedzialny redaktor: W'adys'aw Tracz1nski w Jaroslawiu. - Z Drukarni Udzlalowej w Rzelzowle.
		

/g_jaroslawski_11_1927_5_0001.djvu

			Nalezytosc pocztowa oplacona"ryozaltem. 


Cena egzemplarza 25 gr. 


o!

 
I, 


. f 


CZASOPISMO KA TOLICKO-NARODOWE 


"F" 


Rok I. 


'Wychodzi W' sobotQ rano. 
Jarostaw, dnia 12 listopada 1927. 


Nr. 11. 


Adres Redakcji i Adrninistracji: Jaroslaw, ul. Raclawieka L. 128. - Godziny przyjQi od 12-1. 


Ogloszenia: 


Zwykle 10 gr. - Nadeslane 20 gr. - W tekscie 30 gr. - Pned tekstem 40 gr za 1 mm. Tabele i zestawlenia cyfrowe 0 2f1J/o 
drozej. _ OgJoszenla stale 0 300/0 taniej. -- Ogloszenla i prenumerat
 przyjmuje: Kli,aarnia Juze'a .einharta, ul. 8rodzkL 
PRE N U . ERA T A roczna 12 zl., kwartalna 3 zf., miel i,czlla 1 zl. 


Trest: 


Panstwo, a stronnictwa. - Organizacja spo'eczenstwa jaroslawskiego. - PiQkny czyn m'odziezy akademickiej. 
My zydzi... - Ze sportu. - Korespondencja z Radymna i z Sieniawy. - Kronika. - Ogloszenia. 


ft] 

'i
 
 rP'"
 
 
rP'"

 
 
 
 
 
SRODKI ODZYWCZE dla dzieci, SRODKI KOSMETYCZNE i FARBY do sukien 
POLECA OD DZIESI1\ TEK LA T ISTNIEJ1\CA 


DROGERJA 


FELIKSA 


W OJ CIECH 0 W SKIEGO. 






 

 
 


aD
 10 W
 I [l!
ne a 
 ronni[ Wft 0 i [Ioe. 


W najbli
szych miesia.cach Polska prze- 

yje ci
zkie chwile. B
da. to czasy jakich nie 
zaznalismy jeszcze po odzyskaniu niepodle- 
glosci. Spoleczeiistwo cale musi pilnie sledzic 
rozwoj wypadkow, ka
dy obywatel jasno wi- 
nien zdac sobie spraw
 ze swej wartosci, musi 
sobie odpowiedziec na pytanie, czy dOlosl d.o 
dzwigania ci
zaru wolnosci, czy zdola rza.dzit 
si
 sam, czy ma swoje zdanie i swoja. wol
, 
inaczej stanie si
 pilka. w r
ku sprytnego ku- 
glarza, ktory przyjdzie, aby go otumanic, omo- 
tae siecia. pustych hasel, zakrzyczec czy prze- 
razie, po jego; zgi
tym grzbiecie wyleze na 
wierzcb, a osia.gna.wszy sw6j cel kopnie go 
nog,\. Jezeli silniej oszukany skarzyl si
 b
dzie, 
ze ktos naduzyl jego zaufania, ze go krzywdza., 

e mu jest zle, wowezas ten, kto wydarl mu 
przemoca. czy podst
pem prawo rza.dzenia, 
wezmie do r
ki bat, wysmaga nieszcz
snika, 
a ten biadac bl;dzie na sw6j los wolnego obywatela 
w wolnem panstwie - zap6ino! 
Stoimy wobec wyborow do 3-go sejmu. 
Ze wzgl
du na powa
ne zagadnienia spoleczno- 
polityczne jakie czekaja. kazdego obywatela 
w niedalekiej przyszlosci, rozpoczynamy z dzi- 
siejszym numerem "Glosu" dyskusj
 na temat 
aktualnycb zagadniefi. 
Omowimy najpierw kwestj
 zasadnicza.: 
"Pafistwo wspolczesne a partje polityczne". 
- Organizacja spoleczno-polityczna w cia.gu 
dlugich wiekowprzybierala najrozmaitsze formy 
nim ostatecznie w czasach nowszych skrysta- 
lizowala si
 jako paiistwo konstytueyjne. 
Nim to si
 stalo, ludzkose przezyla ty- 
sia. ce walk, przewrot6w, rewolucyj. Najwaz- 
niejsze etapy to starozytnose, wieki srednie 
i nowe. Wypadkowa. form
 czasow starozytnycb 
moznaby okreslie jako omnipotencj
 tj. wszech- 
wladztwo panuja.cego nad poddanym z nie- 
licznemi odchyleniami 0 cbarakterze demokra- 
tycznym. Osobowosci ludzkiej jako takiej prze- 
waznie nie uznawano, poj
cie niewolnictwa 
bylo zjawiskiem stalem, nikogo nie dziwilo. 
Paiistwo sredniowieczne bylo stanowe. 
Wladza paiistwowa podzielona byla mi
dzy 
zwierzchnika i stany. Stany uwazaj
 si
 za 
korporacje samodzielne, posiadaja.ce prawa 
pierwotne, od nikogo niezalezne, cz
sc tych 
praw ust
puj
 panuja.cemu na zasadzie pry- 
watnej umowy, kontraktu lennego, sta.d wy- 
twarza si
 feudalizm. 
Znaczny wplyw na ksztaltowanie si
 sto- 
sunkow polityczno-spolecznych wywieral ko- 
sciol, ktorego stosunek do wladzy swieckiej 
ro
nie si
 ukladat 
U progu nowoczesnego 
ycia paiistwo- 
wego ksztaltuje 5i
 nowe poj
cie istoty wladzy 


wyrazona. zwlaszcza we Francji ("l' etat e' est 
moi") paiistwo to ja, byl to absolutyzm. Lrodlem 
wladzy bYl panuja.cy. P,J@ani I1ie maja. udzialu 
we wladzy. Taki pogla.d na istot
 wladzy 
w XVIIl wieku starano si
 nawet prawnie uza- 
sadnic. Powstala teorja absolutyzmu oswieco- 
nego (to czasy Katarzyny, Fryc1eryka i Jo- 
zefa II). Organa rza.dowe, powiedzmy scislej 
dynastyczne kontroluja. urz
dnika i obywatela 
czy jest prawomyslny, czy nie zamierza szko- 
dzic rza.dza.cej dynastji. Z systemu rza.dow 
absolutnych dynastji wylania si
 system paii- 
stwa policyjnego. 
Rza.d ogranicza WOlllOSC indywidualna., 
nawet ekonomicznq. 
Z rozwojem umyslowosci, post
pu nauki 
wyrasta da.znosc do usamodzielnienia mysli 
i czynow, wzmaga si
 poezucie przynaleznosci 
narodowej (patrjotyzm), a wobec rozwoju prze- 
myslu i handlu zaistniala koniecznose usamo- 
dzielnienia takze zycia ekonomicznego spole- 
czeiistw. Na tych dwu czynnikach wykwita 
nowe poj
cie wladcy do podwladnego - wy- 
rasta paiistwo konstytucyjne. 
Absolutyzm oswiecony przezyl si
 juz 
w wieku XVIII. Rewolucje w XIX doko- 
Daly reszty. 
Wylania si
 poj
cie demokratycznego 
ustroju paiistwa, rozumiane znow rozmaicie 
w roznych warunkach bytu kazdego niemal 
narodu; inaczej ksztaltuje si
 poj
cie demo- 
kratyzmu na zachodzie inaczej na wschodzie 
a jeszcze inaczej za oceanem w Ameryce. 
Zasadniczo biora.c w pafistwie demokra. 
tyczno-konstytucyjnym zrodlem wladzy jest 
spoleczeiistwo sarno, one dowolnie normuje 
swoj stosunek do panuj a.ce go, pozostawiala.c 
temu ostatniemu mniejszy lub wi
kszy zalues 
wladzy, zaleznie od poziomu kulturalnego 
i wyrobienia politycznego danego spole- 
czeiistwa. 
G16wne zasady zycia parlamentarnego 
sformulowala pierwsza Anglja, a mianowicie: 
1) poslowie otrzymuja. wladzf; od narodu, 
2) reprezentuja. caly narod, choc wybrani 
z poszczegolnych okr
gow, 
3) nie moga. bye kr
powani instrukcjami, 
4) wybierani na pewien czas, by mozna 
kontrolowae ich dzialalnose i ewentualnie nie 
powierzye nadal mandatu. Dalsza cecha parla- 
mentaryzmu to dwuizbowosc (lub jednoizbo- 
wose, sejm, senat lub sam sejm). 
Sam sposob wyborow nastr
czal duzo 
problemow, przechodzil od systemu kurjal- 
nego do pi
cioprzymiotnikowego. 
Dalsza. kwestja. w zyciu parlamentarnem 
panstwa nowoczesnego stano wi ustosunko- 


wanie si
 parlamentu do przedstawiciela paii- 
stwa. Monarcha mogl ucbwaly sejmowej nie 
sankcjonowae i wtedy upadala, zas w repu- 
blice naczelnik czy prezydent jezeli ma prawo 
- veta - wowczas ucbwala musi byt jeszcze 
raz rozpatrywana, a uchwalona przez izby 
ustawodawcze juz staje si
 ustaw
. 
Wykladl1ikiem wladzy republikaiiskiefjest 
rza.d parlamentarny, powolany z lona stron- 
nictw sejmowych zaleznie od icb sHy, tzw. 
wi
kszose sejmowa. Ministrowie odpowiadaja. 
za swe czynnosci przed sejmem. 
Prawa obywateli w panstwach konstytu- 
cyjnyeh (ogolnie znane) sa.: 
1) rownose obywatelska, 2) wolnoS{: oso- 
bista, 3) nietykalnose mieszkania, 4) tajemnica 
listow, 5) wolnost gospodarcza, wolnost su- 
mienia, wolnosc slowa i prasy, wolnosc sto- 
warzyszeii i zgromadzeii. 
Funkcje paiistwowe: 
1) Wladza ustawodawcza (sejm, senat) 
2) " sa.downicza (kodeks-prawo) 
3) " wykonawcza nastr
cza nieraz 
rozbie
nose pogla.dow na zakres wladzy przed- 
stawiciela paiistwa (prezydenta). 

'unkcje paiistwa pod wzgl
dem praw- 
nym sa. do uj
cia konkretniejsze, zas funkcje 
paiistwa ze stanowiska spolecznego wykazuja. 
ogromne niezdecydowanie. 
Odcinaja. si
 dwa glowne kierunki: a) li- 
beralny, b) socjalistyczny. 
Liberalny odnosi si
 jakby z nieufnosci
 
do paiistwa, zaciesnia jego zakres dzialania 
pozostawia du
o inicjatywy prywatnej, zwal- 
cza tzw. etatyzm, natomiast pogla.d socjali- 
styczny pragnie skupic w r
kacb rza.du wszyst- 
kie dziedziny zycia spoleczno-ekonomicznego, 
paiistwo zbiera owoce pracy obywateli, kon- 
troluje przy pomocy falangi urz
dnik6w, a na- 
st
pnie wszystkich r6wnomiernie (?!) obdziela. 
Oba kierunki maja. zwolennikow i prze- 
ciWllikow. I na tern tle rozwija si
 caly sze- 
reg pogla.dow, doktryn, tak zwanych progra- 
mow i stronnictw politycznych. (W Polsce jest 
icb dotycl1czas 32 I). Tu zaczyna si
 labirynt, 
klotnia 0 lepsze, targi i wyscigi. oszustwo 
i podst
p, spekulacja jednostek i calych grup. 
W nast
pnych artykulach rozpatrzymy war- 
tosc i wytrzymalost stronnictw, oraz ich sto- 
sunek do Paiistwa i odwrotnie. (s
k) 


Prenumerujcie 
"Glos Jaroslawski " . 


-
		

/g_jaroslawski_11_1927_6_0001.djvu

			- 


Str. 2. 


-- 


GLOS JAROSLAWSKI. 


:N2 11. 


Przykiad godny nasladowania. 
Jaroslawska mlodziez akademicka, w mysl 
naszej odezwy, nawoluja.cej do zalozenia 
w Jaroslawiu "Polskiej Drukarni Udzialowej", 
postanowila rowniez przysta.pic jako czlonek 
tej instytucji i w tym celu zlozyla dnia 4-go 
listopada br. ksi
zeczk
 wkladkowa. P. K. O. 
na kwot
 24 zl tytulem udzialu, a ponadto 
oIiarowala 18 kg. czcionek drukarskich war- 
tosci okolo 200 zI. 
-Czyn ten zasluguje na peIne uznanie 
tembardziej, ze mlodziez nasza musi cz
sto 
.borykac si
 z trudnosciami Iinansowemi, a nie- 
jednokrotnie ci
;i;ko pracowac lekcjami, by. 
. zdobyc sobie utrzymanie, ktoreby umozliwilo 
jej dalsze kontynuowanie nauk w miescie un i- 
wersyteckiem. 
Mamy nadziej
, ze i starsi pojda. za przy- 
kladem mlodziezy i coraz liczniej wpisywae 
si
 b
da. na czlonkow tej instytucji, ktorej 
waznose i potrzeb
 wszyscy odczuwamy. 
W dalszym cia.gu na zalozenie drukarni 
zlozyli: pp. Webert Kazimierz 25 zl, A. Kus- 
nierczykowna 5 zl, Durkalec Wendelin 5 zl, 
ChmUfowa Albina 5 zl, F. K. 5 zl, Kolo ja- 
roslawskiej mlodziezy akademickiej 224 zl,. 
M. P. 5 zl, razem 3743. 


Organizacja 
spoteczenstwa jarostawskiego. 
MysL rzucona pn:ez "Glos Jaroslawski" 
riby sprobowac skoordynowania pracy miejsco- 
wych Towarzystw znalazla swoj dalszy cia.g 
na zebraniu dnia 30 paidz. w kasynie wojsko- 
wem. 
Wyloniony na poprzedni
m posiedzeniu 
Komitet z 4-ech mial obowia.zek zaprosic na 
zebranie wszystkich pzzedstawicieli Stowarzy- 
szeii. Poniewaz jednak do tymezasowego Ko- 
mitetu wdady si
 miejscowe "wielkosci" sana- 
cyjne - skutek byl odrazu widoczny. Zgru- 
powania niektore nie zostaly 0 posiedzenia 
powiadomione. Na interpelacj
' zebranych, 
gdzie sa. reprezentanci zgrupowaii takich 
jak Chrzesc. Zwia.zek naucz. szk. pow., Zw. 
Lud. Narod., P. S. L. Piast, P P S. a natomiast 
jest: Ognisko nauczycielskie i "Naprawa Rz. 
posp." tlumaczono, ze naucz. ze stow. chrzesc. 
widocznie przez pomylk
 opuszczono, zas co 
do ugrupowaii polityeznych to twierdzono, ze te 
zasadniczo nie moga. wchodzic w sklad zebra- 
nia, zwlaszcza kiedy wspomniano 0 "endekach" 
az si
 zapienil jeden z prezesow - niedawny 
renegat endecki (widocznie gryzie go sumie- 
nie, ze zdradzil idealy, ktorym dlugie lata 
sluzyl). 
Na zapytanie jakiem pra wem znajduje 
si
 na zebraniu prezes "sanatorow", p. Wis- 
niowski usilowal przekonae zebranych, ze "sa- 
nacja" to nie partJa polityczna, (niektorzy 
zrozumieli, 
e to nzepolityczna partja). Cieka- 
wy to okaz prezesa, ktory nawet nie wie ja- 
kiemu zgrupowaniu przewodniczy. 
Zebrani spokojni i powazni ludzie, a byl 
nawet p. Komisarz Sierankiewicz, nie trudzili 
si
 pouczac p. Wisniowskiego - czem jest 
a czem wlasciwie nie jest, toleruja.c jego 
"trzy grosze". Obrady potoczyly si
 nad spo- 
sobami wykonania zamierzonego planu. 
pra- 
wa zacz
la si
 krystalizowac, wszyscy kate- 
g?rycznie zastrzegali si
, ze w program pracy 
me moze bye mieszany zaden problem poli- 
tyczny. I 0 to coz si
 stalo, ten sam niepoli- 
tyczny prezes p. Wisniowski - forsowal re- 
zolucj
, ktora w drugiej swej cz
sci wyraznie 
domagala si
 prowadzenia akcji po linji poli- 
tyki Rza.du. Nic dziwnego, ze na takie skr.zy- 
wienie zasadriiczej platformy, na ktorej rozni 
ludzie mieli wspolpracowac cz
sc zebranych 
nie zgodzila si
. Sprzeciwil si
 rezolucji na- 
wet p. Wojciechowski, ktorego przeciez nikt 
nie moze posa.dzac 0 przynaleznosc do jakiej- 
kolwiek partji, a juz najmniej 0 tendencje "en- 
deckie", Opozycja wychodzila ze slusznego 
zalo
enia, ze w program wogole nie mozna 
mieszae iadnej polityki, a wi
c takze polityki 
jakiegokolwiek rza.du. Tej subtelnej roznicy 
nie mogl oczywiscie wyrozumiec p. Wisnio- 
wski a wreszcie niema powodu zacoby go 
winic, ma jaknajlepsze ch
ci, tylko w kwe- 
stjach politycznych dopiero zaczyna raczkowac, 
dlatego, trudno mu jest wzniesc si
 ponad 
nakaz, jaki ma z gory. Sa.dzi, ze tam, gdzie jest 
Wisniowski prezes od "sanacji" to .am musi 
bye wszystko do "sanacji". Nawet ow niepo- 
lityczny prezes pozwolil sobie wobec opozycji 
n,!- wyra
en
e niskiej 
nsynuacji, ze opozycja 
wldoczme Jest "przeC1\V rza.dowi" skoro nie 
chce uchwalic rezolucji, w ktorej mowa 
o rza.dzie. Iscie niemowl
ea naiwnosc. 
. Ostate
znie Zebranie zakoiiczono wybra- 
mem Komltetu, do ktorego "oezywiscie" 
wszedl takze p. WiSniowski. Tak wi
c inicja- 
tywa "Glosu Jaros!." przybrala konkretne 
for my, wyczulismy dobrze potrz€b
 organizacji. 
Moze przeciez zacznie sit; jakis lad w pracy 


- chyba, ze miejscowa "sanacja" razem ze 
swoimi odnozami zechce zrobic jakies wi do- 
wisko niepolityczne, wowczas odpowiedzial- 
nose wezma. na swe barki, jezeli ja. udZwigna.. 




By iydli 


jestesmy tymi, ktorzy skrzftnie i ofiarnie pracu;q 
nad rozwojem ekonomicznym. Panstwa. Zapew- 
niamy was raz ;eszcze: przyjmu;emy wyzwanie, 
gdyi jestescie helotami naszych pienilldzy 
i - naszego genjuszu. 
Taka. straszna. obelg
 rzucil "Przegla. d 
Rzeszowski z dnia 1 b., pismo sjonistyezne 
zydostwa rzeszowskiego, w twarz obywate- 
10m polskim miasta, spolecznosci polskiej 
i katolickiej. 
Prawnuki zydow przep
dzonych z Hisz- 
panji i Niemiec za wszczepianie gangreny mo- 
ralnej w tamte nalOdy - a z litosci przyj
te 
przez narod polski,' czuja.c si
 juz panami na 
naszej ziemi, nam gospodarzom rzueajq ()belg
 
helotow t. j. niewolnikow i sluialeow ich pieni
- 
dzy i genjuszu. 
Ci, ktorzy calowali pyski koni austrjackich 
podczas wielkiej wojny, kiedy narod polski 
modlil si
 do Boga i walczyl 0 sprawiedliwe 
ukaranie rozbiorcow Polski - bracia, szwa- 
growie i zi
ciowie tych, ktorzy lali wrza.ea. 
wod
 na Orl
ta Lwowskie, gdy te bronily 
Lwowa przed najazdem ukraiiicow, gdy wy- 
walczaly Lwow dla Polski - bracia rasowi 
tych, ktorzy uchwalaja. w Piiisku stawiac pom- 
nik dla zyd6w sojuszuikow bolszewickich, sto- 
ja.cych rami
 przy ramieniu z bolszewikami 
w walee 0 zagrozona. nasza. niepodleglosc 
i wolnosc - bracia rasowi tych, ktorzy pocl- 
czas calej bolszewickiej wojny tak na froncie, 
jak i poza frontem na nasza. zgub
 pracowali - 
dzisiaj nam obywatelom Paiistwa Polskiego, 
rzucaji\ w twarz, ie nas si
 nie bojq, albowiem 
jestesmy helotami ich pieni
dzy i genjuszu. 
Urz
dniku
 kupcze, przemyslowcze, r
ko- 
dzielniku i robotniku polski, a szczegolnie Wy 
Kobiety-Polkl wszystkich warstw i zawodow 
zapami
tajcie sobie t
 straszna. obelg
, albo- 
wiem Warn ja. rzueHo w twarz zydostwo rze- 
szowskie. 
Przypomnijl).lY sobie slowa wypowiedzia- 
ne przez sp. 
s. Lutoslawskiego, w spIawie 
zydowskiej: "Zydzi to pasozyt, ktory si
 naj- 
lepiej rozmnaza na chorym organiimie, wszcze- 
piaja.c weii coraz wi
cej jadu gangrenowego i 
gdy organizm wyzdrowieje, latwo pozb
dzie 
si
 wrzodu". 
Bluzgajcie zydzi dalej, ta. plyna.ca. w krwi 
waszej, a na talmuclzie oparta. nienawiscia. do 
wszystkiego co katolickie i polskie, a narod 
polski pr
dzej si
 ocknie i wyrwie wrzod na 
ciele jego ropiejqcy. Jad wasz, to -lekarstwo 
na niezepsuta. jeszcze, a tylko omdlala. i osla- 
biona. dusz
 katolicka.. 
Aby szybciej uzdrowienie duszy narodu 
nasta.pilo, b
dziem mimo przeciwnosci praco- 
wac, my polscy heloci waszych, zydzi, pieni
- 
dzy i genjuszu! Ziemia RzeszolVska. 


S P 0 R T. 


Okr
gowe zawody W. K. S. Legja w Przemyslu. 
Sokol jaroslawski odznacza si
 specjalna. 
ruchliwoscia., a sportowcy jaroslawscy zdo- 
bywaja. sobie uznanie nietylko w miejscu, ale 
i poza Jaroslawiem. Ostatnio brali nasi dru- 
howie udzial w okr
gowych zawodach, ktore 
urzqdzila "Legja" w Przemyslu w dniach 24 
i 25 pazdziernika br., w ktorych braly udzial 
rowniez kluby: A. Z. S. Lwow, Pogol'i Lwow, 
Sokol Jaroslaw, Sokol Przemysl, Legja Prze- 
mysl, Czuwaj Przemysl, Gimnazjum III Prze- 
mys], Berkut, Hagebor i Polonja. 
Sokol jaroslawski wyslal na powyzsze 
zawody 8 zawodnikow, z ktorych palm
 
pierszeiistwa uzyskal dh. K. Nowosad. 
Wyniki zawodow, w ktorych brali udzial 
zawodnicy jaroslawscy sa. nast
puja.ce : 
1) Bieg 100 m. Kazimierz Nowosad 
pierwsze miejsce, 11 '6 sek. ' 
2) Bieg 400 m, K. Nowosad, pierwsze 
miejsce, 55.1 sek. 
3) Bieg 800 m. Tyszarski, trzecie miejsce 
2 minuty 14 sek. 
4) Bieg 5000 metrow Chudzicki, trzecie 
miejsce. 
5.} W biegu rozstawnym 4xl00 zdobyl 
Sokol. jaroslawski II miejsce, maja.c lepszy 
czas mz dotychczasowy rekord okr
gu i od 
wyniku na zawodach dzielnicowych tj. 47.4 
sekundy. 
\V rzucie oszczepem uzyskuja. II miejsce 
Chruszcz 40.45 m. 
 1lI miej
ce Niezabitowski 
T. 38.81 m. 
W skoku w wyz uzyskuje K. N owosad 
I miejsce 170 em. (rekord) a dh Niezabitowski 
S. czwarte miejsce w rozgrywce z innymi na 
na tej samej wysokosci. 


W skoku w dal uzyskuje K. Nowosad 
II miejsce 5.93 m. t. j. 0 2 em. mniej od 
swego przeciwnika. 
Przy ogolnej klasyfikacji Sokol jaro- 
slawski zdobywa drugie miejsce po A. Z. S" 
osia.gaja.c 30 punktow. 


NOWA PARAFJA. 


Staraniem wloscian - Polakow, stano- 
wia.cych wysepk
 wsrod otaczaj
cych ich do- 
okola osiedli ruskich, jak rowniez dzi
ki za- 
biegom niestrudzonego dotychczasowego ad- 
ministratora Ks. Jozefa Czerkiesa, zostala 
utworzona. w Zapalowie nowa parafja rzym. 
kat. w sklad ktorej wchodza. jeszcze gminy 
Ryszkowa W ola i Surmaczowka. Liczba pa- 
rafjan wynosi obecnie przeszlo 800 dusz. 
Ogloszenia nowej parafji i instalacji pierw- 
szego proboszcza dokonal dnia 26 pazdziernika 
na miejscu N. Ks. biskup Anatol Nowak, 
kt6ry tego samego dnia poblogoslawH pierw- 
szy w nowej parafji zwia.zek malZeiiski tam- 
tejszem pary wlosciaiiskiej. 
Parafja w Zapalowie posiada juz pi
kny 
murowany kosciol, przerobiony i powi
kszony 
z dawnej przedwojennej kaplicy i mUfowan
 
skromna. plebanj
. Uposazenie nowej parafji 
wynosi 15 hektarow ziemi dla uzytku kazdo- 
czesnego proboszcza i 4 morgi ziemi dla 
sluzby koscielnej. 
W dzi
czni swemu proboszczowi wloscia- 
nie zebrali si
 ubieglej niedzieli w szkole 
T. S. L. i przez usta p. Wladyslawa Petrusz- 
ki, kierownika szkoly z Ryszkowej W oli, wy. 
r
zili swemu dotyehezasowemu duszpasterzo- 
wi serdeczne podzi
kowanie za trudy i stara- 
nia okolo st\,"'Jrzenia nowej parafji i ofiarowali 
pi
kny portret swego pierwszego proboszcza, 
ktory zawieszono w zakrystji kosciola na pa- 
mia.tk
 tej uroczystosci. 
Wloscianie parafji zapalowskiej szczerze 
przywia.zani do swych przewodnikow ducho- 
wych czynia. obecnie zabiegi celem stworzenia 
dalszych placowek oswiatowo-gospodarczych, 
a mianowicie Kolka Rolniczego, Czytelni i Ka- 
sy Stefczyka, a w pracy tej i staraniach jest 
im dzielnym doradcq i kierownikiem ks. Joref 
Czerkies, ktory nie szcz
dzi czasu i trudow, 
by utrwalic polskosc i podniesc dobrobyt 
swoich parafian. 
W gminie tej daje si
 jednak odczuwac 
dotkliwie brak nauczyciela - Polaka, ktoryby 
potrafil zdja.c z ramion jednego czlowieka 
cz
sc trudow i mogl dla dobra gminy, a dla 
szcz
scia Ojczyzny wspolnie z tak wyprobo- 
wanym ksi
dzem - patrjota. pracowac. Mamy 
jednak nadziej
, ze przy dobrej woli wladz 
szkolnych i ta luka wypelniona zostanie. 
Zyczymy wi
c wlusciaiistwu polskiemu 
w zapalowskiej parafji powodzenia i wytrwa- 
losci w zboznej pracy religijno-narodowej, 
a zarazem wyrazamy przekonanif', ze zsolida- 
ryzowani wloscianie tamtejsi stana. jak jeden 
ma.z przy swoim proboszczu i nietylko sami, 
a]7 i ich dzieci praeowac b
da. dla dobra swej 
OJezyzny. Uczestnik. 


Petlura i Szwarcbard. 
Z koiicem pazdziernika br. odbyl si
 
w Paryzu wielki proces przeciw zydowi- 
Szwarcbardowi, ktory zamordowal atamana 
i wodza wojsk ukraiiiskich Petlure, znanego 
i u nas w Polsce. . 
Szw.:;\rcbard, kt6rego zabojstwo bylo ak- 
tern zemsty za pogromy zydow, dokonywane 
w okolicach zaj
tych przez wojska Petlury, 
zostal ostateezl1Je uwolniony od winv i kary. 
Jak czytamy w "N. Fr. Presse" -audytor- 
jum skladalo si
 przewaznie z osob 0 tatar- 
skich - i semickieh rysach. Z zeznaii. zas swiad- 
kow dowiadujemy si
, ze dr. Grinberg zezna- 
wal, iz oddzialy Petlury, dokonuja.ce pogrom6w 
nazywano "rzeznikami Petlury". Swiadek Bo- 
rys Goldstein zeznaje, ze padlo okolo 100.000 
zyd,ow, a temu winien Petlura, ktory jako 
pohtyk trzymal raz z Niemcami, to znow 
sympatyzowal z bolszewikami i w oddzialy 
swe wmawial, ze wszystkiemu zlu s
 tylko 
zydzi winni, .z drugiej zas strony wydawal 
odezwy przecl\v pogromom. Swiadek Schlos- 
berg mit;dzy innemi zeznaniami mial si
 wy- 
razic do obroiicy Szwarcbarda: "Nigdy Pan 
nie b.

zie m?gl 
obie wyobrazic, co zydzi na 
Ukramle wyclerpleli". 
W koiicu zrezygnowano z przesluchania 
dalszych swiadkow i Szwarebarda sa.d uwolnil. 
. Z calego przeprowadzenia rozprawy wy- 
mka. ze zyclzi zawsze i wsz
dzie sa. pokrzyw- 
dzeni, znoszq najrozmaitsze niezasluzone cier- 
p
en}a i J?rzes
adow
nia, 
e sa. przez chrzescifan 
meSiuszme zmenawldzem, slowem na kazdym 
kroku spotyka ich niezasluzona krzywda za 
ktora. w mysl wskazaii talmudu musza.' si
 
msci<
, oddaja.c wet za wet, oko za oko, zqb 
za zab. 
'Jak zas w rzeczywistosci ta krzywda 
wygla.da, mamy sposobnose prawie codziennie 
doawiadczac na naszej wlasnej sk6rze.
		

/g_jaroslawski_11_1927_7_0001.djvu

			N2 11. 


GLOS JAROSLAWSKI 


su. 3 


Korespondencja z Radymna. 
Miasteczko jakiemu podobnych wiele, 
licz
ce' okolo 2000 mieszkaiicow, zamieszkale 
przez ludnosc polska. i zydowska., Ostatnia 
opanowala handel po wykupieniu prawie 
wszystkich domow procz jednego w rynku. 
W ostatnich czasach, szcz
sliwem zbiegiem 
okolicznosci jedna- kamienica, obok kosciola 
polozona, dostala si
 w r
ce katolika p. Ki- 
czeka. 
Ludnose polska zajmuje si
 przewa
nie 
powroznictwem i dzi
ki istnieja.cemu Towa- 
rzystwu powrozniczemu zarabia niezle, coz 
kiedy lwia cz
sc zarobku zaraz po wyplacie 
idzie na "kropelki 
ola.dkowe", a cala rodzina 
pocza. wszy od poniedzialku cierpi glOd i nie- 
dostatek. Obraz stosunkow w miescie bardzo 
smutny. W szystko, od gory az do dolu zre 
si
, klOci, bije i procesuje i to juz bez rozni- 
cy wyznania. 
Gospodarka gminna ostatnio poprawila 
si
 dzi
ki staraniom p. Pawlika, ktory nie 
zraza si
 przykrosciami i nie zwaza na klody, 
rzucane mu pod nogi, lecz zmierza stale do 
tego, by miasto przyprowadzic do mozliwego 
wygla.du. \Vybudowano juz straznie
, odresta- 
urowano ratusz, sprowadzono zegar wiezowy, 
odrestaurowano szkoh;, budynki na targowicy 
i rzezni
. 
Za t
 prac
 otrzymal p. Pawlik przynajmniej 
uznanie w tej formie, ze przy ostatnich wy- 
borach niemal jednoglosnie zostal wybrany 
radnym z 4 kola. Program jego na czas naj- 
blizszy to wybudowanie elektrowni miejskiej 
i dokoiiczenie restauraeji kosciola, gdyz glos 
jego w komitecie odbudowy wiele znaczy. 
Jesli program ten zostanie przeprowadzony 
i zrealizowany, to oczywiscie zostawi po sobie 
wdzi
czna. pamit;e w miasteczku, a nieliczni 
przeciwnicy i amatorzy na urza.d burmistrza 
musza. jeszcze troch
 poczekac, bo burzyc 
i niszczye to latwo, ale przyprowadzic do po- 
rza.dku gaspodark
 gminy, to sztuka nielada, 
taka sztuka udala si
 p. Pawlikowi w calosci, 
za co nalezy mu si
 pelne uznanie. 
Radymnianin. 


Korespondeneja z Sieniawy. 
Prosz
 Szan. Redakcji 0 zamieszczenie 
w "Glosie Jaroslawskim" korespondencji, za 
ktora. bior
 pelna. odpowiedzialnose. 
Odzyskalismy jako narod wolnosc, nie- 
podleglosc, jestesmy zatem obywatelami wla- 
snego kraju, wlasnej ziemi. W czasie niewoli 
przedstawialismy sobie jako szczyt marzenia-ja- 
kby to dobrze bylo gdybysmy odzyskali wol- 
nose, bylibysmy gospodarzami na wlasnym 
zagonie, uczyli nasze dzieci naszym rodowitym 
j
zykiem i pracowali dla sieoie. - Polska 
powstala, Bog wysluchal prosb naszyeh, spra- 
wiedliwosci zadosc si
 stalo, ale coz? wszyst- 
kiem bye mozesz dzisiaj obywatelu - tylko 
nie Polakiem, - tylko nie patrjota.! zyd do- 
bry, rusin - dobry, szumowina - dobra, lecz 
narodowiec - Polak - zbrodniarz. 
Nie wolno ci obywatelu dzialac narodowo 
nad uswiadomieniem ludu dla istotnego I;lobra 
spoleczeiistwa i narodu, bo nie tylko mniej- 
szosci narodowe lecz i bracia wlasni demago- 
dzy inaezej mysla.cy, blotem ci
 obrzuca., na- 
padna. przypisuja.c ci obywatelu i pracowniku 
spoleczny zbrodni
, - nieuczciwosc, niemoral- 
noSe i tp. 
Przykre i bolesne gdy na ludzi ze wszech 
miar uczciwych Polakow napadaja. w rozmai- 
tych pismidlach szabesy i szabesgoje, lecz 
wstn;tniejsza. jest sprawa napasci i bezczecenia 
Polaka przez Polaka. 
Ot i obecnie demagog i czlowiek nie 
wiedza.cy sam co chce niejaki p. Juzwiak paii- 
stwowy nauczyciel szkoly powszechnej w Sie- 
niawie, czlowiek, ktory uwaza si
 za obroiic
 
ludu, a nie znaja.cy ani potIzeb, ani ducha 
ludu - sieja.c tylko wywrotowe hasla, napada 
od pewnego czasu w skrajnych gazetach na 
tego rodzaju ludzi i pracownikow narodo- 
wo - spolecznych jak Pan Podczaski petnu- 
mocnik Ordynacji Sieniawa i Ks. Kanonik 
Uchman obrzucaja.c szczegolnie Ks. Dchmana 
stekiem obelg, posuna.l si
 ten egzemplarz na- 
wet do kalumji, zarzutu niemoralnosci, nad- 
uzywania konfesjonalu i tp. ba! nawet bawi 
sit; ten Pan w kofidenta oskarzaja.c Ks. Uchma- 
o niechee do Marszalka Pilsudskiego. 
Rzecz naturalna trudno Ks. Uchmanowi 
z czlowiekiem takim w16ezyc si
 po sa.dach 
ublizaloby to
 nie tylko osobie Ksi
dza lecz 
i kazdemu inteligentnemu czlowiekowi, korzy- 
staja.c zatem z tego, nie przebiera Juzwiak 
w srodkach i brnie dalej, nie wiedza.c czy nie 
chcqc wiedziec 0 tern, ze post
powanie takie 
podlem nazwac mozna. 
Malo dla takiego czlowieka jakim jest 
p. juzwiak uchwala obywateli sieniawskich 
za zniewag
 swego proboszcza "nie podawania 
mu r
ki", 0 tak, malo! bo dla tego rodzaju 
ludzi bez ambicji dobre jest stare przyslowie 
"napluc w twarz to mysli ze rosa pada" 


o dzialalnosci narodowo - spolecznej 
Pana Podczaskiego i Ks. Kallonika Uchmana 
trudno nn tern miejscu pisae, dzialalnosc ta 
jest wszystkim powaznie i rozsa.dnie mysla.cym 
az nadto dobrze znana, wystarczy tylko wspom- 
niee 0 obecnej budowie "Sokola" w Sienia- 
wie dzialalnosci oswiatowej w powiecie - wi
c 
my jako spoleczeiistwo i obywatele wlasnego 
kraju nie pozwolimy i nie pozwolmy szarpae 
honoru ludzi, ktorzy dla spoleczeiistwa z calem 
poswi
ceniem praeujq, nie pozwolmy lada ja- 
kiej szumowinie szarpae i bezczecie honor 
naszego ksi
dza Polaka, wezmy przyklad z zy- 
dow - jak ci czcza. i szanuja. swego duszpa- 
sterza, niema wypadku napasci i. ocz_erniania 
zyda rabina. 
Wladze nie widza. dzialalnosci p. Juzwia- 
ka jako pedagoga, mimo ze przeniesiony tu 
zostal w drodze dyscyplinarnej za ci
zkie 
przewinienia, dlatego tez wiece rodzicielskie 
winny zareagowac na powierzanie swoich dzie- 
ci wychowaniu i opiece tego rodzaju ludziom. 
ObywateI miasta Sieniawy. 


Partje pOlityczne. 
Jest ich .tylko - 32! 
"Jednose" krak. dwutygod. z 1 list przy- 
nosi rejestracj
 "dzialaja.cych" na terenie sej- 
mowym ugrupowaii politycznych. Oto zesta- 
wienie: 
Z 32 partyj przypada: na Polakow 14, 
na zyd6w 7, na Ukraincow 2, na Niemcow 6, 
na Bialorusinow 3, a na Rosjan. 1. 
Oto ich szczegolowe zestawienie, wedlug 
Biuletynu Politycznego (N2 2 i 3, str. 157). 
Prawica : 
1) Klub Chrzescijaiisko - Narodowy - 19 
po slow i 8 senatorow. 
2) Klub Zwia.zku Ludowo-Narodowego 
102 poslOw i 30 senatorow. 
Centrum: 
3) Klub Polskiego Stronnictwa Chrzesci- 
jaiiskiej Demokracji - 38 poslOw i 8 
senatorow. . 
4) Klub Polskiego Stronnicta Katolicko- 
Ludowego - 5 po slOw. 
5) Klub Polskiego Stronnictwa Ludowe- 
go "Piast" - 53 poslOw i 12 senat. 
Lewiea: 
6) Klub Partji Pracy - 6 poslOw i 4 se- 
natorow. 
Lewica Ludowa: 
7) Klub Stronnictwa Chlopskiego - 33-ch 
poslOw. 
8) Klub Polskiego Stronnictwa Ludowe- 
go: "Wyzwolenie" - 24 poslOw i 8 
senatorow. 
9) Klub Polskiego Stronnictwa Radykal- 
nego - 2 poslow. 
10) Klub Niezaleznej Partji Chlopskiej- 
6-ciu poslow. 
Lewica Robotnicza: 
11) Klub Narodowej Partji Robotniczej -16 
poslOw i 3 senatorow. - 
12) Klub Narodowej Partji Robotniczcj lewi- 
cy 2 poslOw 
13) Klub Zwia.zku Parlamentarnego Polskich 
Socjalistow - 41 poslow i 7 senatorow. 
14) Sejmowa Frakcja Komunistyczna - 6 
poslOw. 
Mniejszosei narodowe - Zydzi: 
Klub Kola zydowskiego w Sejmie i w Se- 
nacie (34 poslOw i 12 senatorow), repre- 
zentuje nast
puja.ce partje i zwia.zki zy- 
dowskie : 
15) Organizacja zydow ortodoks6w "Szlojme- 
Emune-Izrael" . 
16) Sjonistyczna Partja Ortodoksyjna "Miz- 
rachi" . 
17) Stronnictwo Sjonistyczne w Polsce. 
18) Sjonistyczna Partja Pracy "Hitachduth" 
w Polsce. 
19) Zwia.zek Kupcow (organizacja zawodowa) 
20) Klub zydowskiej Partji Ludowej (1 posel) 
pozostaja.cy poza klubem Kola zydow. 
Ukrainey : 
Klub Ukraiiiski (15 poslOw i 6 senatorow), 
reprezentuje dwie partje: 
21) Ukraiiiskie Narodowo - Demokratyczne 
Zjednoczenie (D. N, D.O.). 
22) Ukraiiiskie Socjalistyczne Wlosciaiisko- 
Robotnicze Z jedlloczenie ("Se 1. Rob. "), 
oraz grup
 autonomistow-federalistow. 
Klub Ukraiiisko- Wlosciaiiski W schodniej 
Malopolski (3 poslOw). 
Nlemey : 
Klub Zjednoczenia Niemieckiego w Sej- 
mie i w Senacie (17 poslOw i 5 senato- 
row jednoczy wszystkie partje niemieekie 
w Polsce. - Sa to: 
23) Niemiecki Zwta.zek dla Obrony Praw 
Mniejszosci Narodowych w Polsce (t. zw. 
"Deutschtumsbund" ). 
24) Niemiecka Partja. 


25) Niemiecki Zwia.zek Ludowy w Polsce. 
26) Niemiecka Katolicka Partja Ludowa 
w Polsce. 
27) Niemiecka Partja Pracy w Polsce. 
28) Niemiecka Socjal-Demokratyczna Partja 
w Polsce. 
Bialorusini : 
Klub Bialoruski (q, poslOw i 3 senato- 
. row), reprezentuje: 
29) Chrzescijaiisko-Demokratyczny Zwia.zek 
Bialorusinow. 
30) Bialoruska Socjal-Demokratyczna Partja 
w Polsce. 
31) Klub Bialoruskiej Robotniczo- Wlosciaii- 
skiej Hromady (5 poslOw). 
Rosjanie : 
32) Rosyjskie Zjednoczenie Narouowe w Pol- 
sce (1 posel i 1 senator). 
- Zestawienie bardzo pouczaja.ce ze wzgl
- 
du na zblizaja.ee si
 wybory. 
Pstrokacizna oraz rozmaitose szyld6w 
nad kramami, gdzie wystawiono rozum poli- 
tyczny rio nabycia po cenach kOllkurencyjnyeh 
jeszcze nie ukoiiczona. Obecnie wre gora.czko- 
wa praca sowicie nagradzanych najemnikow 
nad budowa. nowego kramu, w ktorym b
dzie 
mozna kupic (wprawdzie nie klaki z brody 
Mahometa) ale "niezawodne" instrumenty do 
"Naprawy Rzeczypospolitej". Jeszcze nie tu 
koniec, wszak i bolszewicy kopia. podziemne 
rowy, ktoremi b
da. chcieli pewnie takze na 
swoj sposob prowadzic naprawianie Rzeczypo- 
spolitej. 
Wyrastaja. coraz to nowe "platformy", 
zycia paiistwowego, slychae, ze do wyborow 
ma stan
e albo sarno (albo z tym kto da wi
- 
cej) zrzeszenie funkcjon. paiistw. i samorza.- 
dowych. Jezeli rozmach nie oslabnie, to kto 
wie, czy kazda wioska i miasteezko nie stwo- 
rzy swojej partji np. w Jaroslawiu latwo mo- 
ga. powstac dwie nawet partje, jedna pod ha- 
slem budowy elektrowni, druga budowy wo- 
docia.gow. B
dziesz mial Szan. obywatelu 
w czem wybierac, nawet przed wyborami. 


- 


- 


LICYTACJAI 


Onia 17 listopada {Jr. 0 godzinie 14-tej odbQdzie 
siQ w magazynach kolejowyeh w JAROSlAWIU 
licytacja niepodj
tych przesytek: 
Iskrzynia cykorji Stella wagi 60 kg., 1 skrzyn- 
ka atramentu wagi 6kg, 2 skrzynie okucia 
zamkow wagi 180 kg., 1 skrzynia narz
dzi 
rzemieslniczych wagi 36 kg. 
EKSPEDYCJA TOWAROWA 
W JAROSlAWIU. 


- 


- 


2ydowska krzywda. 
Jak czytamy w dziennikach, wyniki wpi- 
sow na Uniwersytet we Lwowie sa. nast
pu- 
ja.ce: Na medycyn
 zglosilo si
 450 kandyda- 
tow, z tyeh 70 Polakow-katolikow, a 300 iydow. 
Na wydzial prawny zglosilo si
 okolo 1000 
kandydatow, z tych 300 Polak6w-katolikow, a 700 - 
iyd6w. Tak wygla.da krzywda zydowska! 
W Polsce mamy 100/0 zydow, a na uniwersytet 
ucz
szcza ieh 75%. 
A coz b
dzie z nasza. mlodzie
a. ? Odpo- 
wiedz jasna. Pojda. oni w sluzb
 zydowska., 
b
da. robotnikami w zydowskich fabrykach, 
lokajami w zydowskieh salonach, parobkami 
w zydowskich dworach i za lat kilkadziesiqt 
inteligenej
 w Polsce stanowic btld q iydzi. 
A wi
c popierajmy w dalszym cia.gu zy- 
dow, kupujmy w ich sklepach. bojkotujmy 
polskie przedsi
biorstwa i sklepy, aby przy- 
spieszye ten czas, w ktorym zapanuj
 wszech- 
wladnie zydzi, a my staniemy si
 ich niewol- 
nikami. Tylko -tak dalej, a wkrotce nie stanie 
dla nas miejsca na naszej ziemi. 


KRONIKA. 


Osobiste. Szef sztabu generalnego w Jaro- 
slawiu p, Alfred Fleszar przeniesiony do War- 
szawy. 
Dr. Jan Dyszyiiski, lekarz Kasy Chorych 
rozpocza.l z dniem I-go listopada br. cztero- 
tygodniowy uriop. 
Referendarz p. Antoni Olearczyk, prze- 
niesiony z Moscisk do Starostwa w Jaroslawiu. 
Siub. P. Marja Pikulska, kier. szkoly 
w Lezachowie zawada zwiazek malzeiiski 
z p. Kazimierzem Br
glern, nau
zycielem w Le- 
zachowie. Slub odbyl si
 w Molodyczu. 
Szkola 7-kl ienska im ks. Anny Ostrowskiej, 
po usta.pieniu ks. Stefana Dzia.by, nie rna do 
dnia dzisiejszego katechety, a uczenice obrz. 
rzym. kat. sa. pozbawione nauki religji. Ro- 
dzice s,\ zaniepokojeni tern lekcewazeniem
		

/g_jaroslawski_11_1927_8_0001.djvu

			S 4. 


G LOS J.A R 0 S LA \V SKI 


N2 11. 


jednego z najwazniejszych przedmiotow nau- 
kowych i apeluja. do udniosnych wladz ducho- 
wnych i szkolnych, by temu interregnum raz 
koniec polozyly. Jezeli nie mozna postarac si
 
o stale go katechet
, mozeby ksi
za parafialni 
tymczasowo obj
li nauk
 religji przynajmniej 
po jednej godzinie tygodniowo w kazdej kla- 
sie, a jesli i takie zalatwienie sprawy natrafia- 
loby na trudnosci, to mozeby pracy tej pouj«;- 
lyby si
 chwilowo pp. nauczycielki. Tak czy 
owak, nalezaloby przeciez jakos t
 spraw
 
zalatwic, a nie pozostawiac. dzieci bez nau- 
ki religji. 
. Wiec w Radymnie. W ubiegla. niedziel
 po 
sumie odbyl si
 na rynku w Radymnie wiec 
chlopski, ale chlopow mozna bylo na palCach 
policzyc; wi
kszose zebranych, to ludnosc zy- 
dowska, troch
 mieszczan i kilku klakierow 
(a wi
c nie 2.000 chlopow jak to podano 
w Glosie Prawdy). Ma.drzejsi kiwali glowami 
ktorzy czuja.c przedwyboreze umizgi kandyda- 
tow do foteli poselskich, wypowiadali swoje 
mysli glosno, mowia.c": "Dobrze gadali, zwla- 
szcza ten, ktory si
 zepienil - ale to nie dla 
nas starych wr6bli, my wiemy co pszenica, 
a co plewa; zreszta. to jeszcze nie.... ostatni". 
Wiec mial przebieg spokojny. Przewodniczyl 
nauczyciel Chmaj, przemawiali pp. Bryl, Jedliii- 
ski, Opolski i Pawlowski. 
Nowosc. Miejska Kasa Oszcz
dnosci w Ja- 
roslawiu wprowadzila do tutejszych szk61 po- 
zyteczn1\ nowosc, a mianowicie karty oszcz
- 
dnosciowe, na ktorych dziatwa szkolna nalepia 
znaezki, 5 i 10 groszowe wydane nakladem 
Kasy Oszcz
dnosci. J\Hodziez zainteresowala si
 
bardzo tyro sposo bem oszczt:dzania i zamiast 
wydawae grosze na niepotrzebne drobnostki 
kupuje znaczki, a wypelniwszy cala. kart
 zna- 
czkami na sum
 jednego zlotego, oddaje do 
kasy i otrzymuje ksia.zeczk
 wkladkowa., wysta- 
wiona. na swoje imi
. W skazanem by bylo, aby 
akcja ta obj
la wszystkie zaklady szkolne 
nietylko w miescie, ale i w powiecie.. 

 B
-'!: 
Czy to mozliwe? Na skutek naszej notatki 
umieszczonej w Glosie Jaroslawskim, w spra- 
wie nieczystosci wyplywaja.cych z kloak ka- 
mienicy przy ul. 3-go Maja L. 22, otrzymalis- 
my list od wlasciciela tej realnosci z wyjasnie- 
niem, ze tenze juz od kilku lat robi starania, 
by mu pozwolono przeprowadziL odpowiednie 
roboty celem pola.czenia zengruby z kanalem 
miejskim. Wykonanie jednak tych robot natra- 
fia na nieprzezwyci
zone trudnosci, ktore sta- 
wia p. inz. Sobolewski. 
Droiyzna. Jak wszystkim zapewne wiado- 
mo cena nierogacizny spadla' prawie 0 50°/0, 
mimo to wyroby masarskie, slonina, sadlo i wie- 
przowina bywaja. sprzedawane po dawnej ce- 
nie. l\Iozeby czynniki miarodajne wgla.dn
ly 
 s -
 . _
 - e
 
 
w t
 spraw
 i spowodowaly obnizenie cen 
_ ty
h artykulOw w stosunku do spadku cen 
zywej wagi towaru. 
Zaduszki. W dniu 2-go listopada hr. udal 
si
 jaroslawski korpus oficerski z oddzialem 
wojsk w liczbie okolo 3.000 zolnierzy i orkie- 
strami 39 pp. i 3 pp. leg. na tutejszy cmen- 
tarz, gdzie ks. major Pa.czek w pi
knej prze- 
mowie oddal czese poleglym w obronie ojczyz- 
ny. Nast
pnie po modlitwach za dusze 
poleglych, udekorowano groby wieiicami, 
ktore kazdy pulk skladal z osobna. Na 
zakoiiczenie obydwie orkiestry odegraly kilka 
utworow zalobnych. UI:oczystosc zakoiiczono 
piesnia. "Boze cos Polsk
". 
Sol bydl
cq moga. zamawiac rolniey po 
cenie okola 100 zI. za wagon w Towarzystwie 
Gospodarczym w Jaroslawiu. Podania nalezy 
kierowae do Tow. Gosp. w Jaroslawiu, 
gmach Rady Powiatowej. 
Jak si
 dowiadujemy dochodzenia w spra- 
wie naduzyc urz
dnikow kolejowych zostaly 
ju
 ukoiiczone, toczy si
 tylko Sledztw,o w spra- 
wie jakiegos zlotego zegarka, ktory jeden ze 
starszych urz
dnikow otrzymal tytulem lap ow- 
ki. Natomiast, jak to niektorzy glosza., nie 
udowodniono zadnych lapowek p. PieH, a spra- 
wa toczy si
 jedynie 0 100 zl. ktore kupiec 
Majersfeld ofiarowal na rzecz T. S. L. za po- 
zwolenie wyslania towaru, szybko ulegaja.ceg o 
zepsuciu (bite ciel
ta) w dniu 3-go Maja. 
Pienia.dze . te wr
czyl p. Piela w dniu 2-go Ma- 
ja br. Przewodnicza.cej T. S. L. 
Gwalcenie katolickich swi
t. Donosza. nam, 
ze zydzi nietylko sami gwalca. nasze swi
ta 
wbrew ustawie, ale takze powoduja. nieposza- 
nowanie swia.t przez instytucje paiistwowe, 
jak to mialo miejsce w dniu Wszystkich Swit:- 
tych, kiedy to zyd Stelzer za zgoda. urz
du 
stacyjnego ladowal bydlo do wagonow. Czyz 
nigdy nie skoiiczy si
 to nieposzanowanie 
swiqt katolickich przez zydow? 
Dziewiqta rocznica. Dnia It-go listopada 
br. obchodzi Narod polski dziewia.ta. rocznic
 
odzyskania niepodleglosci Paiistwa Polski ego. 
Dzieii ten w mysl rozporza,dzenia Najwyz- 
szych Wladz ma bye obchodzOllY uroczyscie, 
jako swi
to narodowe. W dniu tym wszystkie 
urz
da paiistwowe, samorza.dowe i szkoly 
b
dq zamkni
te, a funkcjonarjusze i mlodzie
 
Wydawca: Komitet Obywatelskl Vf Jarosrawiu. - Odpowiedzialny redaktor: W'ady,'aw TraczJIi.kl w Jarostawiu. - Z Drukarnl Udzlatowej w Rzeuowle. 


szkolna wolna od codziennych zaj
c, w nabo.:. 
tyniach zas b
da. odprawione uroczyste 8wia.- 
zellstwa. 
Bojowanie o. czesc J. Slowackiego. \V pia.tek 
ubieglego tygodnia przybyl do Jaroslawia 
akademik z Wilna p. St. Pazanink, ktory 
wyglosil odezyty dla mlodziezy wszystkich 
szkol srednich na temat: J. Slowacki 0 s\...ietle 
zdobyczy naukowych najnowszej krytyki. Ce- 
lem odczytu bylo wykazaniem bezpodstawno- 


sci zarzutow czynionych Slowackiemu przez 
dawniejsze powagi naukowe. Prelegent wy- 
wia.zal si
 z zadania pod wzgl
dem formalnym 
doskonale, styl gi
tki, j
zyk barwny tcchnika 
dobra; rzeczowo biora.c wi
cej bylo slOw niz 
tresci, Slowacki wprawdzie wyr6s1 w ustaeh 
prelegenta na olbrzyma, zato Mickiewicz i Kra- 
siI'iski to obrazki widziane przez odwrocona. 
lornetk
. - Czy to tak wielka nowosc w naj- 
nowszej krytyce? 


o 


G 


s 


z 


E 


A. 



 


o 


N 


I 


Rok zalozenia 1900. 


Jozef Meinhart 


Ksi
garnia, sktad nut 
1 wypozyczalnia ksiqzek 


- po lee a - 
podr
czniki dla szk61 powszech- 
nych i srednich, przybory nau- 
kowe, dziela beletrystyczne inuty 
w wielkim wyborze. 
Wypozyczalnia ksi
zek 
jest stale zasilana wszelkiemi 
nowosciami. 


ZARZI\D 06RODOW 
Ordyn. Famil. Hr. Hr. Dzieduszyckich 
w Zarzeczu koto Jarostawia 


poieea: 


Drzewka owocowe w szlachetnych odmianach a to: 
jablonie i grusze . po 2 zl 25 gr za sztukt: 
czeresnie . . . . po 2 zl 50 gr za sztuk
 
Przy odbiorze ponad 50 sztuk liczymy po 
2 zl i 2 zl 25 gr za sztuk
. 


D




1
g:r<%k


D 

 W Jaroslawiu przy ul. Dietziusa I. 5 
 

 naprzeciw Banku Polskiego 
 

 otworzyleln noW'oczesnie m 

 . :
 urzZ\dzony 
 

 Zaklad fotograficzny 

 

 U K " 
 
g "S m 

 Ceny jak najnizsze. '. 
 

i - 
 
l.-I Dla Stowarzyszen, Szk61, P. T. Wojsko- t
 

 wych i Urz
dnikow 
 
Ii specjalne znizki 
 

 Fotografj e do legitymacji i pa szport6w f3 

 w kilku godzinach. 
 
l?5 Zlecenia z prowincji i prace da P. T 
 

 Amatorow w jak najkrotszym czasie: 
 

 Wlodzimierz Kundys. 
t 

1
 G 
U





r


a 


- 


Ogloszenia prenulneratQ 
przyjlnuje Ksiqgarnia Meinharta.. 


---- 


KOBA 


Jaroslaw, 


uliea Grodzka 24. 


poleca 


to wary blawatne i sukienne, 
tudziei przybory do szycia.i haft6w, oraz jedyny 
w JAROSLA WIU 
POLSKI MAGAZYN OBUWIA 


II 


z pierwszorz
dnyeh fabryk dla Pan6w, Pan i dzieci. 


Na sezon jesienny i zimowy 


wielki wyb6r kaloszy i sniegowe6w marki P. P. G. 
Ceny niskie. "111II. ..... Dogodne warunki. 


I 



 


... ... 
· Wladyslaw Brzozowski · 

 Jarostaw, Rynek --Hala targowa 


=== polccn === 


na zb1iZaj
ey si
 sezon jesienny wszelkie 
Inaterjaiy vvelniane 
we wielkim wyborze 
eenaeh umiarkowanyeh. .... . 
.. . 


2-3 
. ,... po 
.. . 



 a KOI 
 
w Jarostawiu 
 
peleca 
cz'onkom i odbiorcom swoje to- 
wary spozywcze i kolonjalne 
Specjalne gatunki 
ka wy, herbaty, kakao 
Z centralnych skladow Zwi
zku Ekonomicznego 
w Krakowie, oraz Z Iwowskiej hurtowni Meinla 
do nabycia: 
w naszoj filji I-szej przy ul. 3 Maja, 
III-ciej przy ul. Kraszewskiego, VI-tej 
we Wiacie targowej, XI-tej przy ul. 
Dietziusa, XIV-tej Plac Mickiewicza. 



 


. t' I I . 


Na por
 zimowq poleca najlepszy 
WEtGIEL GORNOSL
SKI 
z kopalni ..ROBUR" i jaworzniC 
 i po 
CENACHNADER PRZYST
PNYCH. 
1-2 

 .....r-) 


-= '1F- =-- 3D 
Para g-:si rasy "Emdefiskiej" 
olbrzymie ptaki. sea do oddania 
za 140 zl. 
ZARtAn nUHR DRnYUAUI ZARZUHIEJ 
P. ZARZECZE OBOK JAROSLAW IA. 
-.= 


. 


-= 




 




 


DRUKARNIA UDZIALOWA 
W RZESZOWIE 
WYKONUJE WSZELKIE DRUKI.
 SZYBKO - PO CENACH KONKURENCY JNYCH.
		

/g_jaroslawski_11_1927_9_0001.djvu

			Nal.zytoi
 pocztowa oplacona ryezaltem. 


Cena egzemplarza 25 gr. 


. 


CZASOPISMO KA TOLICI(O-NARODOWE 


Rok I. 


'Wychodzi 'W sobotQ rano. 
Jarostaw, dnia 26 Iistopada 1927. 


N r. 13. 


Ogloszenla: 


Adres Redakcji i Adm.inistracji: Jar 0 s I a w, u I. Rae I a w i c k a L. 128. - Godziny przyj
c od '2-'. 


Zwykle 10 gr. - Nadeslane 20 gr. - W tekscie 30 gr. - przed tekstem 40 gr za 1 mm. Tabele i zestawlenia cyfrowe ° 2(1)/0 
drozej. - OgJoszenla sta le ° 30% taniej. -- Ogloszenia i prenumeratl; przyjmuje: KsiQgarnia Jozefa Meinharta, ul. Grodzka. 
PRE N U MER A T A roczna 12 z!,,! kwartalna 3 zl., mie.. 


zna ..
! ', 
T .,. Trwary pomnik. - Datki na ochronkQ. - Z zycia mrodzieiy. - Dzialalnosc Kola jaroslawskiego. - Dowody 
reSc. drozyzny. - Pulkownik Paszkiewicz obj
l napowr6t dowodztwo. - Zakonczenie kursu strazackiego. - Kronika. 



 





 

 
SRODKI ODZYWCZE dla dzieci, SRODKI KOSMETYCZNE i F ARBY do sukien 
POLECA OD DZIESIJ\ TEK LA T ISTNIEJ
CA 
DROGERJA FELIKSA WOJCIECHOWSKIEGO. 
 

 

-

 g 


. . . 
I II! 
 rlnnl[ W II [ID [ 


W 11 numerze "Glosu" poruszylismy 
zagadnienie ogolne, dotycza.ce paiistwa wspol- 
czesnego i stronnictw politycznych. Podalismy 
takie {zestawienie nazw wielkiej liczby (bo 
aZ 32) ugrupowaii partyjnych. 
Nie od rzeezy bt;dzie zastanowit si
 
w dalszym cia.gu, jakie dzialaja. pobudki, ze 
panuje w spoleczeiistwie naszem taka rozbiez- 
nost, a zarazem rozwazye na jakiem podlozu 
tworz
 si
 tzw. partje polityezne. 
Rozbicie bat nawet rozproszkowanie na- 
szego spoleczeiistwa jest takze do wytluma- 
czenia. Pomina.wszy juz przyrodzony nam 
wybujaly indywidualizm, ch
e rozkazywania 
obok braku posluchu, g16wnego po wodu tru- 
dnosci skoordynowania poczynaii spoleeznych 
i paiistwowych szukae trzeba w naszem nie- 
wyrobieniu politycznem. Nie da si
 zaprzeczye 
Ze niewola blisko poltorawiekowa, pozba- 
wiwszy nas zycia paiistwowego, odebrala nam 
moznose ksztahowania pojt;C obywatelskich 
i paiistwowo - tw6rczych. Polak w niewoli 
da si
 uj
e w dwa typy i jeden to zrezygno- 
wany ugodowiec, schylaj
ey kornie czolo przed 
wol
 i rozkazem zaborcy, nic nie robi dla 
swego narodu bo mu nie wolno, nic nie mysli, 
bo za niego mysla. ci, co nim rza.dz
. Drugi 
typ to Polak, ktory pragnie zrzucie jarzmo 
niewoli, jednak wobec przemocy musi krye 
si
 ze swojemi myslami, musi szukae roznyeh 
wybieg6w i pozorow, krye si
 po piwnicach, 
strychach i zaulkach jezeli ehce dziatae spo- 
lecznie, czy politycznie. 
W takich warunkach wyrabia si
 dwu- 
licowose, charakter zalamuje si
 w dwie linje, 
sHy marnuja. sie na szukanie srodkow, drobny 
nawet eel musi bye okupiony ogromnym na- 
kladem pracy. Slabsze jednostki ustaja. w po- 
lowie drogi, trwaja. tylko zdeeydowani bojow- 
nicy idei. 
Sta.d og6lna cecha: robota konspiracyjna, 
spiskowanie, dlatego tez z czasow niewoli 
pozostalo mi
dzy nami duzo wi
cej doskona- 
lych prowodyrow niz wytrawnyeh m
zow sta- 
nu. Nie mozna takze zapominae i 0 tern, ze 
z upadkiem niezawislosci politycznej upada 
coraz bardziej niezawislose gospodarcza.- Paii- 
stwa zaborcze na ziemiach polskich prowadz q 
gospodark«; rabunkowa., jak najwi
cej wycisna.c 
swiadezeii na swoja. korzyse, a jak najmniej 
lozyc na zagospodarowanie prowincyj podbi- 
tych, w zaborze zwlaszcza austrjackim. prze- 
ciez przyslowiona byla "Galieja i Glodomerja". 
A czlowiek, aby zye musi zdobye kawalek 
chleba, ambitny pragnie nawet zyt dostatnio 
j pia. t si
 wyzsJ. Pokusa latwa, zaborca potrza.- 
sa judaszowym workiem, obieeuje szlify i go- 


dnosci, czlowiek ulomny ulega pokusie, idzie 
w sluzb
, zaprzedaje dusz
 i cialo. Ogol prze- 
waznie cierpi n
dz
 lub targa sHy w walce 
z niedostatkiem, glodny zola.dek nie nasyci 
si
 wznioslemi haslami patrjotycznemi. Ucisk 
polityczny i gospodarezy demoralizuje spole- 
czeiistwo, rodzi si
 rozgoryczenie, stwarza si
 
grunt podatny dla spekulantow i farbQwanych 
lisow, udaja.cyeh przyjaciol ucisnionych. La.- 
eznie z terni przejawami idzie sianie przez 
zaborcow nienawisci stanowej i klasowej. Po- 
klocic dwor ze wsia., kosciol ze szkol q , inte- 
ligenej
 z wlosciaiistwem fabrykanta z rzemiesl- 
nikiem, oto eel zaborcow, a bardzo zgubna 
szkola z kt6rej przeciez nie mogli wychowae 
sit; obywatele zdolni do wspolpraey paiistwo- 
wo - tw6rczej. 
Wreszcie hasla nieuezciwych demagogow 
kt6rzy skutecznie krzewili tzw. post
p demo- 
kratyzacji spoleczeiistw dokonaly reszty. Na 
ogol biora.c Polak z za krat wi
zienia wyszedl 
zn
kany. zbiedzony, niepewny siebie, trwozliwy 
i nieufny, na pol ciemny, ogla.daja.c si
 na pra- 
wo i na lewo czy kto nie poda rnu r
ki, by go 
poprowadzit przez nieznany mu labirynt gma- 
chu wolnego paiistwa. I oto staje przed 
gromada. uwolnionych, grornada przewodnikow. 
Rzesza przewodnikow miala nad owa. groma- 
da. niejednokrotuie tylko t
. wyzszose, ze 
byli sprytniejsi, pr
dzej zorj
towali si
 w sy- 
tuacii, swiat1ejszy
h bylo l1iewielu, na wierzch 
wyplywaj
 krzykacze, spekulanci, nierzadko 
niecni kugbrze, miernoty umyslowe 0 lichyeh 
charakterach. Ci, korzystaja.c z niedoswiad- 
czenia mas, poczynaja. malowae obrazy 
raju na ziemi, byle tylko zyskac zaufanie 
i - mandat poselski. 
Niewola min
la, zawitala wolnose, latwo 
wit;c zgadn
c, czego potrzeba obywatelom, 
a wi
c glodnemu - ehleba, bezrobotnemu 
pracy, bezrQlnemu - ziemi, robotnikowi"':'" fa- 
bryki, bezdomnemu dachu nad glow
, uciska- 
nemu podatkami - uwolnienia od ci

arow, 
i t. d. w nieskoiiczonost, im wi
cej chorob 
spolecznych (potrzeb) tern wi
eej lekarstw 
w postaci tzw. programow partyjnych. Jezeli 
do wymienionych dodamy jeszeze problemy 
wyznaniowe czy l1arodowosciowe to recepty 
si
 przydluzq, a lekarzy przyb
dzie, a wi
e 
niewygodny koseiol stary katolicki trzeba 
tym zn
kanym przykazaniami boskiemi dac 
nowa. religj
 - kosciol narodowy, albo wo- 
gole czlowieka uwolnie od jakichs tam prze- 
sa. dow religijnych, moze zwierza.tko nie miee 
zadnych wyrzutow sumienia kiedy chrupie 
smacznie kosci drugiego, czemuzby czlowiek 
nie m6g1 d
zye do zr6wnania z pierwszym 


. 


lepszem bydla.tkiem, 
ktore przeciez jest "wy- 
zwolone" z balaganu religijnego. 
Ale prawda jeszcze nie tu koniec, je- 
Szcze trzeba uwolnic Polakow z pod panowa- 
nia Rusinow, a Rusinow z pod panowania 
Polakow, zydow trzeba obdarzye przywilejami 
a Polakow zrownac z przywilejami zydow, 
a jeszcze Niemey Litwini, Moskale. Wreszcie 
kwestje naczelne czy Polska ma bye Repub- 
lika., czy Krolestwem, czy ma rza.dzie si
 
konstytucyjnie czy absolutnie, czy ma bye 
oparta na zasadach prawnych, czy bezprawie 
wystarczy, czy potrzebny rozum, czy mo
e 
bye tylko glupota, czy wartose moralna i za- 
sluga, czy zgnHki i niewolnicze sluzalstwo, 
zbrodnia czy sprawiedliwosc, i t. d. i t. d. 
Oto istny dziewiczy las, albo inaczej 
bezgraniczny chaos i pla.tanina poj
e, z ktorej 
wylaniaja. si
 sposoby i srodki na urza.dzenie 
i kierowanie naw
 Paiistwa. Programy po- 
szczegolnyeh partyj politycznych usHuje kazdy 
na swoj sposob ujmowae, okreslae i rozwia.- 
zywae problemy dotycza.ce ustroju spoleczne- 
go i politycznego. 
Na takiem to podlozu w przecia.gu niespel- 
na 10 lat istnienia Polski zdolalismy skontru- 
owac do .spolki z miejszosciami narodowemi 
tylko 32 (!) stronnictw. W nast
pnych artyku- 
lacb zagla.dniemy do program ow partyjnych. 
(Sfk) 


TRWA1Y POMNIK. 


Dla utrwalenia pami
ci rocznicy smierci 
H. Sienkiewicza wielkiego Nauezyciela Naro- 
du i krzewiciela oswiaty jaroslawskie Kolo 
TSL przystt;puje do zbudowania trwalego 
pomnika - Ochronki na Dolno - lezajskiem 
przedmiesciu. By zdobye potrzebne fundusze 
urza.clzamy: 
1) Zbiork
 blankietow czekowych PKO. 
(czystych). W kazdym domu znajdzie si
 nie- 
uzytec.zny blankiet ezekowy, dla TSL. przed- 
stawia wartosc 4 gr. Prosimy wi-:e wszystkich, 
a zwlaszcza mlodziez szkoln
, by ezeki zbie- 
rala i skladala na r
ce przewodnicza.cej Kola 
TSL. p. M. Kopystyiiskiej, ulica 3-go Maja 
(szkola krolowej Jadwigi). 
Otwieramy rowniez skladkt; na rzeez bu- 
dowy ochronki na przedmiesciu Dolno-l
zaj- 
skiem i na ten cel skladaja.: Stanislawa Zmu- 
dzinska 5 Zl i zaprasza p. profesorow
' Marj«; 
Zieliiisk
, Marja Kopystynska 5 Zl i zaprasza 
pp. Adamska. Stan., doktorow
 Olg
 Orlowsk
, 
Stanislaw
 Malinowsk
, Ernesta Ganthera, 
Radc
 Goslawskiego, prezesa Feliksa Wojcie- 
chowskiego, ks. Marcin Rolewski 5 d. i zapra- 
sza ks. \Valentego Litwina, ks. Mieczyslawa 
Lisiiiskiego, ks
 P. Peruckiego, ks. Makar
, 
ks. Prajznara, ks. Matuszka, ks. P
cherka i pp. 
Kisielewskich z Czerc, Marja Trojanowska 5 zt. 
i zaprasza p. Marj
 Jaworsk
, nauezycielk
 
z Wierzbny, Pawel Turkowski 5 zl. i zaprasza 
p. Stanislawa Weissa, Dobrzanska Marja 5 zl.